The Transformation of the RCMK Curriculum from the Perspective of the TCEM: A Comparative Analysis of the 2018 and 2024 Primary Education (Grades 4-8) Programs

Öz

The aim of this study is to comparatively examine the 2018 Religious Culture and Moral Knowledge (RCMK) Curriculum and the 2024 Primary-Lower Secondary and Imam Hatip Lower Secondary School Religious Culture and Moral Knowledge (RCMK) Course Curriculum (grades 4-8), which was published within the framework of the Turkey Century Education Model (TCEM). The study seeks to address both curricula not only in terms of their formal characteristics but also within the context of the educational policies, pedagogical approaches, and value orientations that shape them. In this way, the background, direction, and educational philosophy underlying the transformation of the RCMK curriculum are revealed from a holistic perspective. The study was conducted using a qualitative research design, and document analysis was employed as the primary data collection method. In this scope, official curriculum documents, relevant guidebooks, and policy texts were systematically examined, comparatively analyzed, and thematically coded. The analytical process was structured around five key dimensions: structural framework, learning outcomes/attainments, value and skill orientations, pedagogical approaches, and assessment-evaluation perspectives. This multidimensional analytical framework enabled an in-depth evaluation of similarities and differences between the curricula beyond a superficial level. The findings indicate that both curricula largely overlap in terms of their fundamental objectives, particularly in fostering students’ moral development, religious literacy, and sense of social responsibility. Nevertheless, significant pedagogical and structural differences were identified in the ways these objectives are pursued. While the 2018 curriculum reflects a more content-centered and relatively traditional instructional approach, the 2024 curriculum demonstrates a shift toward a competency-based and learner-centered paradigm. More specifically, it was determined that in the 2024 curriculum, learning outcomes have become more central and serve as the primary reference point guiding instructional processes. The skills-based approach has been strengthened, with greater emphasis placed on competencies such as critical thinking, communication, collaboration, and reflective learning. Furthermore, social-emotional learning is incorporated more explicitly and systematically, supporting students’ emotional well-being, empathy, and ethical sensitivity. Differentiated instruction is also reflected in the curriculum in a more planned and comprehensive manner. In conclusion, the study presents the pedagogical and structural transformation reflected by the TCEM in the RCMK curriculum within a holistic framework and contributes both theoretically and practically to curriculum development discussions in the field of religious education.

Anahtar Kelimeler

• Religious Education
• Curriculum Development
• Pedagogical Transformation
• Religious Culture and Moral Knowledge Course
• Turkey Century Education Model

Etik Beyan

It is hereby declared that, throughout all stages of the design, conduct, and writing of this study, due care was taken to comply with the principles of scientific research and publication ethics, and that all sources directly or indirectly used have been fully, accurately, and appropriately cited in the references.

TYMM Perspektifinden DKAB Öğretim Programı’nın Dönüşümü: 2018 ve 2024 İlköğretim (4-8) Programlarının Karşılaştırmalı İncelemesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli (TYMM) kapsamında 2024 yılında yayımlanan İlkokul-Ortaokul ve İmam Hatip Ortaokulu Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) Dersi Öğretim Programı (4-8. sınıflar) ile 2018 DKAB Öğretim Programı’nı karşılaştırmalı olarak incelemektir. Çalışma, her iki programı yalnızca biçimsel özellikleri açısından değil, aynı zamanda onları şekillendiren eğitim politikası, pedagojik yaklaşım ve değer yönelimleri bağlamında ele almayı amaçlamaktadır. Böylece DKAB öğretim programındaki dönüşümün arka planı, yönelimi ve eğitim felsefesi bütüncül bir perspektifle ortaya konulmaktadır. Nitel araştırma deseninde yürütülen çalışmada temel veri toplama yöntemi olarak doküman analizi kullanılmıştır. Bu kapsamda resmî öğretim programı metinleri, ilgili kılavuz dokümanlar ve politika belgeleri sistematik biçimde incelenmiş, karşılaştırmalı olarak çözümlenmiş ve tematik olarak kodlanmıştır. Analiz süreci beş temel boyut üzerine yapılandırılmıştır: yapısal çerçeve, öğrenme çıktıları/kazanımlar, değer ve beceri yönelimleri, pedagojik yaklaşımlar ile ölçme-değerlendirme anlayışı. Bu çok boyutlu analitik çerçeve, programlar arasındaki benzerlik ve farklılıkların yüzeysel düzeyde kalmayıp derinlemesine değerlendirilmesine imkân tanımıştır. Bulgular, her iki programın temel amaçlar bakımından büyük ölçüde örtüştüğünü, özellikle öğrencilerin ahlaki gelişimi, dinî okuryazarlığı ve toplumsal sorumluluk bilincinin güçlendirilmesi konusunda ortak bir yönelime sahip olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, bu amaçlara ulaşma yollarında belirgin pedagojik ve yapısal farklılıklar bulunduğu tespit edilmiştir. 2018 programının daha içerik merkezli ve görece geleneksel öğretim anlayışını yansıttığı, 2024 programının ise yetkinlik temelli ve öğrenci merkezli bir yaklaşıma doğru kaydığı görülmektedir. Daha somut olarak, 2024 programında öğrenme çıktılarının merkezîleştiği ve öğretim süreçlerini yönlendiren ana referans noktası hâline geldiği belirlenmiştir. Beceri temelli yaklaşımın güçlendiği; eleştirel düşünme, iletişim, işbirliği ve yansıtıcı öğrenme gibi becerilere daha fazla vurgu yapıldığı saptanmıştır. Ayrıca sosyal-duygusal öğrenmeye daha açık ve sistematik biçimde yer verildiği, öğrencilerin duygusal iyi oluşu, empati ve etik duyarlılıklarının desteklendiği görülmektedir. Farklılaştırılmış öğretim anlayışı da daha planlı ve bütüncül bir şekilde programa yansıtılmıştır. Sonuç olarak çalışma, TYMM’nin DKAB öğretim programına yansıttığı pedagojik ve yapısal dönüşümü bütüncül bir çerçevede ortaya koymakta; din eğitimi alanında müfredat geliştirme tartışmalarına kuramsal ve uygulamaya dönük katkılar sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Din Eğitimi
• Program Geliştirme
• Pedagojik Dönüşüm
• Din Kültürü Ve Ahlak Bilgisi Dersi
• Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli

