Pre-Contractual Liability in Financial Leasing Agreements

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 92 - 121, 26.12.2025

Nihan Songör Sayılır

Öz

Financial leasing contracts are complex legal instruments that enable the long-term leasing of economically valuable assets to the lessee and impose reciprocal obligations on both parties. These contracts generate legal effects not only from the moment of signing but also from the negotiation phase preceding the contract. This study examines the concept of culpa in contrahendo (pre-contractual liability) within the context of financial leasing contracts. The primary aim of this study is to analyze how the parties’ behaviors during the negotiation process—including the duty to negotiate in good faith, the obligation to provide accurate information, adherence to the principle of trust, and avoidance of bad faith negotiations—should be evaluated under the Turkish Code of Obligations and the jurisprudence of the Court of Cassation. In this framework, key pre-contractual obligations such as the duty to maintain confidentiality, allocation of negotiation costs, and the commitment to exclusivity (non-parallel negotiations) are explored in detail. The study further supports theoretical discussion by referencing concrete decisions of the Court of Cassation concerning liability based on culpa in contrahendo. The findings indicate that conduct violating the principles of good faith and trust during the pre-contractual phase may damage the trust relationship between the parties and give rise to liability for compensation. The study demonstrates that even if a contract is ultimately not concluded, the injured party may claim compensation for material and moral damages arising from misrepresentations, misleading conduct, or negotiations held in bad faith. Consequently, it is emphasized that pre-contractual liability should be regarded as a significant legal mechanism in financial leasing relations.

Anahtar Kelimeler

Financial Leasing , Contract , Liability , Finance Companies Law , Factoring

Proje Numarası

-

Finansal Kiralama Sözleşmelerinde Sözleşme Öncesi Sorumluluk

Öz

Finansal kiralama sözleşmeleri, kiracının kullanımına sunulan ekonomik değer taşıyan malların uzun vadeli kiralanmasına olanak tanıyan, taraflara karşılıklı borç yükleyen ve karmaşık yapıya sahip sözleşmelerdir. Bu sözleşmeler yalnızca imza anıyla sınırlı olmayıp, taraflar arasındaki müzakere sürecinden itibaren hukuki etkiler doğurmaktadır. Bu çalışmada, sözleşme kurulmadan önce taraflar arasında doğan sorumluluk, yani culpa in contrahendo (sözleşme öncesi sorumluluk) kavramı, finansal kiralama sözleşmeleri bağlamında ele alınmıştır. Çalışmanın amacı; tarafların müzakere sürecindeki davranışlarının, bilgi verme yükümlülüğünün, güven ilkesine uygun hareket etme sorumluluğunun ve kötü niyetli müzakere gibi olguların Türk Borçlar Kanunu ve Yargıtay içtihatları çerçevesinde nasıl değerlendirilmesi gerektiğini incelemektir. Bu kapsamda, müzakere yapma yükümlülüğü, sır saklama yükümlülüğü, masrafların paylaşımı ve paralel müzakere yapmama gibi sözleşme öncesi düzenlemeler detaylandırılmıştır. Ayrıca, culpa in contrahendo’ya dayalı sorumluluğun ortaya çıktığı somut Yargıtay kararları üzerinden teorik bilgiler uygulama ile desteklenmiştir. Elde edilen bulgular, sözleşme öncesi dönemde dürüstlük ve güven ilkelerine aykırı davranışların, taraflar arasında güven ilişkisini zedeleyerek tazminat sorumluluğu doğurabileceğini göstermektedir. Çalışma, sözleşmenin kurulmamış olmasına rağmen müzakere sürecinde verilen yanlış bilgi, yanıltıcı davranış, kötü niyetli tutum gibi nedenlerle zarar gören tarafın, diğer taraftan maddi ve manevi zararlarını talep edebileceğini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, sözleşme öncesi sorumluluğun finansal kiralama ilişkilerinde özenle dikkate alınması gereken bir hukuki kurum olduğu vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Finansal Kiralama , Sözleşme , Sorumluluk , Finansman Şirketleri Kanunu , Faktoring

Etik Beyan

Bu çalışmanın; özgün bir çalışma olduğunu, çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarda bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı, bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi, kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, çalışmanın genelinde etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim. Herhangi bir zamanda çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu bildiririm.

