LOKMAN SURESi 34. AYETiN KELAMi AÇIDAN YORUMU

Öz

Gayb, her insanın merak ettiği bir konudur çünkü insanın doğasında var olan bilinmeyeni öğrenme isteği ve gelecekte ne olacağını merak etme durumu insanı tarih boyunca her zaman bu konuyla ilgilenmeye sevk etmiştir. Gayb insanlık tarihi kadar eskidir diyebiliriz. Tarih içerisinde insanlar gayb konusunu çözmek için kâhin, müneccim ve arraf gibi gaybı bildiğini iddia eden kişilere yönelmişlerdir. Ancak ilahi dinler, gaybın Allah’ın tekelinde olduğunu, O’ndan başka kimsenin gaybı bilemeyeceğini çünkü gaybı bilmenin ancak Allah’ın bir sıfatı olduğunu ve bir kimsenin bu iddiada bulunmasının Tevhide aykırı olduğunu belirtmişlerdir. İslam literatüründe “muğayyebt-ı hamse“ olarak isimlendirilen ve Lokman Suresi 34. ayette yer alan “Kıyametin ne zaman kopacağı, yağmurun ne zaman yağacağı, rahimlerdekinin cinsiyeti, bir kimsenin yarın ne kazanacağı ve nerede öleceği” meselesinde İlk dönem müfessir ve muhaddisleri ile bilim ve teknolojinin geliştiği çağımızdaki İslam alimlerinin izahları arsında önemli farklar bulunmaktadır. Bilim ve teknoljinin gelişmesiyle Tevhide halel gelmemesi için bu problemi kelami açıdan ele alarak çözmeye çalışacağız.

Anahtar Kelimeler

• Gayb
• Muğayyebat-ı Hamse
• Kahin
• Arraf

THE INTERPRETATION OF THE LOKMAN 34

Öz

The unseen is a subject that everyone is curious abuot as the desire to learn the unknown and wonder about future in humen natüre has pushed the people to be interested in the sbject. We can say that the unseen is as old as humen history. Throughout history people have consulted the people such as soothsayers, psychics fortune tellers who claim to know the unseen. But the divine religions have staded that the unseen is under the control of Allah and no one else can know about the future as knowing the unseen is only as adjective of his and it is against the Tawhid for one to claim this. There are important differaeces between the explanations of first era hadith scholars, Koran interpreters and İslam csholars inour scientifically and technologically developed era on the subject “Mugayyebat-ı Hamse”(The five thing of unknown for unseen) as stated in İslamic literatüre an in Lokman Surah 34. verse as “When the doomsday will come, when the rain will fall, the genders in wombs, whath a person aperson will earn tomarrow an where he/she will die”. We will tray to solve this problem by handling in kalami perspective in order to prevent any damage to Tawhid with the development of sience and technology.

Anahtar Kelimeler

• Unseen
• The Five Thing Unknown Of Unseen
• Psychic
• Fortune Teller

Kaynakça

1. Albayrak, Halis, Kur’an’da İnsan-Gayb İlişkisi,” Şule Yay.,İstanbul,1993.
2. Âmûş, Bessam Ali Selame, el-İman bi’l-Ğayb,Daru’l-Me’mûn, Amman, 2009
3. Aydın, Hasan, “İslam Felsefesinde Rüya Kuramı”, OMÜİFD,2007, Samsun
4. Alusi, Şihabuddin Seyyid Mahmut, Tefsiru’l-Kur’ani’l-Azim ve Seb’u’l-Mesani, Daru’L- İhyai Turasi’l-ArabiXXI/109,Trsz, Beyrut,
5. Aydın, Ali Arslan,”Görülmeyen Yaratıklardan Cin ve Şeytan,”Diyanet İşleri Başkanlığı Dergisi,1968,C.7, sayı: 75, s.190
6. Ayni, Bedruddin Ebu Muhammed Mahmud b. Ahmed, Umdetu’l Kari Şerh-i Sahih-i Buhari, Daru’l-Fikr, Trsz, Beyrut,
7. Ateş, Süleyman, Yüce Kur’an’ın Çağdaş Tefsiri, Yeni Ufuklar Neşriyat,2014,İstanbul.
8. Beydavi, Abdullah b. Ömer Nasuriddin, Envaru’t-Tenzil ve Envaru’t-Te’vil, Daru’l- Kutubu’l-İlmiyye,Beyrut,1999.