Etik Beyan

Bu çalışmanın tasarlanması, yürütülmesi ve kaleme alınması dâhil olmak üzere tüm aşamalarında bilimsel araştırma ve yayın etiğine titizlikle riayet edildiği; doğrudan veya dolaylı olarak yararlanılan bütün kaynakların eksiksiz, doğru ve usulüne uygun biçimde kaynakçada gösterildiği beyan olunur.

Kaynakça

1. Akpınar, Burhan vd. “Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinin Program Geliştirme ve Felsefi Düzlemden Analizi”. EKEV Akademi Dergisi 99 (2024), 59-73. https://doi.org/10.17753/sosekev.1489135
2. Anderson, Lorin W;, Krathwohl, David R (ed.). A Taxonomy for Learning, Teaching, and Assessing: A Revision of Bloom’s Taxonomy of Educational Objectives. New York: Longman, 2001.
3. Biggs, John. Teaching for Quality Learning at University. Buckingham: SRHE and Open University Press, 1999.
4. Black, Paul - Wiliam, Dylan. “Assessment and Classroom Learning.” Assessment in Education 5/1 (1998), 7-74.
5. Bloom, Benjamin Samuel (ed.). Taxonomy of Educational Objectives: The Classification of Educational Goals. New York: Longman, 1956.
6. Bowen, Glenn A. “Document Analysis as a Qualitative Research Method”. Qualitative Research Journal 9/2 (2009), 27-40. https://doi.org/10.3316/QRJ0902027
7. Bruner, Jerome S. The Process of Education. Cambridge: Harvard University Press, 1960.
8. Ceylan, Tuncay. “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli DKAB Öğretim Programlarının Öğretmen Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi”. İlahiyat Tetkikleri Dergisi 63 (30 Nisan 2025), 55-70. https://doi.org/10.29288/ilted.1598481

