Bitene Tutunmak: Romantik Ayrılık Sonrası Kadınların Yas Deneyimleri

Öz

Amaç: Bu araştırmanın amacı, romantik ilişkilerin sona ermesinin ardından kadınların yaşadığı uzamış yas deneyimlerini fenomenolojik bir bakış açısıyla incelemek ve bu deneyimlerin kadınlar tarafından nasıl anlamlandırıldığını ortaya koymaktır.

Yöntem: 19–33 yaş aralığındaki beş heteroseksüel kadınla yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmış ve görüşmeler Yorumlayıcı Fenomenolojik Analiz (YFA) ilkelerine uygun olarak yürütülmüştür. Her görüşme 40–60 dakika sürmüş; veriler, derinlik, titizlik ve şeffaflığı sağlamak amacıyla YFA yönergeleri doğrultusunda yinelemeli ve idiografik bir yaklaşımla analiz edilmiştir. Temalar, tekrar tekrar okuma, satır satır kodlama ve görüşmeler arasında yapılan karşılaştırmalar yoluyla oluşturulmuş; katılımcılar arasındaki örtüşmeler göz önünde bulundurularak doyum noktasına ulaşmıştır.

Bulgular: Analiz sonucunda alt temalarıyla birlikte beş üst tema elde edilmiştir: (1) Kayıptan Yeni Benliğe, (2) Ayrılık Sonrası Sürdürülen Bağlar, (3) Ayrılık Sonrası Sorgulamalar (4) Kayıp Üzerine ve (5) Kayıptan Sonra. Bulgular, ayrılık sonrası yaşanan kaybın yalnızca partnerin kaybıyla sınırlı olmadığını; aynı zamanda gelecek hayallerinin, mutluluk kaynaklarının ve benlik algısının kaybını da içerdiğini göstermiştir. Katılımcıların ilişkilerini sürdürme çabaları, iletişimin devam etmesi, idealizasyon ve yeniden birleşme fantazileri yasın uzamasında belirleyici rol oynamıştır.

Sonuç: Romantik ilişkilerde yaşanan ayrılıklar, yalnızca bir partnerin kaybı olarak değil; aynı zamanda kimliğin, geleceğe dair tasarımların ve mutluluk kaynaklarının yitimi olarak deneyimlenmiştir. Katılımcıların uzamış yas süreçlerini klinik bir durumdan ziyade devam eden bir yaşantı olarak deneyimlemeleri, duygusal yatırımlarını geri çekememeleriyle bağlantılı görünmektedir. Bu durum, ayrılığın bir sonlanmadan çok sürdürülen bir bağ niteliği taşıdığını ortaya koymaktadır. Klinik açıdan iyileşme ise, ani ve zorlayıcı bir kopuşu dayatmaktan ziyade, bu duygusal yatırımın dönüştürülmesini ve kaybın yeniden anlamlandırılmasını gerektirmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Uzamış yas
• romantik ayrılık
• ilişkide kopma
• yorumlayıcı fenomenolojik analiz

Holding On to What Has Ended: Women’s Experiences of Grief After Romantic Breakups

Öz

Aim: This study aimed to explore women’s prolonged grief experiences following the dissolution of their romantic relationships and to understand how they made sense of these experiences.

Method: This study employed Interpretative Phenomenological Analysis (IPA) based on semi-structured interviews conducted with five heterosexual women aged 19–33. Each interview lasted 40–60 minutes and was transcribed verbatim. Data were analyzed iteratively and ideographically, following IPA guidelines to ensure depth, rigor, and transparency. Themes were generated through repeated readings, line-by-line coding, and cross-case comparison, with analytic saturation achieved through convergence across participants.

Results: The analysis revealed five superordinate themes with their subthemes: (1) From Loss to A New Self (2) Continuing Bonds After Breakup, (3) Post-Breakup Questioning, (4) About the Loss, and (5) After the Loss. The findings showed that the loss experienced after the breakup extended beyond the partner to include future dreams, sources of happiness, and aspects of self. Participants’ efforts to sustain the relationship, ongoing communication, idealization, and fantasies of reunion played a decisive role in prolonging the grief process.

Conclusion: Romantic breakups were experienced as the loss not only of a partner but also of identity, future plans, and sources of happiness. Participants’ experiences related to the prolongation of their grief period as an ongoing experience rather than a clinical condition stemmed from participants’ inability to withdraw their investment, showing breakup as a continued bond rather than an ending. Clinically, healing requires transforming this investment and reconstructing meaning, rather than enforcing abrupt detachment.

Anahtar Kelimeler

• Prolonged grief
• romantic breakup
• relationship dissolution
• interpretative phenomenological analysis

Kaynakça

1. AMERICAN PSYCHIATRIC ASSOCIATION (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). American Psychiatric Association.
2. ARNETT, J. J., & MITRA, D. (2020). Are the features of emerging adulthood developmentally distinctive? A comparison of ages 18–60 in the United States. Emerging Adulthood, 8(5), 412-419. doi:10.1177/2167696818810073 (Original work published 2020)
3. ATTIG, T. (1991). The importance of conceiving of grief as an active process. Death Studies, 15(4), 385–393. doi:10.1080/07481189108252443
4. BONANNO, G. A., WORTMAN, C. B., LEHMAN, D. R., TWEED, R. G., HARING, M., SONNEGA, J., … NESSE, R. M. (2002). Resilience to loss and chronic grief: A prospective study from preloss to 18-months postloss. Journal of Personality and Social Psychology, 83(5), 1150–1164. doi:10.1037/0022-3514.83.5.1150
5. BOWLBY, J. (1980/1969). Attachment and loss. Vol. 3: Loss, sadness and depression. New York: Basic Books.
6. CARTER, K. R., KNOX, D., & HALL, S. S. (2018). Romantic breakup: Difficult loss for some but not for others. Journal of Loss and Trauma, 23(8), 698–714. doi:10.1080/15325024.2018.1502523
7. COOLEY, E., TORAY, T., & ROSCOE, L. (2010). Reactions to loss scale: Assessing grief in college students. Omega, 61(1), 25–51. doi: 10.2190/OM.61.1.b
8. COOLEY, E., TORAY, T., & ROSCOE, L. (2014). Assessing effective coping with bereavement in college students: The reactions to loss scale. OMEGA - Journal of Death and Dying, 68(3), 241-257. doi:10.2190/OM.68.3.d

