Türk Kahvesinden Latteye Hatır Yolculuğu: Y Kuşağı Kadınlarında Riskli Kafein Tüketimi

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Y kuşağındaki kadınların var olan kahve tüketim alışkanlıklarını, varsa değişimleri ve etkilerini araştırarak, riskli kafein tüketimi açısından değerlendirmektir.

Yöntem: Araştırmada temel nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Ölçüt örneklem yöntemiyle belirlenen Y kuşağında (25-45 yaş) günlük kahve tüketen 15 kadın katılımcı ile yarı-yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen verilerin değerlendirilmesinde içerik analizi kullanılmıştır.

Bulgular: Analiz sonucunda, “kahve deneyimi ve tüketim alışkanlıkları”, “kahve tüketimindeki değişim ve nedenleri” ve “kahve tüketiminin etkisi” olmak üzere 3 tema ortaya çıkmıştır. Y kuşağı kadınlarının kahve tüketiminde yeni nesil kahveler, kahve makinesi ve kahve dükkânı gibi etkenlerin hem dolaylı hem de doğrudan artışa sebep olduğu görülmüştür. Doğrudan etkisi yeni tatlara ulaşımın kolaylıkla sağlanması; dolaylı etkisi ise üniversite, iş yeri, kafe vb. ortamlarda sosyalleşme aracı olarak hizmet etmesidir. Bu süreçte bireylerin kafeine karşı bağımlılık oluşma eğilimlerinin de önemli rol oynadığı düşünülmektedir. Aşırı miktarda kahve tüketimine sahip olan bazı bireyler kafeinin olumsuz etkilerini deneyimlemektedir.

Sonuçlar: Sosyal etkileşimin önemli unsurlarından olan kahve tüketimi, Y kuşağı kadınlarında yeni nesil kahveler, kahve makineleri ve kahve dükkânları gibi gelişmeler sonucunda artış göstermektedir. Kültürel olarak değer verilen ve ölçülü tüketildiğinde sağlığa faydaları olan kahvenin fiziksel ve ruhsal olarak olumsuz etkilerinin önlenebilmesi için tüketicilerin bilinçlendirilmesi önemlidir.

Anahtar Kelimeler

• Kafein
• Kahve Tüketimi
• Y Kuşağı
• Kadın
• Alışkanlık
• Bağımlılık

The Journey of ‘Hatır’ from Turkish Coffee to Latte: Risky Caffeine Consumption in Generation Y Women

Öz

Purpose: The aim of this study is to investigate the coffee consumption habits of women from Generation Y, including any potential changes and changes and their associated impacts, with a particular focus on evaluating the patterns in relation to risky caffeine consumption.

Method: The basic qualitative research method was used in the study. Semi-structured interviews were conducted with 15 female participants from Generation Y (aged 25–45) who consume coffee daily, selected through criterion sampling. The data obtained were analyzed using content analysis.

Findings: As a result of the analysis, three main themes were identified: “coffee experience and consumption habits,” “changes in coffee consumption and underlying reasons,” and “the effects of coffee consumption.” The findings indicate that factors such as third-wave coffees, coffee machines, and coffee shops contribute to increases in coffee consumption among Generation Y women through both direct and indirect mechanisms. The direct mechanism involves easier access to a wider variety of flavors, whereas the indirect mechanism relates to coffee functioning as a tool for socialization in settings such as universities, workplaces, and cafés. Additionally, individuals’ tendencies to develop dependence on caffeine are considered to play a significant role in this process. Some individuals with high levels of coffee consumption report experiencing the adverse effects of caffeine.

Conclusion: Coffee consumption, as an important element of social interaction, has increased among Generation Y women due to developments such as third-wave coffee varieties, coffee machines, and coffee shops. Given its cultural value and potential health benefits when consumed in moderation, it is important to raise awareness among consumers to prevent the physical and psychological harms associated with excessive coffee intake.

