National Gardens: Green Version of Gentrification

Yıl 2025, Cilt: 27 Sayı: 2, 855 - 879, 29.12.2025

Eray Aktepe

Öz

This study reveals that the "National Gardens", which have been widely promoted in Turkey in recent years, function not only as environmental improvement projects but also as tools for producing symbolic and economic value in urban space. In particular, the language used in real estate advertisements for properties adjacent to these gardens indicates that such projects are represented as privileged spaces in real estate marketing discourse. In this context, the study aims to analyze the phenomenon of green gentrification through physical transformation, discursive representations, and linguistic strategies. The research used qualitative content analysis to examine 315 real estate listings containing the phrase "National Gardens" on the platform Sahibinden.com. The data were categorized around themes such as proximity to the national garden, view, accessibility, and prestige. The findings show that these public projects are commodified through marketing discourse and transformed into a valuation strategy that reinforces spatial discrimination in favor of certain social groups. Within the framework of Critical Urban Theory, the study suggests that regulatory measures should be implemented by local governments or central authorities to limit property-based commodification of public projects, and that these spaces should be promoted solely in terms of their service functions, in line with the principle of “equal accessibility for all”.

Anahtar Kelimeler

Green Gentrification , National Gardens , Urban Open-Green Space , Real Estate Markets

Millet Bahçeleri: Soylulaştırmanın Yeşil Hali

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de son yıllarda yaygınlaştırılan millet bahçelerinin yalnızca çevresel iyileştirme projeleri değil, aynı zamanda kentsel mekânda sembolik ve ekonomik değer üretme araçları haline geldiğini ortaya koymaktadır. Özellikle millet bahçelerine komşu konut ve arsa ilanlarında kullanılan ifadeler, bu projelerin gayrimenkul pazarlama dilinde ayrıcalıklı mekânlar olarak temsil edildiğini göstermektedir. Bu bağlamda çalışma, yeşil soylulaştırma olgusunu sadece fiziksel dönüşüm üzerinden değil, söylemsel temsiller ve dilsel stratejiler aracılığıyla analiz etmeyi amaçlamaktadır. Araştırma kapsamında, Sahibinden.com platformunda yer alan ve “millet bahçesi” ifadesi içeren 315 emlak ilanı, nitel içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Veriler, millet bahçesine yakınlık, manzara, ulaşım, prestij gibi temalar etrafında kategorize edilmiştir. Elde edilen bulgular, bu kamusal projelerin pazarlama söylemi içinde metalaştırıldığını, böylece belirli sosyal gruplar lehine mekânsal ayrımcılığı pekiştiren bir değerleme stratejisine dönüştüğünü ortaya koymaktadır. Bu çalışma, Eleştirel Kent Kuramı çerçevesinde; yerel yönetimlerin veya merkezi idarenin sorumluluğunda olan kamusal projelerde, mülkiyet temelli metalaşmayı sınırlayıcı düzenlemelerin hayata geçirilmesi gerektiğini ve bu alanların, “herkes için eşit erişilebilirlik” ilkesi doğrultusunda yalnızca hizmet yönleriyle tanıtılmasının teşvik edilmesini önermektedir.

Anahtar Kelimeler

Yeşil Soylulaştırma , Millet Bahçeleri , Kentsel Açık-Yeşil Alan , Gayrimenkul Piyasaları

