Araştırma Makalesi

Sosyal Medya Platformlarında Yükümlülük, Şeffaflık ve Denetim: DSA, Online Safety Act 2023 ve 5651 Sayılı Kanun Rejimlerinin Karşılaştırmalı Analizi

Cilt: 4 Sayı: 1 24 Temmuz 2026
PDF İndir
TR EN

Sosyal Medya Platformlarında Yükümlülük, Şeffaflık ve Denetim: DSA, Online Safety Act 2023 ve 5651 Sayılı Kanun Rejimlerinin Karşılaştırmalı Analizi

Öz

Sosyal medya platformlarının küresel ölçekte yaygınlaşması, bu hizmetlere uygulanacak yükümlülüklerin ve denetim usullerinin yeniden belirlenmesini gerektirmiştir. Bu çalışma, sosyal medya platformlarına yönelik yasal yükümlülükleri ile denetim mekanizmalarını Avrupa Birliği, Birleşik Krallık ve Türkiye örnekleri üzerinden karşılaştırmalı hukuk yöntemiyle incelemektedir. İnceleme, Türkiye bakımından etkili bir platform denetimi için gerekli kurumsal ve normatif unsurları ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu amaçla Avrupa Birliği'nin Digital Services Act'i (DSA), Birleşik Krallık'ın Online Safety Act 2023'ü (OSA 2023) ve 5651 sayılı Kanun ile 7253, 7418 ve 7578 sayılı Kanunlarla şekillenen Türk sosyal ağ sağlayıcı rejimi karşılaştırılmaktadır. Karşılaştırma, üç temel bulguya işaret etmektedir. İlk olarak platform düzenlemeleri, sorumluluk muafiyetini esas alan birinci nesil yaklaşımdan temsilci atama ve şeffaflık raporlamasına dayalı ikinci nesle; buradan da sistematik risk değerlendirmesi, bağımsız denetim ve algoritmik şeffaflık içeren üçüncü nesle yönelmektedir. İkinci olarak şeffaflık raporları, her üç sistemde düzenleyici denetimin bilgi kaynaklarından birini oluşturmaktadır. Ancak bağımsız denetim, sistematik risk değerlendirmesi, algoritmik şeffaflık ve araştırmacı veri erişimiyle desteklenmeyen raporlar, platform beyanı niteliğini aşamamaktadır. Üçüncü olarak Türkiye'nin sosyal ağ sağlayıcı rejimi, temsilci atama ve periyodik şeffaflık raporlaması bakımından karşılaştırmalı hukukla örtüşmektedir. 7418 sayılı Kanunla algoritmik açıklama ve reklam şeffaflığına ilişkin bazı unsurlar, 7578 sayılı Kanunla ise çocukların korunmasına yönelik ek yükümlülükler öngörülmüştür. Buna rağmen rejim, bağımsız denetim, sistematik risk değerlendirmesi ve araştırmacı veri erişimiyle bütünleşik bir denetim mimarisi bakımından yapısal eksiklikler taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. ABAD, Google France ve Google, Birleştirilmiş Davalar C-236/08–C-238/08, ECLI:EU:C:2010:159, 23.03.2010.
  2. ABAD, L’Oréal ve diğerleri/eBay, C-324/09, ECLI:EU:C:2011:474, 12.07.2011.
  3. Aichner, Thomas / Matthias Grünfelder / Oswin Maurer / Deni Jegeni. “Twenty-Five Years of Social Media: A Review of Social Media Applications and Definitions from 1994 to 2019”. Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking 24/4 (2021): 215-222. https://doi.org/10.1089/cyber.2020.0134.
  4. AİHM, Ahmet Yıldırım/Türkiye, B. No. 3111/10, 18.12.2012. https://hudoc.echr.coe.int/eng?i=001-115705.
  5. Akdeniz, Yaman / Ozan Güven. Dijital İtaat Rejimi: Türkiye’de Sosyal Ağ Sağlayıcıları ve Şeffaflık Yanılsaması. İstanbul: İfade Özgürlüğü Derneği, 2026. https://ifade.org.tr/reports/SosyalMedyaRaporu.pdf.
  6. Akkurt, Sinan Sami. Sosyal Medyada Gerçekleşen İhlâller Karşısında Kişilik Hakkının Korunması. 3. bs. Ankara: Seçkin Yayıncılık, 2023.
  7. Andres, Raphaela / Olga Slivko. “Content Regulation or Self-Moderation? The Effect of the Network Enforcement Act on Twitter”. ZEW Discussion Paper No. 21-103, 2022 (son revizyon: Mart 2025). https://ssrn.com/abstract=4013662.
  8. Bağırzadə, Nihat. “Children’s Legal Protection on Social Networks: Legal Gaps and the Need for New Regulations”. Preprint, 2025. https://ssrn.com/abstract=5362378.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Bilişim ve Teknoloji Hukuku

