Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na Göre Cereyan Eden Tahkim Bağlamında Hakem Kararının İptali Sebebi Olarak Kamu Düzenine Aykırılık

Abstract

Çalışmamızın konusunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerine göre yürütülen tahkim bağlamında kendisine dayanılan en önemli iptal sebeplerinden birisini teşkil eden kamu düzenine aykırılık oluşturmaktadır. Bu çerçevede, öncelikle kamu düzeninin zamana ve mekâna göre değişkenlik göstermesi sebebiyle kesin bir tanımının yapılmasının güç olduğu ortaya konulmuş; bu kavrama ilişkin yapılmış bulunan tasniflere işaret edilmiş; doktrin ve özellikle yargı uygulaması da dikkate alınarak, iptal sebebi olarak kamu düzenine aykırılıktan, Türk toplumunun belirli bir zaman dilimindeki, temel yapısını ve temel çıkarlarını koruyan kurum ve kurallar bütününe aykırılıklar olduğu tespit edilmiştir. Daha sonra, özellikle, yargı kararları da dikkate alınmak suretiyle, iptal sebebi olan kamu düzenine aykırılık kapsamında değerlendirilen münferit durumlara işaret edilmiş; sözü edilen aykırılıkla ilişkilendirilmeye çalışılan bazı özel hususların irdelenmesi ve kritiği yapılmıştır. Bu çalışmada, son olarak, kamu düzenine aykırılığın, somut olayın koşullarına ve özelliklerine göre mahkemece takdir edileceği; iptal davasına ilişkin dava dilekçesinde açıkça belirtilmemiş olsa bile mahkemece re’sen dikkate alınacağı ve sözü edilen hale yönelik incelemenin, sınırlı ölçekte de olsa hakem kararının içerik itibarıyla da denetlenmesine olanak vereceğine temas edilmiştir.

Keywords

• Türk kamu düzeni
• İçerik denetimi
• İptal sebebi
• Hakem kararı
• Mahkemenin takdiri

Violation of Public Policy as a Ground for Annulment of an Arbitral Award within the Context of Arbitration Proceedings Conducted Pursuant to the Code of Civil Procedure

Abstract

The subject of this study is the violation of public policy, which constitutes one of the most significant grounds for setting aside an arbitral award within the framework of arbitration proceedings conducted under the provisions of the Turkish Code of Civil Procedure. In this context, it is first demonstrated that it is difficult to provide a precise definition of public policy due to its variable nature depending on time and place. Classifications proposed in relation to this concept are addressed, and by taking into account scholarly opinions and especially judicial practice, it is determined that a violation of public policy, as a ground for setting aside, refers to contradictions with the body of institutions and rules that protect the fundamental structure and core interests of Turkish society at a given point in time. Subsequently, individual cases considered as violations of public policy—particularly in light of court decisions—are examined, and specific issues often associated with such violations are analyzed and critiqued. Finally, the study emphasizes that the determination of a violation of public policy lies within the discretion of the court, depending on the particular circumstances and features of the case. It is also noted that, even if not explicitly raised in the statement of claim for annulment, the court may consider this issue ex officio, and the related review—albeit to a limited extent—permits substantive scrutiny of the arbitral award.

Keywords

• Turkish public policy
• Substantive review
• Ground for annulment
• Arbitral award
• Judicial discretion