Destekleyen Kurum

Makalemi destekleyen kurum bulunmamaktadır.

Proje Numarası

-

Teşekkür

Makalem için destek veya teşekkür mesajı yayınlamak istemiyorum.

Kaynakça

• 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu. (2012, 13 Aralık). Resmî Gazete (Sayı: 28496). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6361&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
• Adınır, C. Ü. (2021). Belirli süreli iş sözleşmesinin yapılması ve yenilenmesinde objektif neden koşulunun değerlendirilmesi. İstanbul Hukuk Mecmuası, 79(3), 797–835.
• Akıncı, Ş. (2020). Covid-19’un borç ilişkilerine ve bazı borçlar hukuku sözleşmelerine etkisi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(38), 62–103.
• Aksoy, H. C. (2021). Alacağı temlik edenin kanundan doğan garanti sorumluluğunun ekonomi hukuku prensipleri ışığında değerlendirilmesi. Ankara Barosu Dergisi, 2021(1), 141–160.
• Apaydın, B. Ö. (2018). İsviçre ve Türk hukukunda aracı simsarlık sözleşmesi bakımından çifte simsarlık faaliyeti yürütülmesinin hüküm ve sonuçları. Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, 2018(2), 143–173.
• Arkan, S. (2021). Ticari işletme hukuku (21. baskı). Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü Yayınları.
• Aslan, M. (2020). Tüketicilerle yapılan abonelik sözleşmelerinin sözleşme özgürlüğü ilkesi bakımından incelenmesi. Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 6(1), 159–182.
• Atakan, M. C. (2020). Şirketler topluluğunda hamilik beyanları ve sorumluluğa etkisi. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 69(3), 1505–1540.
• Ayrancı, M. (2021). Yetkisiz temsilcinin culpa in contrahendo sorumluluğu. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2021(48), 473–508.
• Badur, E. (2024). Arabulucunun sözleşme görüşmelerinden doğan sorumluluğu. Medeni Hukuk Dergisi, 1(1), 1–26.
• Başar, D. (2021). Çevreyi kirletenin sorumluluğunun hukuki niteliği. Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2021(46), 145–170.
• Bayram, A. E. (2021). Alacaklının temerrüdü üzerine sözleşmeden dönen borçlunun tazminat istemi. Banka ve Ticaret Hukuku Dergisi, 37(4), 147–189.
• BDDK. (2023). Finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketleri faaliyet raporu 2022.
• Bulut, E. H. (2020). Culpa in contrahendo sorumluluğunun imkânsızlık halindeki görünümü. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 5(9), 107–125.
• Demiröz, H. (2023). Finansal kiralama sözleşmelerinde kiracının hak ve borçları. Konya Barosu Dergisi, 1(1), 225–266.
• Demirsatan, B. (2022). Türk Borçlar Hukukunda sözleşme yapma zorunluluğu. Filiz Kitabevi.
• Dilek, U. B. (2018). Genel işlem koşulları içeren akitler. Marife Dini Araştırmalar Dergisi, 18(1), 231–257.
• Dinç, Y., & Bakacak, M. E. (2021). Finansal kiralama işlemlerinin TMS/TFRS ve AAOIFI açısından değerlendirilmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(1), 126–145.
• Doğan, B., & Azizağaoğlu, H. T. (2022). Zarar sigortalarında hileli talepler. Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, 12(1), 426–480.
• Doğu, H. M. (2021). TBK m.59’un hukuki işlemlere etkisi. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 16(2), 17–40.
• Girgin, Ö. A. (2019). Genel işlem koşullarının denetlenmesi. Anadolu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 5(1), 135–155.