9. DAILEY, R. M., ROSSETTO, K. R., MCCRACKEN, A. A., JIN, B., & GREEN, E. W. (2012). Negotiating breakups and renewals in on-again/off-again dating relationships: Traversing the transitions. Communication Quarterly, 60(2), 165–189. doi:10.1080/01463373.2012.668847
10. DAVIS, D., SHAVER, P. R., & VERNON, M. L. (2003). Physical, emotional, and behavioral reactions to breaking up: The roles of gender, age, emotional involvement, and attachment style. Personality & Social Psychology Bulletin, 29(7), 871–884. doi:10.1177/0146167203029007006
11. DEMIRTEPE-SAYGILI, D. (2021). Refleksivite ve etkileşim açılarından nitel araştırmacı olmanın fırsatları ve zorlukları. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 8(1), 1-16. doi:10.31682/ayna.779041
12. FIELD, T., DIEGO, M., PELAEZ, M., DEEDS, O., & DELGADO, J. (2009). Breakup distress in university students. Adolescence, 44(176), 705–727.
13. FOX, J., & TOKUNAGA, R. S. (2015). Romantic partner monitoring after breakups: Attachment, dependence, distress, and post-dissolution online surveillance via social networking sites. Cyberpsychology, Behavior And Social Networking, 18(9), 491–498. doi:10.1089/cyber.2015.0123
14. FREUD, S. (2024). The Revised Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud (M. Solms, Ed.; J. Strachey & M. Solms, Trans.; Original works published 1886–1939). Rowman & Littlefield.
15. HAGMAN, G. (1995). Mourning: A review and reconsideration. International Journal of Psycho-Analysis, 76(5), 909-925.
16. KNÖPFLI, B., MORSELLI, D., & PERRIG‑CHIELLO, P. (2016). Trajectories of psychological adaptation to marital breakup after a long-term marriage. Gerontology, 62(5), 541–552. doi:10.1159/000445056
17. LACAN, J. (1998). The seminar of Jacques Lacan, Book XX: On feminine sexuality, the limits of love and knowledge (Encore 1972-1973) (B. Fink, Trans.) W. W. Norton & Company. (Original work published 1972–1973)
18. LOPEZ-CANTERO, P. (2018). The break-up check: Exploring romantic love through relationship terminations. Philosophia, 46(3), 689–703. doi:10.1007/s11406-017-9935-8
19. LUCIANO, E. C., & ORTH, U. (2017). Transitions in romantic relationships and development of self-esteem. Journal of Personality and Social Psychology, 112(2), 307–328. doi:10.1037/pspp0000109
20. MCDANIEL, B. T., DROUIN, M., DIBBLE, J., GALOVAN, A. M., & MERRITT, M. (2021). Are you going to delete me? Latent profiles of post-relationship breakup social media use and emotional distress. Cyberpsychology, Behavior and Social Networking, 24(7), 464–472. doi:10.1089/cyber.2020.0714
21. MEARNS, J. (1991). Coping with a breakup: Negative mood regulation expectancies and depression following the end of a romantic relationship. Journal of Personality and Social Psychology, 60(2), 327–334. doi:10.1037/0022-3514.60.2.327
22. NEIMEYER, R. A. (2001). Meaning reconstruction & the experience of loss. American Psychological Association.
23. NIZZA, I. E., FARR, J., & SMITH, J. A. (2021). Achieving excellence in interpretative phenomenological analysis (IPA): Four markers of high quality. Qualitative Research in Psychology, 18(3), 369–386. doi:10.1080/14780887.2020.1854404
24. OHENEWA, E., & MEYER-WEITZ, A. (2025). The experience of emotional pain in the context of a romantic and platonic relationship breakup among young adults. Advances in Mental Health. doi:10.1080/18387357.2025.2495896
25. REIMER, J. E., & ESTRADA, A. R. (2021). College students’ grief over a breakup. Journal of Loss and Trauma, 26(2), 179–191. doi:10.1080/15325024.2020.1757992
26. RHOADES, G. K., KAMP DUSH, C. M., ATKINS, D. C., STANLEY, S. M., & MARKMAN, H. J. (2011). Breaking up is hard to do: The impact of unmarried relationship dissolution on mental health and life satisfaction. Journal of Family Psychology, 25(3), 366–374. doi:10.1037/a0023627
27. SLOTTER, E. B., GARDNER, W. L., & FİNKEL, E. J. (2010). Who am I without you? The influence of romantic breakup on the self-concept. Personality & Social Psychology Bulletin, 36(2), 147–160. doi:10.1177/0146167209352250
28. SMITH, J. A., FLOWERS, P., & LARKIN, M. (2009). Interpretative phenomenological analysis: Theory, method and research. London: SAGE.
29. WILLIG, C. (2013). Introducing qualitative research in psychology. 15-72. UK: McGraw-Hill Education.
30. YARDLEY, L. (2017). Demonstrating the validity of qualitative research. The Journal of Positive Psychology, 12(3), 295–296. doi:10.1080/17439760.2016.1262624