Araştırma Makalesi

Afetle Mücadelenin Arka Planı: ARFF Personelinin İş Stresi ve Stresle Başa Çıkma Stratejileri Üzerinde Fenomenolojik Bir Araştırma

Sayı: TAOM2024 14 Temmuz 2025
PDF İndir
EN TR

Afetle Mücadelenin Arka Planı: ARFF Personelinin İş Stresi ve Stresle Başa Çıkma Stratejileri Üzerinde Fenomenolojik Bir Araştırma

Öz

Havacılık sektörünün güvenliğinin ve uçuş emniyetinin önemli bir halkası olan hava araçlarından kurtarma ve yangınla mücadele (ARFF) biriminin esas politikası ‘‘en iyisini ummak’’ ve ‘‘en kötüsüne hazır olmak’’tır. Bu politika çerçevesinde ARFF hizmeti havacılık alanında olduğu kadar acil durum ve afet durumlarında da 7/24 göreve hazırdır. Küçük bir hatanın felaketle neticelenebileceği bir iş olan ARFF hizmetinde çalışanların acil durum ve afetlerdeki faaliyetlerinde mesleki strese maruz kalması ise kaçınılmazdır. Bu nedenle çalışmanın amacı 2023 yılında Türkiye’de yaşanan deprem felaketinde görev alan ARFF birimi personelinde iş stresini ve yaşanılan iş stresine ilişkin mücadele deneyimlerini belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim (fenomenoloji) deseni seçilmiştir. Veriler 13 ARFF personeli ile yarı yapılandırılmış görüşme kullanılarak toplanmıştır. Görüşme verileri yazıya geçirilerek düzenlenmiş, anlamlı veriler saptanarak temalar oluşturulmuştur. Çalışmanın bulgularına bakıldığında, Çalışanların çoğunluğu ana stres kaynağı olarak çalışma koşullarını vurgulamıştır. Yönetim uygulamaları, işin türü/doğası tehlike veya risk ve yaşam olayları diğer stres kaynakları olarak bulgulanmıştır. İş stresine bireysel yaklaşımların ise çoğunlukla psikolojik müdahaleler olduğu görülürken, kurumsal müdahalelerde çalışma yapısı ve yönetim uygulamalarının etkisinin önemli derecede olduğu görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu araştırma için Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu’ndan 25.04.2024 tarih ve 732757 sayılı karar numarası ile Etik Kurul Onayı alınmıştır.

Kaynakça

  1. Akcanbas, M., & Zor, V. (2021). İstanbul’daki itfaiyecilerde travma sonrası stres belirtilerinin incelenmesi. Ohs Academy, 4(3), 37-47.
  2. Akgemci, T. (2001). Örgütlerde stres ve yönetimi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 15(1-2), 301-309.
  3. Baltacı, R., & İşeri, A. (2024). Türk itfaiyecilerde bir mesleki psikolojik hastalık olarak travma sonrası stres. Ergonomi, 7(2), 186-196.
  4. Benedek, D., Fullerton, C., & Ursano, R. (2007). First responders: Mental health consequences of natural and human-made disasters for public health and public safety workers. Annual Review of Public Health, 28(1), 55-68.
  5. Berger, W., Coutinho, E. S. F., Figueira, I., & vd. (2012). Rescuers at risk: A systematic review and meta-regression analysis of the worldwide current prevalence and correlates of PTSD in rescue workers. Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology, 47(10), 1001–1011.
  6. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.
  7. Brown, J., Mulhern, G., & Joseph, S. (2002). Incident-related stressors, locus of control, coping, and psychological distress among firefighters in Northern Ireland. Journal of Traumatic Stress, 15(2), 161-168.
  8. Burleson, B.R., & Goldsmith, D.J. (1998). How the comforting process works: Alleviating emotional distress through conversationally induced reappraisals. In P. A. Andersen & L. K. Guerrero (Eds.), Handbook of communication and emotion: Research, theory, applications, and contexts (ss. 245-280). San Diego, CA: Academic Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Örgütsel Davranış