Anahtar Kelimeler

• Caffeine
• Coffee Consumption
• Generation Y
• Women
• Habits
• Addiction

Kaynakça

1. ABDELLA, H. M. I., MEBEAD, S. M. M., SALIH, M. A. A., ABDUL-NABI, M. A.-K. A.-W., BOZAID, F. M. S., ABBAS, S. & ELMABSOUT, A. A. (2024). Frequencies, pattern and knowledge of health-related problems of coffee consumption in Benghazi – Libya. World Journal of Advanced Research and Reviews, 24(3), 3137–3148. https://doi.org/10.30574/wjarr.2024.24.3.4032
2. ABDOLI, F., DAVOUDI, M., MOMEN, F., DJAFARI, F., DOLATSHAHI, B., HOSSEINZADEH, S., ALIYAKI, H. & KHALILI, Z. (2024). Estimate the prevalence of daily caffeine consumption, caffeine use disorder, caffeine withdrawal and perceived harm in Iran: a cross-sectional study. Scientific Reports, 14(1), 7644. https://doi.org/10.1038/s41598-024-58496-8
3. ÁGOSTON, C., URBÁN, R., KIRÁLY, O., GRIFFITHS, M.D., ROGERS, P. J. & DEMETROVICS, Z. (2018). Why do you drink caffeine? the development of the motives for caffeine consumption questionnaire (MCCQ) and ıts relationship with gender, age and the types of caffeinated beverages. Int J Ment Health Addiction 16, 981–999. https://doi.org/10.1007/s11469-017-9822-3
4. AGUIRRE, J. (2016). Culture, health, gender and coffee drinking: A Costa Rican perspective. British Food Journal, 118(1), 150-163. https://doi.org/10.1108/BFJ-08-2015-0298
5. AKDENİZ AR, A. & ÖZTÜRK, M. (2019). Türk kahvesi tüketiminde motivasyonel faktörlerin nitel analizi. Turkish Studies-Economics, Finance, Politics, 14(3), 639-658. https://doi.org/10.29228/TurkishStudies.30286
6. AKŞİT AŞIK, N. (2017). Değişen kahve tüketim alışkanlıkları ve türk kahvesi üzerine bir araştırma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 5(4), 310-325. https://doi.org/10.21325/jotags.2017.152
7. AMERICAN PSYCHIATRIC ASSOCIATION (APA) (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders, (DSM 5) (5th ed). American Psychiatric Publishing.
8. AMERICAN PSYCHIATRIC ASSOCIATION. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., text rev.; DSM-5-TR). Washington, DC: American Psychiatric Publishing.