References

1. Akıncı Z, Milletlerarası Tahkim (7. Bası, Vedat 2025). google scholar
2. Aktepe Artık S, Medeni Usûl Hukukunda Hakem Kararlarının İptali Sebepleri (HMK m.439) (OnikiLevha 2023). google scholar
3. ALangoya Y, Medeni Usûl Hukukunda Tahkimin Niteliği ve Denetlenmesi (İstanbuL Üniversitesi Hukuk FaküLtesi 1973). google scholar
4. ArsLan İ, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin Milletlerarası Özel Hukuka Etkisi (AdaLet 2019). google scholar
5. Atalı M, Ermenek İ ve Erdoğan E, Medeni Usûl Hukuku (7.Bası, Yetkin 2024). google scholar
6. Demir GökyayLa C, ‘Yeni Yargıtay KararLarı Işığında Gerekçesiz Mahkeme KararLarının Tanınması ve Tenfizi’ (2013) 9(105-106) BÜHFD, 7-42. google scholar
7. Demir GökyayLa C, ‘Yeniden Kamu Düzeni’ iç Feriha BiLge TanrıbiLir ve GüLce GümüşLü TunçağıL (edr), 10. Yılında MÖHUK Sempozyumu, Çankaya Üniversitesi Hukuk FaküLtesi, 7-8 AraLık 2017 (AdaLet 2018), 84-98. google scholar
8. Eren F, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (27. Bası, Yetkin 2022). google scholar