9. Buhari, Ebu Abdillah Muhammed b. İsmail, Sahih-i Buhari Muhtasarı, Tecrid-i Sarih Tercemesi, TDVY, Çev. Ah met Naim, 1987.Ankara
10. Bozkurt, Mustafa, “Zat-Sıfat İlişkisi Bağlamında İlahi Bilgi,” Hikmet Yurdu, Düşünce— Yorum Soysal Bilimler Araştırma Dergisi,C.7, Say.13,2014,ss.127-141
11. Cürcani, Ali ibn-i Muhammed eş-Şerif, Mu’cemu’t-Ta’rifat,Daru’l- Fazilet,trsz,Kahire.
12. Cevheri, Ebu Mansur Muhammed b. Ahmed,Tehzibu’l-Luğa, Daru’l-Mensur,, 1956,Mısır
13. Çelebi, İlyas, “Muğayyebat” Mad.,DİA, xxxı/374.
14. Çelebi, İlyas, Gayb” Md.,DİA, XXIII/407.
15. …………………........İslam İnancında Gayb Alemi, Ensar Neşriyat,İst., 2007, s.82 .
16. ………………….........“Rüya” Mad., DİA, XXXV/309
17. ……………………“Kur’an-ı Kerim’de İnsan Cin Münasebeti”, MÜİFD, Say, 15, s.181.
18. …………………….....“Kâhin” Mad.,DİA, XXIV/171.
19. Derveze, Muhammed İzzet, Tefsiru’l-Hadis,Daru’l-İhyau’t-Turasi’l-Arabi, IV/263,1996,Kahire.
20. Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’an Dili, Feza Yayınları, Trsz, İstanbul.
21. Feyruzabadi, Mecduddin, Kamusu’l-Muhit, Daru’l-Maarif, Trhsz,Beyrut.
22. Ferra, Ebu Zekeriyya Yahya b. Ziyad, Meani’l-Kur’an, Alemu’l-Kutub, 1983,Beyrut.
23. Ferahidi, Halil b. Ahmed, Kitabu’l-Ayn, Daru’l-Kutubu’l-İlmiyye, 2003 ,Beyrut.
24. Gazali, Muhammed b. Muhammed b. Ahmet, İhyau Ulumi’d-Din,Terc. Ahmet Serdaroğlu,Bedir yay,1974, İstanbul.
25. Gezer, Süleyman,” Lokman Suresinin 34. Ayeti Çerçevesinde Tefsirde Bir Mahiyet Sorgulaması”, HÜİFD, 14/27, ss, 6-21
26. Gündoğar, Hamdi,”Erken Dönem İslam Düşüncesinde İlahi Bilgi”, Çıra yay.,2017 ,İstanbul.
27. Harman, Ömer Faruk, “Kâhin” Md.,DİA, XXIV/171.
28. Harputi, Abdullatif, Tenkihu’l-Kelam Fi Akaid-i Ehli’l-İslam(Kelam İlmine Giriş),Yayına hazırlayan Fikret Karaman,Çelik yay.,İstanbul,2016,s.257
29. Hulusi Arslan-Mustafa Bozkurt, Sistematik Kelam Medipres yay,2012,Malatya
30. …………………. “Maturidi’ye Göre Evren ve İnsanın Yartılış Hikmeti”, Hikmet Yurdu İmam Maturidi ve Maturidilik Özel Sayısı, Say.4,2009, ss.71-90.
31. İbn-i Manzur,Ebu’l-Fadl Cemaluddin b. Mukerrem, Lisanu’l-Arab, Daru’s-Sadr,trsz, Beyrut.
32. İbn-i Haldun.Muhammed bin Abdurrahman, Mukaddime, Milli Eğitim Basımevi, İstanbul,1986.
33. İbn-i Kesir, Ebu’l-Fida İsmail b. Ömer, Tefsiru’l-Kur’ani’l-Azim,Daru’t-Tayyibe li’n-neşr, 1996,Riyad.
34. İsfahani, Ebu’l-Kasım Hüseyin b. Muhammed, Rağıb, el-Müfredat, Beyrut.
35. Kasımi, Muhammed Cemaleddin, Tefsiru’l-Kasımi-Mehasinu’t-Te’vil, 1958,Kahire,
36. Kılavuz, Ahmet Saim, "CİN" Mad., DİA, VIII/8.