9. ARSLAN, F. (2019). Tüketicilerin kahve tüketim alışkanlıkları ve kahve dükkânı tercihleri: Antalya ilinde bir araştırma. Uluslararası Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(2), 224-234. https://doi.org/10.30625/ijctr.618828
10. AYDIN, B. & ERYILMAZ, G. (2019). Üniversite öğrencilerinde riskli kafein tüketimi. Kıbrıs Türk Psikiyatri ve Psikoloji Dergisi, 1, 19-23. https://doi.org/10.35365/ctjpp.19.special1.5
11. BAKEWELL, C. & MITCHELL, V. W. (2003), “Generation Y female consumer decisionmaking styles”, International Journal of Retail & Distribution Management, 31(2), 95-106. https://doi.org/10.1108/09590550310461994
12. BANDURA, A. (1977). Social Learning Theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
13. BECAN, C. & EAGHANIOSKOUI, G. (2019). Gösterişçi tüketim aracı olarak Instagramın tüketicilerin satın alma motivasyonuna etkisi. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 3(2), 84-101. https://doi.org/10.17932/IAU.EJNM.25480200.2019.3/2.84-10
14. BİNBAŞIOĞLU, H. & TÜRK, M. (2018). Y kuşağının yiyecek-içecek işletmesi tercihlerinde sosyal medyanın etkisi. Turizm Akademik Dergisi, 5(1), 221-237. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/497058
15. BOLTON, R. N., PARASURAMAN, A., HOEFNAGELS, A., MIGCHELS, N., KABADAYI, S., GRUBER, T., KOMAROVA LOUREIRO, Y. & SOLNET, D. (2013). Understanding Generation Y and their use of social media: a review and research agenda. Journal of Service Management, 24(3), 245-267. https://doi.org/10.1108/09564231311326987
16. BOOTH, N., SAXTON, J. & RODDA, S. N. (2020). Estimates of caffeine use disorder, caffeine withdrawal, harm and help-seeking in New Zealand: A cross-sectional survey. Addictive Behaviors, 109, 106470. https://doi.org/10.1016/j.addbeh.2020.106470
17. BRYDEN, A., ROBERTS, B., MCKEE, M. & PETTICREW, M. (2012). A systematic review of the influence on alcohol use of community level availability and marketing of alcohol. Health & Place, 18(2), 349-357. https://doi.org/10.1016/j.healthplace.2011.11.003
18. BULUNMAZ, B. (2011). Otomotiv sektöründe sosyal medyanın kullanımı ve fiat örneği. Global Media Journal, 2(3), 19-50. https://www.ajindex.com/dosyalar/makale/acarindex-1423901823.pdf
19. CAELLI, K., RAY, L. & MILL, J. (2003). ‘Clear as mud’: Toward greater clarity in generic qualitative research. International Journal of Qualitative Methods, 2(2), 1–13. https://doi.org/10.1177/160940690300200201
20. COŞKUN, F., ÖZÇIRPICI, B. & ÖZGÜR, S. (2019). Gaziantep Üniversitesi Merkez Kampüsü’ndeki lisans öğrencilerinde alkol ve madde kullanma durumu. Ortadoğu Tıp Dergisi, 11(2), 143-147. https://doi.org/10.21601/ortadogutipdergisi.471191
21. CRESWELL, J. W. & POTH, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (4th ed.). Sage Publications.
22. CROTTY, M. (1998). The foundations of social research. Los Angeles: Sage.
23. ÇEKİÇ, İ. (2022). X, Y ve Z kuşaklarının kahve tüketim alışkanlıklarını etkileyen unsurlar üzerine mukayeseli bir araştırma. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 6(3), 683-698. https://doi.org/10.26677/TR1010.2022.1083
24. EUROPEAN FOOD SAFETY AUTHORITY PANEL ON DIETETIC PRODUCTS, NUTRITION AND ALLERGIES (EFSA NDA Panel). (2015). Scientific Opinion on the safety of caffeine. EFSA Journal, 13(5), 4102. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2015.4102
25. EVANS, S.M. & GRIFFITHS, R.R. (1992). Caffeine tolerance and choice in humans. Psychopharmacology 108, 51–59. https://doi.org/10.1007/BF02245285
26. EVATT, D. P., JULIANO, L. M. & GRİFFİTHS, R. R. (2016). A brief manualized treatment for problematic caffeine use: A randomized control trial. Journal Of Consulting And Clinical Psychology, 84(2), 113-121. http://dx.doi.org/10.1037/ccp0000064
27. FISCHER, E. F. (2021). Quality and inequality: Creating value worlds with third wave coffee. Socio-Economic Review, 19(1), 111–131. https://doi.org/10.1093/ser/mwz044