9. Eren F ve Dönmez Ü, Eren Borçlar Hukuku Şerhi, Cilt III m. 83-206 (Yetkin 2022). google scholar
10. Ermenek İ, ‘Tahkimde Hukuki DinLeniLme Hakkının Korunması’ iç Metin KıratLı, ALi Cem Budak vd. (Edr.) Tahkimde Güncel Sorunlar (I-IV) (OnikiLevha 2022), 33-52. google scholar
11. Ersen Perçin G, Milletlerarası Usul Hukukunda Hukukî Dinlenilme Hakkı (OnikiLevha 2023). google scholar
12. Hanağası E, Medenî Yargılama Hukukunda Silâhların Eşitliği (Yetkin 2016). google scholar
13. HuysaL B, ‘AdiL YargıLanma Hakkı Kapsamında MiLLetLerarası ÖzeL Hukuk’a İLişkin Bazı DeğerLendirmeLer’ iç Ayfer Uyanık ÇavuşoğLu ve Zeynep Derya Tarman (edr), Genç Milletlerarası Özel Hukukçular Konferansı (On İki Levha 2014), 63-80. google scholar
14. Işık S, MTK ve HMK Kapsamında Hakem Kararlarına Karşı İptal Davası (OnikiLevha 2022). google scholar
15. KaLpsüz T, Türkiye’de Milletlerarası Tahkim (2. Bası, Yetkin 2010). google scholar
16. Karadaş İ, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda Düzenlenen Ulusal (İç) Tahkim (AdaLet 2013), 188-189. google scholar
17. KayaLı D, ‘Yabancı Hakem KararLarının Tanınması ve Tenfizi BağLamında HakemLerin BağımsızLığı ve TarafsızLığı MeseLesi’ iç Feriha BiLge TanrıbiLir ve GüLce GümüşLü TunçağıL (edr), 10. Yılında MÖHUK Sempozyumu, Çankaya Üniversitesi Hukuk FaküLtesi, 7-8 AraLık 2017 (AdaLet 2018), 592-609. google scholar
18. KıLıçoğLu A, Borçlar Hukuku Genel Hükümler (28. Bası, Turhan 2024). google scholar
19. KonuraLp CS, Alternatif Uyuşmazlık Çözüm Yolları: Tahkim (YayımLanmamış Doktora Tezi 2011). google scholar
20. Kuru B, Hukuk Muhakemeleri Usulü, Cilt IV (5. Bası, Demir Demir 1991). google scholar
21. Nomer E, Milletlerarası Usul Hukuku (Beta 2018). google scholar
22. Nomer E, ‘Yabancı Hakem KararLarının Tenfizinde Hakem Mahkemesinin BağımsızLığı’ 1989 4(1) MHB, 29-31. google scholar
23. Okumuş N, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Çerçevesinde Hakem Kararlarının İptali (OnikiLevha 2021). google scholar
24. Ökçün G, Devletler Hususî Hukukunun Kaynakları ve Kamu Düzeni (Sermaye Piyasası KuruLu 1967). google scholar
25. Özbay İ ve Korucu Y, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Çerçevesinde Tahkim (AdaLet 2016). google scholar
26. Özbek MS, Tahkim Hukuku Cilt II (Yetkin 2022). google scholar
27. Özgenç Z, ‘Yabancı Mahkeme KararLarının Tanınması ve Tenfizinde Kamu Düzeni iLe Davanın Esasına Girme (Revision Au Fond) Yasağı Arasındaki İLişki’ (2023) 29(2) MÜHFHAD, 1390-1416. google scholar Özkan I, ‘ULusLararası ÖzeL Hukukta AdiL YargıLanma Hakkı’ iç Feriha BiLge TanrıbiLir ve GüLce GümüşLü TunçağıL (edr), 10. Yılında MÖHUK Sempozyumu, Çankaya Üniversitesi Hukuk FaküLtesi, 7-8 AraLık 2017 (AdaLet 2018), 233-259. google scholar
28. Pekcanıtez H, ‘Hakem Kararlarına Karşı İptal Sebeplerinden Kamu Düzenine Aykırılık’ iç Hakan Pekcanıtez, Makaleler, Cilt III (OnikiLevha 2023), 867-885. google scholar
29. Pekcanıtez H ve YeşiLırmak A, Pekcanıtez Medenî Usûl Hukuku (15. Bası, OnikiLevha 2017). google scholar
30. Sargın F, Türk Milletlerarası Usûl Hukuku (Yetkin 2024). google scholar
31. Sarıöz Büyükalp Aİ, AİHS ve AİHM Kararlarının da İncelenmesi Suretiyle Adil Yargılanma Hakkının Türk Milletlerarası Usul Hukuku Üzerindeki Etkileri (OnikiLevha 2018). google scholar
32. Selçuk S, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na Göre Hakem Kararlarının İptali, (Yetkin 2018). google scholar
33. Süral C, ‘Hakem Kararlarının İcrası ve İptal Davası’ (2014) 16(Özel Sayı) DEÜHFD, 1377-1411. google scholar
34. Şanlı C, Milletlerarası Ticari Tahkimde Esasa Uygulanacak Hukuk (Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü 1986). google scholar
35. Şanlı C, Uluslararası Ticari Akitlerin Hazırlanması ve Uyuşmazlıkların Çözüm Yolları (7. Bası, Beta 2019). google scholar
36. Şanlı C, Esen E ve Ataman-Figanmeşe İ, Milletlerarası Özel Hukuk, (9. Bası, Beta 2020). google scholar
37. Şit KöşgeroğLu B, ‘Yargıtay Kararları Işığında Yabancı Hakem Kararlarının Türkiye’de Tanınması ve Tenfizi’ iç Feriha Bilge Tanrıbilir ve Gülce Gümüşlü Tunçağıl (edr), 10. Yılında MÖHUK Sempozyumu, Çankaya Üniversitesi Hukuk Fakültesi, 7-8 AraLık 2017 (AdaLet 2018), 338-363. google scholar
38. Tanrıver S, Medenî Usûl Hukuku, Cilt I (6. Bası, Yetkin 2024). google scholar
39. Tanrıver S, Medenî UsûL Hukuku, CiLt II (3. Bası, FiLiz 2025). google scholar
40. Tanrıver S, ‘Yabancı Hakem Kararlarının Türkiye’de Tenfizinde Kamu Düzeninin Rolü’, iç Süha Tanrıver, Makalelerim-I, 1985-2005 (Asil 2005), 149-163. google scholar
41. Umar B, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Şerhi (2. Bası, Yetkin 2014). google scholar
42. YeşiLova B, Milletlerarası Ticari Tahkimde Nihaî Karardan Önce Mahkemelerin Yardım ve Denetimi (GünceL 2008). google scholar
43. YıLmaz E, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Şerhi, Cilt IV (Yetkin 2021). google scholar