Borsa İstanbul’da İşlem Gören Yenilenebilir Enerji Şirketlerinin Pay Fiyat Etkinliğinin Fourier Birim Kök Testleri ile Sınanması

Öz

Son birkaç yüzyılda teknolojik gelişmeler ile birlikte hızla artan enerji talebinin fosil yakıtlarla karşılanması kıt kaynakların tüketimini hızlandırmış ve beraberinde ekonomik ve çevresel sorunlara yol açmıştır. Bu sorunlar; düşük salınımlı, yenilenebilir ve sürdürülebilir enerji kaynaklarına yönelimi zorunlu kılmıştır. Sürdürülebilirlik üzerine yapılan vurgu ile bilinçlenen üreticilerin yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelimleri son yıllarda artmıştır. Benzer şekilde finansal piyasaların yatırımcıları, yenilenebilir enerji şirketlerinin paylarına yatırımları artmıştır. Ancak, yatırımcılar açısından yatırım yaptıkları enstrümanların etkinliği önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı, Borsa İstanbul’da işlem gören ve yenilenebilir enerji üreten şirketlerin pay fiyatlarının zayıf formda etkin olup olmadıklarını araştırmaktır. Analize konu olan pay fiyatları serilerinde çoklu kırılmalar tespit edildiğinden zayıf formda etkinlik sınamasında Fourier KPSS, Fourier ADF ve Fourier LM testleri kullanılmıştır. Analiz sonuçları, 6 şirketten ikisinin pay fiyatlarının zayıf formda etkin olmayabileceğini, dolayısı ile bu şirketlerin paylarına yatırım yapan yatırımcıların anormal getiri elde etme potansiyeline sahip olabilecekleri yönündedir.

Anahtar Kelimeler

• Yenilenebilir enerji şirketleri
• Fourier birim kök testleri
• Piyasa etkinliği

Testing The Stock Price Efficiency of Renewable Energy Companies Traded on Borsa Istanbul Using Fourier Unit Root Tests

Öz

Meeting the rapidly increasing energy demand with fossil fuels with the technological developments in the last few centuries has accelerated the consumption of scarce resources and has led to economic and environmental problems. These problems necessitated the orientation towards low-emission, renewable, and sustainable energy sources. With the emphasis on sustainability, the tendency of producers to renewable energy sources has increased in recent years. Similarly, financial market investors have increased their investments in the shares of renewable energy companies. However, the efficiency of the instruments they invest in is essential for investors. The aim of this study is to investigate whether the stock prices of renewable energy-producing companies traded in Borsa Istanbul are weak-form efficient. Fourier KPSS, Fourier ADF, and Fourier LM tests were used for examining the weak-form efficiency since multiple breaks were detected in the series of share prices subject to the analysis. The analysis results show that the share prices of two of the six companies may not be weakly efficient; therefore, investors investing in these stocks may have the potential to obtain abnormal returns.

Anahtar Kelimeler

• Renewable energy companies
• Fourier unit root tests
• Market efficiency

Kaynakça

1. Amsler, C. ve Lee, J. (1995). An LM Test for a Unit Root in the Presence of a Structural Change. Econometric Theory, 11(2), 359-368.
2. Arslan, Z. F. (2022). Yenilenebilir Enerjinin Türkiye Ekonomisine ve İşletmelerde Üretim Stratejilerine Etkisi. Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi, Uludağ Üniversitesi, Bursa.
3. Bai, J. and Perron, P. (1998). Estimating and Testing Linear Models with Multiple Structural Changes. Econometrica, 47-78.
4. Bağcı, H. ve Yiğiter, Ş. Y. (2019). BİST’te Yer Alan Enerji Şirketlerinin Finansal Performansının SD ve Waspas Yöntemleriyle Ölçülmesi. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(18), 877-898.
5. Baştürk, M. F. (2022). Yenilenebilir Enerjinin Finansman Aracı Olarak Yeşil Tahviller. Pressacademia Procedia, 14(1), 152-153.
6. Bibi, M., Khan, M. K., Shujaat, S., Godil, D. I., Sharif, A. and Anser, M. K. (2022). How Precious Metal and Energy Resources Interact with Clean Energy Stocks? Fresh Insight From the Novel ARDL Technique. Environmental Science and Pollution Research, 29(5), 7424-7437.
7. Bohl, M. T., Kaufmann, P. and Stephan, P. M. (2013). From Hero to Zero: Evidence of Performance Reversal and Speculative Bubbles in German Renewable Energy Stocks. Energy Economics, 37, 40-51.
8. Bostancı, S. (2021). Yerel Gündem 21’den Yerel Gündem 2030’a Geçiş Ne Tür Yenilikler Getiriyor? Journal of Emerging Economies and Policy, 6(1), 114-123.