28. foodturkey.com (21.12.2023). Türkiye’de kişi başına düşen kahve tüketim oranı 4 kat arttı. Erişim tarihi: 03.05.2025, https://www.foodturkey.com.tr/2023/12/21/turkiyede-kisi-basina-dusen-kahve-tuketim-orani-4-kat-artti/
29. FRARY, C. D., JOHNSON, R. K. & WANG, M. Q. (2005). Food sources and intakes of caffeine in the diets of persons in the United States. Journal Of The American Dietetic Association, 105(1), 110-113. https://doi.org/10.1016/j.jada.2004.10.027
30. FREEDMAN, N. D., PARK, Y., ABNET, C. C., HOLLENBECK, A. R. & SINHA, R. (2012). Association of coffee drinking with total and cause-specific mortality. New England Journal of Medicine, 366,(20), 1891-1904. https://doi.org/10.1056/NEJMoa1112010
31. GEÇER, R. (2019). Ev kadını: arada kalmış bir kadın tiplemesi (Yayın No. 551895) [Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
32. GIDDENS, A. (2005). The global revolution in family and personal life. Family İn Transition, 13, 26-31.
33. GLOBENEWSWIRE. (08.11.2024). Coffee Machines Market Report 2024- Rising Demand for Personalized Coffee Experiences and Innovation in Specialty Coffee Machines Drives Market Growth. Erişim tarihi: 22.04.2025, https://www.globenewswire.com/news-release/2024/11/08/2977424 /28124/en/Coffee-Machines-Market-Report-2024-Rising-Demand-for-Personalized-Coffee-Experiences-and-Innovation-in-Specialty-Coffee-Machines-Drives-Market-Growth.html
34. HALLSTROM, H., BYBERG, L., GLYNN, A., LEMMING, E. W., WOLK, A. & MICHAELSSON, K. (2013). Long-term coffee consumption in relation to fracture risk and bone mineral density in women. American Journal of Epidemiology, 178(6), 898-909. https://doi.org/10.1093/aje/kwt062
35. HANCI, M., BAYRAM, S., KARAHAN, S., KAYA, E. & BAKIRCI, S. (2013). Türk kahvesi ve Türkiye’de satılan bazı içeceklerdeki kafein miktarları. Düzce Medical Journal, 15(3), 34-38. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/793686
36. HARLAND, B. F. (2000). Caffeine and nutrition. Nutrition, 16(7-8), 522-526. https://doi.org/10.1016/S0899-9007(00)00369-5
37. HATTOX, R. S. (1996). Kahve ve kahvehaneler: Bir toplumsal içeceğin Yakındoğu’daki kökenleri (N. Elhüseyni, Çev.). Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
38. HAYTA, A. (2014). Postmodern dönemin tüketim imajları: Postmodern tüketim kültürü, tüketim kalıpları ve postmodern tüketici. Tüketici Yazıları (IV) (ss. 9-31). TÜPADEM Yayınları.
39. HEDGES, D. W., WOON, F. L. & HOOPES, S. P. (2009). Caffeine-induced psychosis. CNS Spectrums, 14(3), 127-131. https://doi.org/10.1017/s1092852900020101
40. HEINZ, A., DAEDELOW, L. S., WACKERHAGEN, C. & DI CHIARA, G. (2019). Addiction theory matters—why there is no dependence on caffeine or antidepressant medication. Addiction Biology, 25(2), e12735. https://doi.org/10.1111/adb.12735
41. HIRATA, H., KITAMURA, K., SAITO, T., KOBAYASHI, R., IWASAKI, M., YOSHIHARA, A., WATANABE, Y., OSHIKI, R., NSHIWAKI, T. & NAKAMURA, K. (2016). Association between dietary intake and bone mineral density in Japanese postmenopausal women: the Yokogoshi cohort study. The Tohoku Journal of Experimental Medicine, 239(2), 95-101. https://doi.org/10.1620/tjem.239.95
42. INTERNATIONAL COFFEE ORGANIZATION (2023). Coffee report and outloook – December 2023. Erişim tarihi: 13.11.2024, https://www.ico.org/Market-Report-23-12.pdf
43. ISMAIL, M., ABD RAHIM, A. N., LEE, K. H. & THAHRIR, N. F. M. (2016). Cultural values and career goal of gen-x and gen-y employees: Evidence from selected Malaysian companies. Organizations And Markets İn Emerging Economies, 7(2), 43-64. https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=596805
44. JAIN, S., SRIVASTAVA, A. S., VERMA, R. P. & MAGGU, G. (2019). Caffeine addiction: Need for awareness and research and regulatory measures. Asian Journal of Psychiatry, 41, 73-75. https://doi.org/10.1016/j.ajp.2017.01.008