37. Kuşeyri, Ebu’l-kasım Abdulkerim b. Hevazin b.Abdulmelik, Letaifu’l-İşarat, Daru’l-Kutubu’l-İlmiyye,1971, Beyrut
38. Kurtubi,Ebu Abdullah Muhammed b. el-Ensarî,el-Câmi li ahkâmi’l-Kur’an,Daru’l- Kutubu’l-Mısriyye,1938 Kahire.
39. Karadeniz, Osman,“Ecel Üzerine”, Anadolu yay,İzmir,1992,s.23.
40. Levent, Ethem, ”Kur’an-ı Kerim’de Gayb Bilgisi”, DİB Dergisi,XIII/4
41. Maturid,Ebu Mansur Muhammed b. Muhammed, et-Te’vilatu’l-Kur’an, Thk. Fatıma Yusuf Haymi,Müessesetu Risale, Beyrut, 2004.
42. Mukatil b. Süleyman, Tefsiru’l-Mukatil b. Süleyman,MüessesetuTarihu’l- Arabi,2002,Beyrut.
43. Mevdudi, Ebu’l-Ala, tefhimu’l-Kur’an, İnsan yay.,1987 ,İstanbul.
44. En-Nesefi,Ömer ibn-i Muhammed, Akaidu’n-Nesefiyye,Sahife-i Osmaniyye Matbaası,1980,İstanbul.
45. Pezdevi, Ebu Yusr Muhammed, Usulu’d-Din, Mektebetu’l-Ezheriyeti’t- Turas,Kahire, 2003.
46. Polat, Selahaddin, “Maturidi’ye Göre Gayb Meselesi”Erciyes Üniversitesi Gevher Nesibe Tıp Tarihi Enstitüsü.
47. Polat, Ahmet Fethi, BDÜİFD, “Kur’an Ayetleri Işığında Gayb Bilgisi ve Muğayyebat-ı Hamse”, 2004, C.2, ss.17-62.
48. Er-Razi, Muhammed Fahreddin b.Dİyauddin Ömer, Mefatihu’l-Ğayb,Daru’l- Fikr,1981, Beyrut.
49. Reşit Rıza, Tefsiru’l-Menar, Daru’l-Menar,1948, Kahire.
50. Şafii,Ebu Abdillah Muhammed b. İdris,Fıkhu’l-Ekber, Matbaatu Hadatu’l- Kadim,,Trsz,Kahire.
51. şerafeddinGölcük-Süleyman Toprak, Kelam,SÜİFY,1988,Konya.
52. eş-Şevkani, Muhammed b.Ali b. Muhammed, Fethu’l-Kadir, Daru’l-Vefa,1964 kahire,
53. Şintunavi, Ahmet, et-Tenebbuu bi’l-Gayb, Daru’l-Maarif, 2002,İskenderiye,
54. Tabatabai, Muhammed Hüseyin,El-Mizan Fi-Tefsiri’-Kur’an, Müessesetu ilmi,1998,Beyrut.
55. et-Taberi, Ebu Cafer Muhammed ibn-i Cerir, Tefsiru’t-Taberi, Müessesetu’r-Risale, VI/139, 1994, Beyrut.
56. Tehanevi, Muhammed Ali, Keşşaf-ı İstilahat-ı Fünun, Mektebet-u Lübnan,1996, Beyrut.
57. Uludağ, Süleyman, “Gaybın Bilinmesinde Keşf ve İlhamın Rolü,” İSAM, 2003, s.273.
58. Vahidi,Ebu’l-Hasan Ali b. Ahmet, Esbabu’n-Nüzul, Daru ibn-i Kesir, Beyrut, 1988, s.289, Abdulfettah el-Kadı.
59. Esbabu’n-Nüzul,Trc.Salih Akdemir, Fecr Yay,Ankara
60. Yavuz, Yusuf Şevki, “İlham”, Md.,DİA, XXII/98. İsfahani, Ebu’l-Kasım Hüseyin b. Muhammed, Rağıb, el-Müfredat, Beyrut.
61. Yıldırım, Celal, İlmin Işığında Asrın Kur’an Tefsiri, Anadolu yayınları,1991, İzmir, Yavuz, Yusuf Şevki, “İlham”, Md.,DİA, XXII/98.
62. Zamahşeri, Ebu’l-Kasım Carullah Mahmut b. Ömer, el-Keşşaf an-Hakaiki’t-Tenzil, Daru’l-Mearif,trsz., Beyrut.