Kaynakça

• Aksoy, O. A. & Özgür, E. F. (2020). Ekonomik, Siyasi, Toplumsal Çekişme Alanı ve Kamusal Bir Olgu Olarak (Kamusal) Mekân: “Halk Plajı”ndan “Millet Bahçesi”ne Ataköy Kıyı Alanı. Tasarım Kuram Dergisi, 16(30), 37-60.
• Altıntaş, G. & Serdaroğlu Sağ, N. (2023). Eski Stadyum Alanından Yeni Millet Bahçesine: Eskişehir Kent Merkezinde Bir Dönüşüm Örneği. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 12(26), 12-36.
• Anguelovski, I. (2015). Healthy Food Stores, Greenlining and Food Gentrification: Contesting New Forms of Privilege, Displacement and Locally Unwanted Land Uses in Racially Mixed Neighborhoods. International Journal of Urban and Regional Research, 39(6), 1209-1230.
• Anguelovski, I., Connolly, J. J. T., Masip, L. & Pearsall, H. (2017). Assessing Green Gentrification in Historically Disenfranchised Neighborhoods: A Longitudinal and Spatial Analysis of Barcelona. Urban Geography, 39(3), 458-491.
• Arslan, F. D. & Yaslıkaya, R. (2024). Soylulaştırmanın Dönüşümü: Devlet Eliyle Soylulaştırma. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 26(2), 673-700. https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.1427796
• Augusto, B., Roebeling, P., Rafael, S., Ferreira, J., Ascenso, A. & Bodilis, C. (2020). Short and Medium- To Long-Term Impacts of Nature-Based Solutions on Urban Heat. Sustainable Cities and Society, 57(10212), 1-10.
• Bayulken, B., Huisingh, D. & Fisher, P. M. J. (2021). How Are Nature Based Solutions Helping in The Greening of Cities in the Context of Crises Such As Climate Change and Pandemics? A Comprehensive Review. Journal of Cleaner Production, 288(2021).
• Berdejo-Espinola, V., Su´arez-Castro, A. F., Amano, T., Fielding, K. S., Oh, R. R. Y. & Fuller, R. A. (2021). Urban Green Space Use During a Time of Stress: A Case Study During The COVID-19 Pandemic in Brisbane Australia. People and Nature, (3), 597–609.
• Braswell, T. H. (2018). Fresh Food, New Faces: Community Gardening as Ecological Gentrification in St. Louis, Missouri. Agriculture and Human Values, 35(4), 809-822.
• Budak, E. Z. (2010). Cumhuriyet Döneminde Antakya Kenti Açık ve Yeşil Alan Sistemlerinin İrdelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Mustafa Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Hatay.
• Checker, M. (2011). Wiped Out By The “Greenwave”: Environmental Gentrification and The Paradoxical Politics of Urban Sustainability. City & Society, 23(2), 210-229.
• Çelik, F. (2018). Geç Osmanlı Dönemi Kentsel Mekânda Batılılaşma Etkileri: Konya Millet Bahçesi. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (44), 331-350.
• Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (ÇŞİDB) (2020). Millet Bahçeleri Rehberi. https://cevresehiriklimkutuphanesi.csb.gov.tr/Books/Book/404db233-f4b2-4c77-b101-1e9d91bcb2a1
• Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (ÇŞİDB) (2023). 2023 Yılı Performans Programı. https://webdosya.csb.gov.tr/db/strateji/icerikler/2023-yili-performans-programi-20230131125229.pdf
• Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (ÇŞİDB) (2024). 2024 Yılı Performans Programı. https://webdosya.csb.gov.tr/db/strateji/icerikler/2024-yili-performans-programi-20240229101826.pdf
• Dai, D. (2011). Racial/Ethnic and Socioeconomic Disparities in Urban Green Space Accessibility: Where to Intervene?. Landscape and Urban Planning, 102(4), 234-244.
• Dale, A. & Newman, L. L. (2009). Sustainable Development for Some: Green Urban Development and Affordability. Local Environment, 14(7), 669-681.
• Dooling, S. (2009). Ecological Gentrification: A Research Agenda Exploring Justice in the City. International Journal of Urban and Regional Research, 33(3), 621-639.
• Economy League of Greater Philadelphia (ELGPH) (2010). The Economic Value of Protected Open Space in Southeastern Pennsylvania, Econsult Corporation- Keystone Conservation Trust (First Edition). Pennsylvania.
• Geary, R. S., Wheeler, B., Lovell, R., Jepson, R., Hunter, R. & Rodgers, S. (2021). A Call to Action: Improving Urban Green Spaces to Reduce Health Inequalities Exacerbated by COVID-19. Preventive Medicine, 145.
• Glass, R. (1964). London: Aspects of Change. London: MacGibbon & Kee.
• Glass, R. (2010). London: Aspects of Change. In: J. Brown-Saracino (Ed.), The Gentrification Debates (pp. 19–29). New York, NY & London, UK: Routledge.