45. JAMES, J. E. (2014). Caffeine and cognitive performance: persistent methodological challenges in caffeine research. Pharmacology Biochemistry and Behavior, 124, 117-122. https://doi.org/10.1016/j.pbb.2014.05.019
46. JUNG, J. Y. (2013). The effect of coffee consumption motivation on the future coffee consumption intentions. Asia-Pacific Journal of Business Venturing and Entrepreneurship, 8(4), 129-144. https://koreascience.kr/article/JAKO201304962316934.pdf
47. KAHLKE, R. M. (2014). Generic qualitative approaches: Pitfalls and benefits of methodological mixology. International Journal of Qualitative Methods, 13(1), 37–52. https://doi.org/10.1177/160940691401300119
48. KAHVE DERGİSİ. (20.10.2024). 2023’te, 164 bini aşan kahve makinesi satıldı. Erişim tarihi: 03.06.2025, https://kahvedergisi.com.tr/2023te-164-bini-asan-kahve-makinesi-satildi
49. KARABOĞA, F. (2022). Popüler kültürün yeni yayılım aracı olarak sosyal medyanın Türk kahve kültürüne etkileri (Yayın No.728348) [Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
50. KAVLAK, E. & AKOVA, S. (2022). Y ve Z kuşağının kahve kültürünün popüler kültür bağlamında değerlendirilmesi. Namık Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksek Okulu Dergisi, 4(2), 1-33. https://doi.org/10.56493/nkusbmyo.1151864
51. KAYA, G. & TOKER, S. (2019). Kahve tüketim alışkanlıklarının incelenmesi: İstanbul. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 2(3), 146-164. https://ssrn.com/abstract=3421909
52. KEMENT, Ü. (2019). Üçüncü nesil kahve sunan işletmelerde hizmet kalitesi, müşteri tatmini ve davranışsal niyet incelemesi; algılanan fiyatın düzenleyicilik rolü. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 7(2), 1252-1270.
53. KOTLER, P. & KELLER, K. L. (2012). Marketing management (14th ed.). Pearson.Education
54. KRANKL, J. & GITLIN, M. (2015). Caffeine-induced mania in a patient with caffeine use disorder: A case report. The American Journal on Addictions, 24(4), 289-291. https://doi.org/10.1111/ajad.12210
55. KURAN, Ö. (2024). Yeti̇şki̇n bi̇reylerde genel beslenme durumu ve di̇yeti̇n kafei̇n i̇çeri̇ği̇ni̇n anksi̇yete ve uyku kali̇tesi̇ i̇le i̇li̇şki̇si̇ni̇n değerlendi̇ri̇lmesi̇ (Yayın No. 861649) [Yüksek lisans tezi, Hali̇ç Üni̇versi̇tesi̇ Lisansüstü Eğitim Enstitüsü]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
56. KUYUCU, M. (2017). Y Kuşağı ve teknoloji: y kuşağının iletişim teknolojilerini kullanım alışkanlıkları. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 5(2), 845-872. https://doi.org/10.19145/e-gifder.285714
57. LAITALA, V. S., KAPRIO, J. & SILVENTOINEN, K. (2008). Genetics of coffee consumption and its stability. Addiction, 103(12), 2054-2061. https://doi.org/10.1111/j.1360-0443.2008.02375.x
58. LANFRANCHI, M., GIANNETTO, C. & DIMITROVA, V. (2016). Evolutionary aspects of coffee consumers’ buying habits: Results of a sample survey. Bulgarian Journal of Agricultural Science, 22(5), 705–712. https://agrojournal.org/22/05-02.pdf
59. LARA, D. R. (2010). Caffeine, mental health, and psychiatric disorders. Journal of Alzheimer’s Disease, 20(1), 239-248. https://doi.org/10.3233/JAD-2010-1378
60. LARKIN, M. & GRIFFITHS, M. D. (1998). Response to Shaffer (1996): The case for a'complex systems' conceptualisation of addiction. Journal of Gambling Studies, 14(1), 73-82.
61. MAGUIRE, S. & HU, D. (2013) “Not a simple coffee shop: Local, global and global dimensions of the consumption of Starbucks in China. Social Identities”. Journal for the Study of Race, Nation and Culture, 19(5), 37-41. https://doi.org/10.1080/13504630.2013.835509
62. MANNIX, D., MULHOLLAND, K. & BYRNE, F. (2024). Caffeine-induced psychosis: A case report and review of literature. Cureus, 16(12), e66306. https://doi.org/10.7759/cureus.66306
63. MANZO, J. (2010). Coffee, connoisseurship, and an ethnomethodologically-informed sociology of taste. Human Studies, 33, 141-155. https://doi.org/10.1007/s10746-010-9159-4