• Gönüllü, O. (2018). Birleşme ve devralmaların paydaş değeri üzerindeki etkisi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 14(1), 233–256.
• Görener, A. (2019). Culpa in contrahendo sorumluluğu. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(36), 67–81.
• Güloğlu, Y. (2020). Ahlak kurallarının Türk hukukuna etkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 10(2), 1–18.
• Günay, G. (2023). Finansal kiralama sözleşmesinin hukuki niteliği. İslam Tetkikleri Dergisi, 13(2), 633–663.
• Gündüz, S. (2023). Rekabet yasağı sözleşmeleri. Konya Barosu Dergisi, 1(1), 1–40.
• Günergök, Ö., & Kayıhan, Ş. (2020). Borçlar hukuku dersleri: Genel hükümler. Umuttepe Yayınları.
• Hatemi, H. (2018). Borçlar hukuku: Özel borç ilişkileri. Vedat Kitapçılık.
• Hatemi, H., Serozan, R., & Arpacı, A. (2018). Borçlar hukuku: Genel bölüm (13. baskı). Vedat Kitapçılık.
• Helvacı, S., & Karasu, B. (2018). Yetkisiz temsilcinin hukuki sorumluluğu. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 24(1), 197–214.
• IFRS Foundation. (2022). IFRS 16 – Leases. https://www.ifrs.org/
• İmamoğlu, G. G. (2021). Kiraya verenin rekabet etmeme yükümlülüğü. Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 26(1), 801–823.
• Karaahmetoğlu, A. (2023). Culpa in contrahendo kapsamında güven sorumluluğu. Kırklareli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 1(2), 505–543.
• Karaman, S., & Akverdi, İ. (2022). Leasing sürecinin hukuki değerlendirilmesi. International Journal of Social Sciences, 6(26), 300–317.
• Kayış, F. (2020). Covid-19’un kira sözleşmelerine etkisi. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 7(4), 65–84.
• Kendigelen, A. (2021). Türk borçlar hukuku genel hükümler. Arıkan Yayınları.
• Kılıçoğlu, A. (2021). Borçlar hukuku genel hükümler. Turhan Kitabevi.
• Koyuncuoğlu, H. (2015). Finansal kiralama sözleşmeleri. Yetkin Yayınları.
• Levent, G. T. (2021). Manevi yansıma zararı. Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 5(1), 83–97.
• Nomer, H. N. (2024). Borçlar hukuku genel hükümler. Beta Yayınları.
• Oğuzman, M. K., & Öz, M. T. (2018). Borçlar hukuku genel hükümler. Vedat Kitapçılık.
• Öztek, S. (2019). Finansal kiralama hukuku. Vedat Kitapçılık.
• Öztürk, M. F. (2022). 6361 sayılı Kanun kapsamındaki yenilikler. Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 10(1), 139–169.
• Özyakışır, Ö., & Ganbari, M. K. (2020). Culpa in contrahendo ve olumsuz zarar. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 28(2), 745–775.
• Seçer, T. (2022). Vekilin sır saklama yükümlülüğü. Başkent Üniversitesi Ticari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(2), 152–169.
• Tatlı, B. (2021). Anonim şirketlerde rekabet yasağı. Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 29(4), 2679–2727.
• Tekinalp, Ü. (2022). Borçlar hukuku. Vedat Kitapçılık.
• Tekinay, S. S. (1990). Borçlar hukuku. İstanbul Üniversitesi Yayınları.
• Tekinay, S. S., Akman, S., Burcuoğlu, H., & Altop, A. (2022). Borçlar hukuku genel hükümler (20. baskı). Beta Yayınları.
• Türk Borçlar Kanunu (TBK), No. 6098. (2011). Resmî Gazete, 27836.
• Yavuz, C. (2020). Sözleşme hukuku dersleri. Beta Yayıncılık.
• Yıldırım, M. M. (2018). Know-how sözleşmeleri. Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, (1), 207–257.
• Yılmaz, A. (2021). Türk hukukunda finansal kiralama sözleşmeleri. Seçkin Yayıncılık.