• Goossens, C., Oosterlynck, S. & Bradt, L. (2019). Livable Streets? Green Gentrification and The Displacement of Longtime Residents in Ghent, Belgium. Urban Geography, 41(4), 550–572. https://doi.org/10.1080/02723638.2019.1686307
• Haq, S. M. A. (2011). Urban Green Spaces and an Integrative Approach to Sustainable Environment. Journal of Environmental Protection, 2(5), 601–608.
• Harvey, D. (1985). The Urbanization of Capital: Studies in the History and Theory of Capitalist Urbanization. Johns Hopkins University Press.
• Henneberger, W. J. (2002). Origins of Fully Funded Public Parks. The George Wright Forum, 19(2), 13-20.
• Immergluck, D. & Balan, T. (2017). Sustainable for Whom? Green Urban Development, Environmental Gentrification, and the Atlanta Beltline. Urban Geography, 39(4), 546–562.
• Jacobs, J. (2017). Büyük Amerikan Şehirlerinin Ölümü ve Yaşamı (Çev. Bülent Doğan). İstanbul: Metis Yayıncılık. Keleş, R. (1984). Kentleşme ve Kent Politikası. Ankara: A.Ü. Siyasal Bilgiler Fakültesi, Yayın No: 540.
• Kırmızı, M. (2021). Millet Bahçelerinin Çeşitli Boyutları: Jane Jacobs Bu Projeye Ne Derdi?. Planlama Dergisi, 31(2), 164-169.
• Kısak, E. & Yavuz, F. (2021). Kentsel Açık-Yeşi̇l Alanların Planlama ve Tasarımında Kali̇te Göstergeleri̇. International Academic Social Resources Journal, 6(24), 542-557.
• Kim, S. K. & Wu, L. (2021). Do the Characteristics of New Green Space Contribute to Gentrification?. Urban Studies Journal Limited, 59(2), 360-380.
• Kovats, R. S. & Hajat, S. (2008). Heat Stress and Public Health: A Critical Review. Annual Review of Public Health, 29, 41–55.
• Kwon, Y., Joo, S., Han, S. & Park, C. (2017). Mapping the Distribution Pattern of Gentrification Near Urban Parks in the Case of Gyeongui Line Forest Park, Seoul, Korea. Sustainability, 9(231), 1-17.
• Lees, L. & Ley, D. (2008). Introduction to Special Issue on Gentrification and Public Policy. Urban Studies, 45(12), 2379-2384.
• Lefebvre, H. (1991). The Production of Space (Trans. D. Nicholson-Smith). Blackwell. (Original work published 1974)
• Lehnert, M., Brabec, M., Jurek, M., Tokar, V. & Geletiˇc, J. (2021). The Role of Blue and Green Infrastructure in Thermal Sensation in Public Urban Areas: A Case Study of Summer Days in Four Czech Cities. Sustainable Cities and Society, 66.
• Luttik, J. (2000). The Value of Trees, Water and Open Space as Reflected by House Prices in the Netherlands. Landscape and Urban Planning, 48(3/4), 161-167.
• Mora, C., Dousset, B., Caldwell, I. R., Powell, F. E., Geronimo, R. C. & Bielecki, C. R. (2017). Global Risk of Deadly Heat. Nature Climate Change, 7(7), 501–506.
• Nwakaire, C. M., Onn, C. C., Yap, S. P., Yuen, C. W. & Onodagu, P. D. (2020). Urban Heat Island Studies with Emphasis on Urban Pavements: A Review. Sustainable Cities and Society, 63, 102476.
• Olszewska-Guizzo, A., Fogel, A., Escoffier, N. & Ho, R. (2021). Effects of COVID-19- Related Stay-At-Home Order on Neuropsychophysiological Response to Urban Spaces: Beneficial Role of Exposure to Nature?. Journal of Environmental Psychology, 75, 101590.
• Öktem Ünsal, B. & Türkün, A. (2014). Neoliberal Kentsel Dönüşüm: Kentsel Alanlarda Sınıfsal Tahliye, Yoksullaşma ve Mülksüzleşme. İçinde: A. Türkün (Ed.), Mülk, Mahal, İnsan: İstanbul’da Kentsel Dönüşüm (s. 17–42). İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
• Öztürk, Ö. (2022). Kentsel Hizmetlere Dair Sosyolojik Bakışın Gerekliliği: Yeşil Soylulaştırma Olgusu Üzerinden Bir Tartışma. İçinde: E. Aktepe (Ed.), Kentsel Kamusal Hizmetler (s. 337-347), İstanbul: Efe Akademi Yayınevi.
• Pearsall, H. & Eller, J. K. (2020). Locating The Green Space Paradox: A Study of Gentrification and Public Green Space Accessibility in Philadelphia, Pennsylvania. Landspace and Urban Planning, 195, 1-12.
• Quastel, N. (2009). Political Ecologies of Gentrification. Urban Geography, 30(7), 694–725.
• Rakhshandehroo, M., Yusof, M.J.M., Arabi1, R., Parva, M. & Nochian, A. (2017). The Environmental Benefits of Urban Open Green Spaces. Alam Cipta, 10(1), 10-16.
• Sahibinden (2024). Kurumsal Sayılarla Sahibinden. Sahibinden. https://www.sahibinden.com/kurumsal/sayilarla-sahibinden.