9. Becker, R., Enders, W. and Lee, J. (2006). A Stationarity Test in the Presence of an Unknown Number of Smooth Breaks. Journal of Time Series Analysis, 27(3), 381-409.
10. Chaudhuri, K. and Wu, Y. (2003). Random Walk Versus Breaking Trend In Stock Prices: Evidence From Emerging Markets. Journal of Banking & Finance, 27(4), 575–592.
11. Choudhry, T. (1994). Stochastic Trends and Stock Prices: An International Inquiry. Applied Financial Economics, 4(6), 383-390.
12. Çetin, M. A., ve Bakırtaş, İ. (2018). Finansal Gelişmişliğin Yenilenebilir Enerji Tüketimi Üzerindeki Uzun Dönemli Etkileri: G-7 Ülkeleri Örneği. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(2), 37-54.
13. Dickey, D. A. and Fuller, W. A. (1981). Likelihood Ratio Statistics For Autoregressive Time Series With A Unit Root. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 1057-1072.
14. Doruk, Ö. T. (2021). Döviz Kurunun Enerji Hisse Senetlerine Olan Etkisi: Borsa İstanbul İçin Ampirik Bir Sınama. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(3), 1735-1744.
15. Enders, W. and Lee, J. (2012a). The Flexible Fourier Form and Dickey–Fuller Type Unit Root Tests. Economics Letters, 117(1), 196-199.
16. Enders, W. and Lee, J. (2012b). A Unit Root Test Using a Fourier Series to Approximate Smooth Breaks. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 74(4), 574-599.
17. Enerji Günlüğü ve KEARNEY (2022). Mw100 Türkiye’nin en büyük 100 elektrik üreticisi araştırması. https://www.enerjigunlugu.net/ adresinden 1 Ağustos 2022 tarihinde alınmıştır.
18. Ergül, N. (2010). Türk & Amerikan Enerji Piyasalarında Piyasa Etkinliğinin Test Edilmesi. Maliye ve Finans Yazıları, 1(86), 101-120.
19. Fama, E. (1965). Random Walks In Stock Market Prices. Financial Analysts Journal, 21(5).
20. Fama, E. (1970). Efficient Capital Markets: A Review of Theory and Empirical Works. The Journal of Finance, 25(2), 383-417.
21. Gallant, A. R. (1981). On The Bias In Flexible Functional Forms and an Essentially Unbiased Form: The Flexible Fourier Form. Journal of Econometrics, 15, 211–245.
22. GÜYAD Yenilenebilir Enerji Yatırımcıları Derneği (2021). Renergy Bülteni. http://www.guyad.org/ adresinden 1 Ağustos 2022 tarihinde alınmıştır.
23. Inchauspe, J., Ripple, R. D., & Trück, S. (2015). The Dynamics of Returns on Renewable Energy Companies: A State-Space Approach. Energy Economics, 48, 325-335.
24. Investing (2022). Veriler. https://tr.investing.com/ adresinden 1 Ağustos 2022 tarihinde alınmıştır.
25. Karakaya, E. (2016). Paris İklim Anlaşması: İçeriği ve Türkiye Üzerine Bir Değerlendirme. Adnan Menderes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 1-12.
26. Kavcıoğlu, Ş. (2019). Yenilenebilir Enerji ve Türkiye. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 11(21), 209-227.
27. Kawakatsu, H. and Morey, M. (1999). An Empirical Examination of Financial Liberalization and the Efficiency of Emerging Market Stock Prices. Journal of Financial Research, 22(4), 385-411.
28. Koç, S. ve Hazman, G. (2018). Türkiye’de Yenilenebilir Enerji Piyasası ve Yatırımcılar Açısından Teşviklerin Başarısı/Başarısızlığı. İzmir International Congress on Economics and Administrative Sciences.
29. Koçoğlu, Ş. ve Tanrıöven, C. (2016). Alman Borsalarında İşlem Gören Alternatif Enerji Firmalarının Fiyatlarına Etki Eden Faktörler. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 6(3), 895-902.
30. Kumar, S., Managi, S. and Matsuda, A. (2012). Stock Prices of Clean Energy Firms, Oil And Carbon Markets: A Vector Autoregressive Analysis. Energy Economics, 34(1), 215-226.