64. GRIFFITHS, M. D. & LARKIN, M. (2004) Editorial Conceptualizing addiction: The case for a “complex systems” account. Addiction Research & Theory, 12(2), 99-102, https://doi.org/10.1080/1606635042000193211
65. MCMILLAN, J. H. & SCHUMACHER, S. (2013). Research in education: Evidence based inquiry. Boston, MA: Pearson Education, Inc.
66. MEREDITH, S. E., JULIANO, L. M., HUGHES, J. R. & GRIFFITHS, R. R. (2013). Caffeine use disorder: a comprehensive review and research agenda. Journal of Caffeine Research, 3(3), 114-130. https://doi.org/10.1089/jcr.2013.0016
67. MERRIAM, S. B. (2018). Nitel Araştırma Desen ve Uygulama için Bir Rehber. (S. Turan, Çev. Ed.) Nobel Yayınları. (Orijinal eserin yayın tarihi 2009).
68. MIKKELSEN, E. (1978). Caffeine and schizophrenia. The Journal of Clinical Psychiatry, 39(9), 732-736.
69. NAWROT, P., JORDAN, S., EASTWOOD, J., ROTSTEIN, J., HUGENHOLTZ, A. & FEELEY, M. (2003). Effects of caffeine on human health. Food Additives & Contaminants, 20(1), 1-30. https://doi.org/10.1080/0265203021000007840
70. ONURLUBAŞ, E. & ÖZTÜRK, D. (2018). Sosyal medya uygulamalarının Y kuşağı satın alma davranışı üzerine etkisi: Instagram örneği. OPUS International Journal of Society Researches, 9(16), 984-1016. https://doi.org/10.26466/opus.471771
71. ÖZDESTAN, Ö. (2014). Evaluation of bioactive amine and mineral levels in turkish coffee. Food Research İnternational, 61(3), 167-175. https://doi.org/10.1016/j.foodres.2013.12.027
72. PAZ-GRANIEL, I., KOSE, J., BABIO, N., HERCBERG, S., GALAN, P., TOUVIER, M., SALAS-SALVADÓ, J. & ANDREEVA, V. A. (2022). Caffeine Intake and ıts sex-specific association with general anxiety: A cross-sectional analysis among general population adults. Nutrients, 14(6), 1242. https://doi.org/10.3390/nu14061242
73. PRENSKY, M. (2001). Digital natives, digital immigrants. On the Horizon, 9(5), 1–6. https://doi.org/10.1108/10748120110424816
74. RICHELIEU, A. & KORAI, B. (2014). The consumption experience of Tim Hortons’ coffee fans. Qualitative Market Research: An International Journal, 17(3), 192-208. https://doi.org/10.1108/QMR-06-2012-0032
75. RINI, L., SCHOUTETEN, J. J., FABER, I., FRØST, M. B., PEREZ-CUETO, F. J. & DE STEUR, H. (2024). Social media and food consumer behavior: A systematic review. Trends in Food Science & Technology, 143, 104290. https://doi.org/10.1016/j.tifs.2023.104290
76. RIERA-SAMPOL, A., RODAS, L., MARTÍNEZ, S., MOİR, H. & TAULER, P. (2022). Caffeine Intake among Undergraduate Students: Sex Differences, Sources, Motivations, and Associations with Smoking Status and Self-Reported Sleep Quality. Nutrients, 14. https://doi.org/10.3390/nu14081661.
77. SCHER, A. I., STEWART, W. F. & LIPTON, R. B. (2004). Caffeine as a risk factor for chronic daily headache: a population-based study. Neurology, 63(11), 2022-2027. https://doi.org/10.1212/01.WNL.0000145760.37852.ED
78. SILVA, L. V., MALBERGIER, A., STEMPLIUK, V. D. A. & ANDRADE, A. G. D. (2006). Factors associated with drug and alcohol use among university students. Revista de Saúde Pública, 40(2), 280-288. https://www.scielosp.org/pdf/rsp/2006.v40n2/280-288/en
79. SKEWES, M. C. & GONZALEZ, V. M. (2013). The biopsychosocial model of addiction. Principles of addiction (pp. 61–70). Elsevier. http://dx.doi.org/10.1016/B978-0-12-398336-7.00006-1
80. SÖNMEZ, D. & HOCAOGLU, C. (2022). Aşırı yeşil çay tüketimi ile ilişkili mani: bir olgu sunumu. Anatolian Clinic the Journal of Medical Sciences, 27(2), 221-226. https://doi.org/10.21673/anadoluklin.1039944
81. STRAUSS, W., & HOWE, N. (1992). Generations: The History of America’s Future, 1584 to 2069. New York, USA: William Morrow and Company.
82. SUNAR, L. & TÜRKYILMAZ, G. (2023). Kahve, sınıf ve kimlik: İstanbul’da yeni orta sınıfın üçüncü dalga kahve tüketimi. Güncel Sosyoloji, 1(1), 50-85. https://guncelsosyoloji.com/content/5-sayilar/1-1/3-kahve-sinif-ve-kimlik-istanbul-da-yeni-orta-sinifin-ucu-ncu-dalga-kahve-tu-ketimi/3.makale.pdf