9. Costa, Arthur L. - Kallick, Bena. Discovering and Exploring Habits of Mind. Alexandria: VA: Association for Supervision and Curriculum Development, 2000.
10. Çakan, Zeki - Karateke, Tuncay. “Ortaokulda Okutulan Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitaplarının Öğretmen Görüşlerine Göre Değerlendirilmesi”. Kilis 7 December University Journal of Theology 8/1 (2021), 393-415. https://doi.org/10.46353/k7auifd.908188
11. Demirel, Özcan. Eğitimde Program Geliştirme. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık, 2024.
12. Demirel, Özcan. Öğretimde Planlama ve Değerlendirme: Öğretme Sanatı. Ankara: Pegem Akademi, 2004.
13. Demi̇rkol, Nursena. “21. Yüzyıl Becerilerinin 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programı’na Yansımaları”. Millî Eğitim 54/Özel Sayı (2025). https://doi.org/10.37669/milliegitim.1708723
14. Doğru, Çetin. “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Kapsamında Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programları: Öğretmen Farkındalığı, Uygulama Süreçleri ve Karşılaşılan Sorunlara İlişkin Bir Durum Analizi”. Milli Eğitim Dergisi 54/1 (24 Aralık 2025), 1075-1128. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1709391
15. Ev, Halit. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretim Programları”. Din Eğitiminde Ana Konular. ed. Mehmet Bahçekapılı - Ali Çanakcı Ahmet. 315-343. Ankara: Eskiyeni-Fcr, 2021.
16. Faki̇oğlu Bağcı, Hatice. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi (4-8. Sınıflar) Öğretim Programının Yorumlayıcı Din Eğitimi Yaklaşımı Açısından Değerlendirilmesi”. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 15 (2023), 105-126. https://doi.org/10.53112/tudear.1286663
17. Hjalmarson, Margret. “Mathematics Curriculum Systems: Models for Analysis of Curricular Innovation and Development”. Peabody Journal of Education 83 (2008), 592-610.
18. Hsieh, Hsiu-Fang - Shannon, Sarah E. “Three Approaches to Qualitative Content Analysis”. Qualitative Health Research 15/9 (2005), 1277-1288.
19. Milli Eğitim Bakanlığı. 2018 Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretim Programı (İlkokul 4 ve Ortaokul 5, 6, 7 Ve 8. Sınıflar). Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, 2018.
20. Milli Eğitim Bakanlığı. 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programı. Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, 2024.
21. Milli Eğitim Bakanlığı. İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi (4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar) Öğretim Programı. Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, 2006.
22. Milli Eğitim Bakanlığı. İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi (4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar) Öğretim Programı ve Kılavuzu. Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, 2010.
23. Milli Eğitim Bakanlığı. İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Programı. Ankara: Din Öğretimi Genel Müdürlüğü, 2000.
24. Milli Eğitim Bakanlığı. İlköğretim Ve Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Programı. Ankara: Tebliğlerler Dergisi, 1992.
25. Milli Eğitim Bakanlığı. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Öğretim Programları Ortak Metni. Ankara: Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, 2024. https://tymm.meb.gov.tr/ortak-metin
26. Ornstein, Allan C., Francis P. Hunkins. Curriculum: Foundations, Principles, and Issues. Pearson Education, 7. Basım, 2017.
27. Posner, George J. Analyzing the Curriculum. Boston: Mc Graw Hill, 2004.
28. Semerci, Ayşegül - Sayın, Gülşen. “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi (4.-8. Sınıf) Öğretim Programı’nın Temel Öğeler Açısından Değerlendirilmesi”. Darulfunun Ilahiyat 36/2 (26 Ağustos 2025), 389-424. https://doi.org/10.26650/di.2025.36.2.1676227
29. Sönmez, Veysel - Gülderen Alacapınar, Füsun. Örnekleriyle Eğitimde Program Değerlendirme. Ankara: Anı Yayıncılık, 2015.
30. Sternberg, Robert. Beyond IQ: A Triarchic Theory of Human Intelligence. Cambridge: Cambridge University Press, 1985.
31. Tomlinson, Carol A. The Differentiated Classroom: Responding to the Needs of All Learners. Alexandria: VA: Association for Supervision and Curriculum Development, 1999.
32. Tyler, Ralph W. Basic Principles of Curriculum and Instruction. University of Chicago Press, 2013.
33. Uzunpolat, Yakup - Şi̇mşek, Eyüp. “İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programında Kültür”. Din ve Bilim - Muş Alparslan Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi 5/2 (2022), 260-278. https://doi.org/10.47145/dinbil.1199252
34. Üzümcü, Muzaffer - Abanoz, Süleyman. “Program Tasarımı Yaklaşımları Bağlamında Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programı”. Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi 12 (2024), 795-826. https://doi.org/10.56720/mevzu.1495250
35. Varış, Fatma. “Eğitimde Program Araştırmaları”. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi 2/1 (1969), 23-32.
36. Yıldız, Mehmet. “Ölçme ve Değerlendirmeye Verilen Yer Açısından 1982 Sonrası Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretim Programları”. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi 20 (31 Aralık 2025), 107-137. https://doi.org/10.53112/tudear.1777818
37. Yürük, Tuğrul - Düzenli̇, Ahmet. “Din Kültürü Ve Ahlak Bilgisi Öğretim Programlarının Kazanımlarının Değerler Eğitimi Açısından Incelenmesi”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 21/2 (2021), 715-740. https://doi.org/10.30627/cuilah.987645
38. Yürük, Tuğrul - Topchubaev, Kubatalı. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programlarının İncelenmesi”. Çukurova Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 22/1 (2022), 415-436. https://doi.org/10.30627/cuilah.1100948
39. Zohar, Anat - Dori, Yehudit J. “Higher Order Thinking Skills and Low-Achieving Students: Are They Mutually Exclusive?” Journal of the Learning Sciences 12/2 (2003), 145-181.