31. Kwiatkowski, D., Phillips, P. C., Schmidt, P. and Shin, Y. (1992). Testing The Null Hypothesis of Stationarity Against The Alternative of a Unit Root: How Sure Are We That Economic Time Series Have a Unit Root?. Journal of Econometrics, 54(1-3), 159-178.
32. Lean, H. H. and Smyth, R. (2007). Do Asian Stock Markets Follow A Random Walk? Evidence From LM Unit Root Tests with One and Two Structural Breaks. Review of Pacific Basin Financial Markets and Policies, 10(1), 15-31.
33. Managi, S. and Okimoto, T. (2013). Does The Price of Oil Interact with Clean Energy Prices in the Stock Market?. Japan and the World Economy, 27, 1-9.
34. Martinot, E., Chaurey, A., Lew, D., Moreira, J. R. and Wamukonya, N. (2002). Renewable Energy Markets in Developing Countries. Annual Review of Energy and the Environment, 27(1), 309-348.
35. Mert, M. ve Bölük, G. (2016). Do Foreign Direct Investment and Renewable Energy Consumption Affect the CO2 Emissions? New Evidence From A Panel ARDL Approach to Kyoto Annex Countries. Environmental Science and Pollution Research, 23, 21669–21681
36. Nazlioglu, S. (2021). TSPDLIB: GAUSS Time Series And Panel Data Methods (Version 2.0). Source Code], 18, 2021. https://github.com/aptech/tspdlib
37. Ocal, O. ve Aslan, A. (2013). Renewable Energy Consumption–Economic Growth Nexus in Turkey. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 28, 494-499.
38. Ortas, E., ve Moneva, J. M. (2013). The Clean Techs Equity Indexes at Stake: Risk And Return Dynamics Analysis. Energy, 57, 259-269.
39. Özkan, A., Yeter, U., ve Gedikli, E. (2022). Türkiye’nin Yenilenebilir Enerji Potansiyelinde Rüzgâr Gücü Ve Danimarka Örneği. Akdeniz İİBF Dergisi, 22(2), 26-35.
40. Pata, U. K. ve Yurtkuran, S. (2018). Yenilenebilir Enerji Tüketimi, Nüfus Yoğunluğu Ve Finansal Gelişmenin CO2 Salımına Etkisi: Türkiye Örneği. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 303-318.
41. Perron, P. (1989). The Great Crash, The Oil Price Shock, and the Unit Root Hypothesis. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 1361-1401.
42. Renewables Global Status Report (2022). Paris: REN21 Secretariat. https://www.ren21.net/wp-content/uploads/2019/05/GSR2021_Full_Report.pdf adresinden 1 Ağustos 2022 tarihinde alınmıştır.
43. Sadorsky, P. (2012a). Modeling Renewable Energy Company Risk. Energy Policy, 40, 39-48.
44. Sadorsky, P. (2012b). Correlations And Volatility Spillovers Between Oil Prices and the Stock Prices of Clean Energy and Technology Companies. Energy economics, 34(1), 248-255.
45. Schmidt, P. and Phillips, P. C. (1992). LM Tests For A Unit Root In The Presence of Deterministic Trends. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 54(3), 257-287.
46. Song, Y., Ji, Q., Du, Y. J. and Geng, J. B. (2019). The Dynamic Dependence of Fossil Energy, İnvestor Sentiment And Renewable Energy Stock Markets. Energy Economics, 84, 104564.
47. Sun, Z., Zhang, X. and Gao, Y. (2023). The Impact of Financial Development on Renewable Energy Consumption: A Multidimensional Analysis Based on Global Panel Data. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(4), 3124.
48. Yücesan, M. (2021). Fourier Tipi Birim Kök Testleri ile Türkiye Ekonomisinde Sayın Alma Gücü Paritesinin Geçerliliğinin Test Edilmesi (1980: M1-2019: M9). Yönetim Bilimleri Dergisi, 19(39), 43-62.
49. Xia, T., Ji, Q., Zhang, D. and Han, J. (2019). Asymmetric And Extreme Influence of Energy Price Changes On Renewable Energy Stock Performance. Journal of Cleaner Production, 241, 118338.