Administrative Oversee and International Protection Regime In Türkiye

Öz

Administrative detention refers to detention in designated locations, which is the act of administrative detention, without a judicial order, by order of the provincial governor. In the international arena, it is more commonly referred to as detention. This detention is not an arrest under criminal law, but is considered a practice applied after asylum seekers enter the country or after a decision is made to deport them for various reasons, until the deportation procedures are completed. This study examines the phenomenon of administrative detention, which has become one of Türkiye’s most important agenda items in the context of migration policies after the Syrian crisis in 2011. One of the controversial issues in immigration policies is the administrative detention of foreigners. In this context, national legislation grants administrative authorities the authority to make decisions regarding the deprivation of personal liberty of foreigners, while simultaneously restricting the exercise of this authority to ensure that foreigners’ personal rights and freedoms are not compromised. Administrative detention practices are shaped by court decisions and reports prepared on the subject. Legislation and practice regarding administrative detention are shaped by court decisions and reports written on the subject. Therefore, every administrative decision or practice related to administrative detention is important in terms of protecting human rights. The study examined the general view of administrative detention in theory and practice. Using qualitative research methods, the study aims to contribute to relevant researchers by examining the phenomenon of administrative detention in Türkiye, its legislative manifestation, and court decisions.

Anahtar Kelimeler

• Administrative Detention
• International Protection
• Immigration
• Türkiye

Türkiye’de İdari Gözetim ve Uluslararası Koruma Rejimi

Öz

İdari gözetim, idari gözaltı ve yargı kararı olmadan mülki idare amirinin emri ile belirli yerlerde tutulma anlamını taşımaktadır. Uluslararası platformda ise daha çok alıkoyma olarak ifade edilmektedir. Bu alıkoyma, ceza hukuku kapsamında bir tutuklama olmayıp sığınmacıların ülkeye giriş yaptıktan veya çeşitli sebeplerle sınır dışı edilmesine karar verildikten sonra sınır dışı işlemleri tamamlanıncaya kadar müracaat edilen bir uygulama olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmada, 2011 yılı Suriye krizinden sonra Türkiye’nin en önemli gündem maddesi haline gelen göç politikaları kapsamında geliştirilen idari gözetim olgusu ele alınmaktadır. Göç politikalarının tartışmalı konularından biri, yabancıların idari gözetimidir. Bu kapsamda bir taraftan ulusal mevzuatta idari makamlara yabancıların kişi özgürlüklerinden mahrum bırakılmalarına ilişkin karar alma yetkisi verilmiş, bir taraftan ise bu yetkinin kullanımı yabancıların kişi hak ve hürriyeti haklarına halel gelmeyecek şekilde sınırlandırılmıştır. İdari gözetime ilişkin uygulamalar mahkeme kararı ve bu konuda kaleme alınmış raporlar ile şekillenmektedir. Bu nedenle idari gözetime dair gerçekleşen her idari karar veya uygulama, insan haklarının korunabilmesi bakımından büyük bir öneme haizdir. Çalışmada, idari gözetimin teorik ve uygulamadaki genel görünümü incelenmiştir. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı çalışma, Türkiye’deki idari gözetim olgusunu ve mevzuattaki görünümünü mahkeme kararları ile birlikte ele alarak ilgili araştırmacılara katkı sağlamayı amaçlamıştır.

