ANKARA-RİYAD İLİŞKİLERİ: REKABETTEN ÇOKLU STRATEJİK ORTAKLIĞA

Bu makalede “Geçmişten günümüze Türkiye-Suudi Arabistan ilişkileri nasıl bir gelişim göstermiştir? sorunsalına cevap aranmıştır. İkili ilişkilerin seyrinin hangi olayla(rla) değiştiği ve yeni seyrinin sonuçları ortaya konmaya çalışılmıştır. Öncelikle Amerika Birleşik Devletleri, Sovyetler Birliği, Arap Birliği ve İran Devrimi gibi parametreler, 2000’li yıllar öncesi ikili ilişkilerdeki belirleyici rollerini vurgulamak amacıyla sunulmuştur. Ardından – 1980 askerî darbesinden sonra Avrupa’dan uzaklaşan Türkiye’nin Körfez ülkeleriyle ilişkileri geliştirmeye başladığından hareketle – 12 Eylül 1980 Askerî Rejimi döneminden Türkiye’nin iç siyasetteki istikrarsızlığının dış siyasete yansımasıyla Ankara-Riyad ilişkilerinde durağanlığın söz konusu olduğu 1990’li yıllara kadarki dönem incelenmiştir. 2000’li yılların ele alındığı ikinci ana bölümde ise ikili ilişkilerdeki yakınlık derecesine göre belirlenmiş dört alt dönem –2002-2010, 2010-2016, 2017-2021 ve 2021 sonundan günümüze – analiz edilmiştir. Sonuç olarak, Türk-Suudi ilişkilerinin esas lokomotifinin hep ekonomi olduğu ortaya çıkmıştır. İki devletin ticaret rakamlarına bakıldığında ticaret hacminde istikrarın olduğu; tarafların, farklı alanlardaki potansiyellerinin birbirine sağlayacağı faydaların farkındalığıyla hareket ettikleri görülmüştür. 2000’lerin başından itibaren ikili ilişkiler tarafların birbirinin kırmızı çizgilerine basmadıklarında hep olumlu seyretmiş, ilişkiler başta ekonomi ve ticaret alanı olmak üzere, askerî, savunma ve bölgesel güvenlik gibi çoklu alanlarda olumlu gelişim göstermiştir. Kriz anlarında lider söylemleri sertleşse de taraflar, karşılıklı çıkarları gerektirdiği için belli bir süre birbirinden uzaklaşsalar bile yeniden birbirine dönmüşlerdir. 2021 yılı sonu itibarıyla ikili ilişkilere ilişkin gözlem bu yöndedir. Bu anlamda Ankara ve Riyad arasındaki köklü birliktelik bir çıkar evliliğine benzetilebilir.