83. SWEENEY, M. M., WEAVER, D. C., VINCENT, K. B., ARRIA, A. M. & GRIFFITHS, R. R. (2020). Prevalence and correlates of caffeine use disorder symptoms among a United States sample. Journal of Caffeine and Adenosine Research, 10(1), 4-11. https://doi.org/10.1089/caff.2019.0020
84. ŞEKER, G. & ÖZATA, F. Z. (2022). Kahvenin ve kahve dükkânlarının değişen tüketim algısı: üçüncü dalga kahve tüketicileri üzerine fenomenolojik bir araştırma (The changing consumption values of coffee and coffee shops: a phenomological research on third wave coffee consumers). Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 10(1), 193-224. https://doi.org/10.21325/jotags.2022.986
85. ŞENER, A. & YÜCEL, S. (2020). Sosyal medyanın y kuşağı satın alma davranışları üzerindeki etkisi: bir literatür incelemesi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (65), 265-284. https://dergipark.org.tr/en/pub/dpusbe/issue/56154/741540
86. TELLİ DANIŞMAZ, A. (2021). Üçüncü dalga kahve akımının tüketicilerin kahve tüketim alışkanlıkları üze rine etkisi. Kesit Akademi Dergisi, 7(27), 441-452. https://dergipark.org.tr/en/pub/kesitakademi/issue/63113/959381
87. TEMELOĞLU, E. & AKDENİZ, D. (2020). Tüketicilerin Türk Kahvesi hakkında bilgiye sahip olma algı seviyelerinin demografik özelliklere göre karşılaştırılması. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(1), 116-126. https://doi.org/10.37847/tdtad.731075
88. TOPIK, S. (2009). Coffee as a social drug. Cultural Critique, (71), 81-106. https://www.jstor.org/stable/25475502
89. TOPKAYA, M. S. & KÜÇÜKKASAP CÖMERT, T. (2024). Kahve ve kadın sağlığı. Gevher Nesibe Journal of Medical & Health Sciences, 9(2), 293-301. https://doi.org/10.5281/zenodo.11374924
90. TÜRKYILMAZ, G. (2020). İstanbul'da üçüncü dalga kahve kültürünün yayılması: Yeni orta sınıfın 2000 sonrası mekân ve kahve tüketimi (Yayın No. 633510) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü]. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Tez Arşivi. https://www.proquest.com/openview/d097297a4a9a931454ceae5a32820c07/1?pq-origsite=gscholar&cbl=2026366&diss=y
91. TWENGE, J. M., CAMPBELL, S. M., HOFFMAN, B. J. & LANCE, C. E. (2010). Generational differences in work values: Leisure and extrinsic values increasing, social and intrinsic values decreasing. Journal of Management, 36(5), 1117-1142. https://doi.org/10.1177/0149206309352246
92. WE ARE SOCIAL (31.01.2024). Digital 2024: Global overview report. Erişim tarihi: 23.05.2025, https://wearesocial.com/uk/blog/2024/01/digital-2024-5-billion-social-media-users/)
93. WHAM, C., ROWE, K., ALI, A. & RUTHERFORD-MARKWICK, K. (2017). Influences of caffeine consumption among adult New Zealanders: A qualitative study. Journal of Caffeine Research, 7(4), 142-150. https://doi.org/10.1089/jcr.2017.0020
94. WINSTON, A. P., HARDWICK, E. & JABERI, N. (2005). Neuropsychiatric effects of caffeine. Advances in Psychiatric Treatment, 11(6), 432-439. https://doi.org/10.1192/apt.11.6.432
95. WORLD HEALTH ORGANIZATION (WHO). (2019). International classification of diseases – 11th revision. Erişim tarihi: 18.12.2024, https://icd.who.int/
96. YANG, A., PALMER, A. A. & DE WIT, H. (2010). Genetics of caffeine consumption and responses to caffeine. Psychopharmacology, 211, 245-257. https://doi.org/10.1007/s00213-010-1900-1
97. YILMAZ, E., ORAMAN, Y., ÖZDEMİR, G., ARAP, S. & YILMAZ, İ. (2016). Türk kahvesi tüketim eğilimleri ve tüketici özelliklerinin belirlenmesi. Isparta Kongre Kitabı (ss. 457-473).
98. YÜKSEL, F., GORAL, M., KEMENT, Ü. & GÜNER, Ç. (2022). Türkiye’de kahveye yüklenen anlam ve kahve tüketim alışkanlıkları. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 12(3), 1967-1996. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1123290