Anahtar Kelimeler

• İdari Gözetim
• Uluslararası Koruma
• Göç
• Türkiye

Kaynakça

1. Aktaş, M. (2019). Geri Gönderme Merkezlerinde Uygulanan İdari Gözetimin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin "Özgürlük ve Güvenlik Hakkı" Başlıklı 5. Madde Perspektifinden Değerlendirilmesi. Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Akademik Dergisi, (2), 61-78.
2. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu (1989). Çocuk Haklarına Dair Sözleşme. Adalet Bakanlığı, Erişim adresi: https://www.unicef.org/turkiye/%C3%A7ocuk-haklar%C4%B1na-dair-s%C3%B6zle%C5%9Fme, Erişim tarihi: 03.07.2025.
3. Council of Europe (1996). European Court Of Human Rights, Cour Européenne Des Droits De L’homme, Case of Amuur v. France, Strasburg.
4. Günday, M. (2011). İdare Hukuku. Ankara: İmaj Yayınevi.
5. Ekşi, N. (2016). Mevzuat ve Antlaşmalar Kapsamında Çocukların Uluslararası Korunması, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, (7), 559-574.
6. Executive Committee on Human Rights (2020). Göç Bağlamında Etkin İdari Gözetim Alternatiflerinin Hukuki ve Uygulama Boyutu . Strasbourg: Avrupa Konseyi.
7. İspirli Armağan, M. (2022). Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi İçtihadı Işığında Kişi Özgürlüğü ve Güvenliği Hakkı Bakımından İdari Gözetim Tedbirinin Cezalandırıcı Yönü. Public and Private International Law Bulletin, 2(42), 913-945.
8. Huysal, B. & Şermet, B. (2014). 6458 Sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu’nun 57. Maddesi Çerçevesinde Hakkında Sınır Dışı Kararı Alınan Yabancıların İdari Gözetimi. İstanbul: Beta Yayınevi.

9. Kama, S., Çelik, A. & Gökçen, G. (2016). Nisan - Eylül 2016 İham Türkiye Kararlarına Kısa Bir Bakış. Anayasa Hukuku Dergisi, 5(10), 603-604.
10. Konyalı, G. (2023). Avrupa Birliği Hukukunda Özgürlük ve Güvenlik Hakkı Çerçevesinde Avrupa Tutuklama Müzekkeresi ve Sığınmacıların İdari Gözetimi Tedbirlerinin Değerlendirilmesi. Ankara Avrupa Çalışmaları Dergisi, 22(1), 147-180.
11. Kuşcu, D. (2017). Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu Hükümleri Uyarınca Sınır Dışı Edilmelerine Karar Verilen Yabancıların İdari Gözetim Altına Alınmaları. Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 22(37), 241-284.
12. Mültecilerle Dayanışma Derneği (2020). Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu Kapsamında İdari Gözetime Alternatif Yöntemlerin Değerlendirilmesi. Heinrich Böll Stiftung Derneği, Mülteci- Der.
13. Mülteci Hakları Merkezi. (2024). İdari Gözetimin Hukuka Uygunluğuna Dair AİHM Kararları Derlemesi. İstanbul: Mülteci Hakları Derneği.
14. Oruç, H. (2023). Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi Kararları Işığında Mülteci, Sığınmacı ve Göçmenlerin İdari Gözetimi. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Isparta.
15. Özbek, N. (2015). AİHM Kararları Işığında YUKK’nda İdari Gözetimin Uygulandığı Mekanlar Hakkında Ortak Sorunlar. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, (118), 15-50.
16. Öztoprak, S. (2020). İdarenin Uluslararası Koruma Başvuru Sahiplerini İdari Gözetim Altına Alma Yetkisine İlişkin Kısa Bir Değerlendirme. International Marmara Social Sciences Congress (Autumn 2020). Abstracts & Proceedıngs E-Book, 111-120.
17. Yılmaz Eren, E. & Demirkıran, E. K. (2024). İdari Gözetim Altında Tutulanların Hak İhlâli İddiaları Karşısında Etkili Başvuru Hakkı: Uyuşmazlık Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi’nin İki Farklı Kararı. Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 12(1), 17-46.
18. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu (2013, 4 Nisan) Resmî Gazete (Sayı. 28615). Erişim adresi: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.6458.pdf
19. Türkgenç, B. (2018). Türkiye’de İdari Gözetim Kurumu: Hukuki Rejim ve Uygulama (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
20. Elektronik Kaynaklar www.lexpera.com.tr, Erişim tarihi: 13.05.2024.
21. https://www.goc.gov.tr/geri-gonderme-merkezleri-iletisim, Erişim tarihi: 26.05.2024.
22. https://www.tbmm.gov.tr/tutanaklar/kanunlar_kararlar/kanuntbmmc002/kanuntbmmc002/kanuntbmmc00200343.pdf, Erişim tarihi: 16.02.2025.