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

24 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

27 Haziran 2026

Kabul Tarihi

18 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 4 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Güldağı, A. (2026). Sosyal Medya Platformlarında Yükümlülük, Şeffaflık ve Denetim: DSA, Online Safety Act 2023 ve 5651 Sayılı Kanun Rejimlerinin Karşılaştırmalı Analizi. İbn Haldun Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 4(1), 109-169. https://doi.org/10.59831/ihuhfd.1980390
AMA
1.Güldağı A. Sosyal Medya Platformlarında Yükümlülük, Şeffaflık ve Denetim: DSA, Online Safety Act 2023 ve 5651 Sayılı Kanun Rejimlerinin Karşılaştırmalı Analizi. ihühfd. 2026;4(1):109-169. doi:10.59831/ihuhfd.1980390
Chicago
Güldağı, Abdülmecit. 2026. “Sosyal Medya Platformlarında Yükümlülük, Şeffaflık ve Denetim: DSA, Online Safety Act 2023 ve 5651 Sayılı Kanun Rejimlerinin Karşılaştırmalı Analizi”. İbn Haldun Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 4 (1): 109-69. https://doi.org/10.59831/ihuhfd.1980390.
EndNote
Güldağı A (01 Temmuz 2026) Sosyal Medya Platformlarında Yükümlülük, Şeffaflık ve Denetim: DSA, Online Safety Act 2023 ve 5651 Sayılı Kanun Rejimlerinin Karşılaştırmalı Analizi. İbn Haldun Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 4 1 109–169.
IEEE
[1]A. Güldağı, “Sosyal Medya Platformlarında Yükümlülük, Şeffaflık ve Denetim: DSA, Online Safety Act 2023 ve 5651 Sayılı Kanun Rejimlerinin Karşılaştırmalı Analizi”, ihühfd, c. 4, sy 1, ss. 109–169, Tem. 2026, doi: 10.59831/ihuhfd.1980390.
ISNAD
Güldağı, Abdülmecit. “Sosyal Medya Platformlarında Yükümlülük, Şeffaflık ve Denetim: DSA, Online Safety Act 2023 ve 5651 Sayılı Kanun Rejimlerinin Karşılaştırmalı Analizi”. İbn Haldun Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 4/1 (01 Temmuz 2026): 109-169. https://doi.org/10.59831/ihuhfd.1980390.
JAMA
1.Güldağı A. Sosyal Medya Platformlarında Yükümlülük, Şeffaflık ve Denetim: DSA, Online Safety Act 2023 ve 5651 Sayılı Kanun Rejimlerinin Karşılaştırmalı Analizi. ihühfd. 2026;4:109–169.
MLA
Güldağı, Abdülmecit. “Sosyal Medya Platformlarında Yükümlülük, Şeffaflık ve Denetim: DSA, Online Safety Act 2023 ve 5651 Sayılı Kanun Rejimlerinin Karşılaştırmalı Analizi”. İbn Haldun Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 4, sy 1, Temmuz 2026, ss. 109-6, doi:10.59831/ihuhfd.1980390.
Vancouver
1.Abdülmecit Güldağı. Sosyal Medya Platformlarında Yükümlülük, Şeffaflık ve Denetim: DSA, Online Safety Act 2023 ve 5651 Sayılı Kanun Rejimlerinin Karşılaştırmalı Analizi. ihühfd. 01 Temmuz 2026;4(1):109-6. doi:10.59831/ihuhfd.1980390