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

14 Temmuz 2025

Yayımlanma Tarihi

14 Temmuz 2025

Gönderilme Tarihi

9 Ağustos 2024

Kabul Tarihi

8 Ekim 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: TAOM2024

Kaynak Göster

APA
Öney, T., Eryılmaz, İ., Dinç, M., & Bayrakçı, E. (2025). Afetle Mücadelenin Arka Planı: ARFF Personelinin İş Stresi ve Stresle Başa Çıkma Stratejileri Üzerinde Fenomenolojik Bir Araştırma. İş ve İnsan Dergisi, TAOM2024, 1-13. https://doi.org/10.18394/iid.1531145
AMA
1.Öney T, Eryılmaz İ, Dinç M, Bayrakçı E. Afetle Mücadelenin Arka Planı: ARFF Personelinin İş Stresi ve Stresle Başa Çıkma Stratejileri Üzerinde Fenomenolojik Bir Araştırma. İİD. 2025;(TAOM2024):1-13. doi:10.18394/iid.1531145
Chicago
Öney, Tugay, İnan Eryılmaz, Mehmet Dinç, ve Eylem Bayrakçı. 2025. “Afetle Mücadelenin Arka Planı: ARFF Personelinin İş Stresi ve Stresle Başa Çıkma Stratejileri Üzerinde Fenomenolojik Bir Araştırma”. İş ve İnsan Dergisi, sy TAOM2024: 1-13. https://doi.org/10.18394/iid.1531145.
EndNote
Öney T, Eryılmaz İ, Dinç M, Bayrakçı E (01 Temmuz 2025) Afetle Mücadelenin Arka Planı: ARFF Personelinin İş Stresi ve Stresle Başa Çıkma Stratejileri Üzerinde Fenomenolojik Bir Araştırma. İş ve İnsan Dergisi TAOM2024 1–13.
IEEE
[1]T. Öney, İ. Eryılmaz, M. Dinç, ve E. Bayrakçı, “Afetle Mücadelenin Arka Planı: ARFF Personelinin İş Stresi ve Stresle Başa Çıkma Stratejileri Üzerinde Fenomenolojik Bir Araştırma”, İİD, sy TAOM2024, ss. 1–13, Tem. 2025, doi: 10.18394/iid.1531145.
ISNAD
Öney, Tugay - Eryılmaz, İnan - Dinç, Mehmet - Bayrakçı, Eylem. “Afetle Mücadelenin Arka Planı: ARFF Personelinin İş Stresi ve Stresle Başa Çıkma Stratejileri Üzerinde Fenomenolojik Bir Araştırma”. İş ve İnsan Dergisi. TAOM2024 (01 Temmuz 2025): 1-13. https://doi.org/10.18394/iid.1531145.
JAMA
1.Öney T, Eryılmaz İ, Dinç M, Bayrakçı E. Afetle Mücadelenin Arka Planı: ARFF Personelinin İş Stresi ve Stresle Başa Çıkma Stratejileri Üzerinde Fenomenolojik Bir Araştırma. İİD. 2025;:1–13.
MLA
Öney, Tugay, vd. “Afetle Mücadelenin Arka Planı: ARFF Personelinin İş Stresi ve Stresle Başa Çıkma Stratejileri Üzerinde Fenomenolojik Bir Araştırma”. İş ve İnsan Dergisi, sy TAOM2024, Temmuz 2025, ss. 1-13, doi:10.18394/iid.1531145.
Vancouver
1.Tugay Öney, İnan Eryılmaz, Mehmet Dinç, Eylem Bayrakçı. Afetle Mücadelenin Arka Planı: ARFF Personelinin İş Stresi ve Stresle Başa Çıkma Stratejileri Üzerinde Fenomenolojik Bir Araştırma. İİD. 01 Temmuz 2025;(TAOM2024):1-13. doi:10.18394/iid.1531145