• Scherer, D., Fehrenbach, U., Lakes, T., Lauf, S., Meier, F. & Schuster, C. (2013). Quantification of Heat-Stress Related Mortality Hazard, Vulnerability and risk in Berlin, Germany. DIE ERDE – Journal of the Geographical Society of Berlin, 144(3-4), 238–259.
• Smith, N. (1996). The New Urban Frontier: Gentrification and the Revanchist City. Londra ve New York: Routledge.
• Smith, N. & Williams, P. (2015). Ortodoks Yaklaşıma Alternatifler: Tartışmaya Davet. İçinde: N. Smith & P. Williams (Ed.), Kentin Mutenalaştırılması (Çev. M. Uzun) (s. 11–26). İstanbul: Yordam Kitap.
• Su´arez, M., Barton, D. N., Cimburova, Z., Rusch, G. M., G´omez-Baggethun, E. & Onaindia, M. (2020). Environmental Justice and Outdoor Recreation Opportunities: A Spatially Explicit Assessment in Oslo Metropolitan Area, Norway. Environmental Science and Policy, 108, 133–143.
• T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (SBB) (2019). On Birinci Kalkınma Planı: 2019-2023. (18.07.2019 tarih ve 1225 sayılı TBMM Kararı).
• Trenberth, K. E. & Fasullo, J. T. (2012). Climate Extremes and Climate Change: The Russian Heat Wave and Other Climate Extremes of 2010. Journal of Geophysical Research Atmospheres, 117(17), 1–12.
• Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (TCMB) (2024). Elektronik Veri Dağıtım Sistemi (EVDS): Konut Fiyat Endeksi (KFE). Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası. https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/TR/TCMB+TR/Main+Menu/Istatistikler/Reel+Sektor+Istatistikleri/Konut+Fiyat+Endeksi/Uygulama+Degisiklikleri
• Ugolini, F., Massetti, L., Calaza-Martínez, P., Cari˜nanos, P., Dobbs, C., Ostoi´c, S. K., Marin, A. M., Pearlmutter, D., Saaroni, H. & Saulien´e, I. (2020). Effects of the COVID-19 Pandemic on the Use and Perceptions of Urban Green Space: An International Exploratory Study. Urban Forestry and Urban Greening, 56, 126888.
• UN Habitat (2020). World Cities Report 2020: The Value of Sustainable Urbanization. Nairobi: UN Habitat. Uyanık, H. N. (2016). Yeni Kent Kurgusunda Rekreatif Yeşil Alanlar ve Parklar Üzerine Sosyolojik Bir Araştırma (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
• Uzun, İ. K. & Şenol, F. (2020). Recent “Nation Gardens” and Historical Development of Public Green Spaces in Turkey. Art-Sanat, 14(2020), 211-240.
• Ünal, M. & Uslu, C. (2018). Evaluating and Optimizing Urban Green Spaces for Compact Urban Areas: Cukurova District in Adana, Turkey. ISPRS International Journal of Geo-Information, 7(70), 1-21.
• Walker, Ch. (2004). The Public Value of Urban Parks’, Beyond Recreation A Broader View of Urban Parks. The Urban Instituteve The Wallace Foundation, Washington, (8), 3-6.
• Ward, H. C., Evans, J. G. & Grimmond, C. S. B. B. (2013). Multi-Season Eddy Covariance Observations of Energy, Water and Carbon Fluxes over a Suburban Area in Swindon, UK. Atmospheric Chemistry and Physics, 13(9), 4645–4666.
• Williams, P. (2015). Mekânsal Yeniden İnşa ile Sınıf Oluşumu: Avustralya, Britanya ve Birleşik Devletler'deki Mutenalaştırmaya İlişkin Bir Yeniden Değerlendirme. İçinde: N. Smith & P. Williams (Ed.), Kentin Mutenalaştırılması (s. 83–110). İstanbul: Yordam Kitap.
• Willis, K. & Osman, L. (2005). Economic Benefits of Accessible Green Spaces for Physical and Mental Health; Scoping Study. Final Report for the Forestry Commission, (67), 20-35.
• Wolch, J. R., Bryne, J. & Newell, J. P. (2014). Urban Green Space, Public Health, and Environmental Justice: The Challenge of Making Cities ‘Just Green Enough’. Landspace and Urban Planning, 125, 234-244.
• Yaslıkaya, R. (2016). Kentsel Yenileme mi? Soylulaştırma mı?. 4. Uluslararası Kentsel ve Çevresel Sorunlar ve Politikalar Kongresi 2016, 242-250.
• Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü (YYGM) (2022). Mahalli İdareler 2022 Faaliyet Raporu. https://webdosya.csb.gov.tr/db/yerelyonetimler/icerikler/faal-yet-raporu_4-20230904213511.pdf
• Yıldırım, M. & Gül, F. (2020). Kentsel Ortak Kullanım Alanlarına Bir Örnek: Samsun Millet Bahçesi. 19 Mayıs Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 125-141.
• Yılmaz, B. G. (2016). İstanbul/Sancaktepe İlçesi Kentsel Açık Yeşil Alan Sistemlerinin İrdelenmesi (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
• Yin, H. & Xu, J. (2009). Impact of the Amenity Value of Urban Green Space on the Price of House in Shanghai. Acta. Ecologica Sinica, 29(8), 4492–4500.