BÖLGESELCİLİK BAĞLAMINDA DOĞU AKDENİZ’E DAİR BİR DEĞERLENDİRME

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 20, 29 - 54, 30.06.2025

Ozan Çelik

Öz

Bu çalışma Doğu Akdeniz’de potansiyel bölgeselcilik faaliyetlerini mahanist bir perspektifte nasıl analiz edileceğine odaklanmaktadır. Dolayısıyla çalışma Doğu Akdeniz’de gerçekleşebilecek potansiyel bölgeselcilik adımlarına mahanist yaklaşımların ne gibi etkisi olabileceği sorunsalına dayanmaktadır. Çalışmada nitel veri analizi yöntemleri kullanılmıştır. Bu bağlamda bölgeselcilik kapsamında Doğu Akdeniz vaka olarak seçilmiştir. Çalışma metodolojisi olarak vaka analizi kullanılmakla birlikte tarihsel perspektif yoluyla süreç analizlerinden de yararlanılmıştır. Çalışma, teorik ve kavramsal tanımlamalar yapıldıktan sonra neden Doğu Akdeniz vakasının seçildiği üzerinde yoğunlaşmıştır. Doğu Akdeniz’de son yıllarda hidrokarbon rezervlerine yönelik artan araştırma ve keşifler bölgenin güncel ve dinamik yapısını muhafaza etmektedir. Bölgenin enerji kaynaklarına sahip olan yapısı hem bölgesel işbirliklerini hem de olası çatışma ortamını beraberinde getirmektedir. Alfred T. Mahan’ın kuramsallaştırdığı deniz hâkimiyet teorisi ise hegemonik bölgeselciliği motive ettiği gibi paradoksal bir biçimde çatışma ortamını da körükleme potansiyelinde bulunmaktadır. Bölge içi veya bölge dışı aktörler için bölgeye yönelik geliştirilen stratejilerin başında gelen donanma kapasitesini arttırma hegemonik bölgeselcilikten ziyade yeni bölgeselcilik kapsamında değerlendirildiğinde motive edici unsur özelliğini kaybetmektedir. Bu durum ise bölgeselcilikten ziyade çatışma riskini arttırmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Bölgeselcilik , Mahan , Doğu Akdeniz , Enerji , İşbirliği , Çatışma

AN EVALUATION OF THE EASTERN MEDITERRANEAN IN THE CONTEXT OF REGIONALISM

Öz

This study focuses on how to analyze potential regionalism activities in the Eastern Mediterranean from a mahanist perspective. Therefore, he study is based on the problematic of what kind of impact mahanist approaches may have on potential regionalism steps that may take place in the Eastern Mediterranean. Qualitative data analysis methods were used in the study. In this context, the Eastern Mediterranean was selected as a case within the scope of regionalism. The study methodology uses case analysis, but also utilizes process analyses through historical perspective. After theoretical and conceptual definitions are made, the study focuses on why the Eastern Mediterranean case was chosen. The increasing research and discoveries ib the Easetern Mediterranean in recent years for hydrocarbon reserves maintain the current and dynamic structure of the region. The structure of the region, which has energy resourches, brings with it both regional cooperation and a potential conflict enviroment. The theory of sea power theorized by Alfred T. Mahan, paradoxiacally, has the potential to motivate hegemonic regionalism as well as incite conflict. Increasing naval capacity, which is one of the primary strategies developed fort he region by regional or non-regional actors, loses its motivating feature when evaluated within the scope of new regionalism rather than hegeomonic regionalism. This situation icreases the risk of conflict rather than regionalism.

Anahtar Kelimeler

Regionalism , Mahan , Eastern Mediterranean , Energy , Cooperation , Conflict

Kaynakça

• Acer, Y. (2020). Kıta Sahanlığı Kavramı, Sınırlandırılması ve Doğu Akdeniz’de Deniz Alanları Sorunu. Içinde K. İnat, B. Duran, & M. Ataman (Ed.), Doğu Akdeniz ve Türkiye’nin Hakları (1. Baskı, ss. 369-407). SETA Kitapları.
• Acharya, A. (2002). Regionalism and the emerging world order: Sovereignty, autonomy, identity. İçinde New Regionalism in the Global Political Economy. Routledge.
• Acharya, A. (2007). The Emerging Regional Architecture of World Politics. World Politics, 59(4), 629–652. doi:10.1353/wp.2008.0000
• Albrecht, T., Tsetsos, K., & Grunwald, P. (2020). Concept of Sea Power. Içinde A. M. Sookermany (Ed.), Handbook of Military Sciences (ss. 1-17). Springer International Publishing. https://doi.org/10.1007/978-3-030-02866-4_17-1
• Ambassade De France À Chypre. (2020, Nisan 27). Fransız uçak gemisi grubu Charles de Gaulle Kıbrıs limanına uğradı. La France à Chypre. https://cy.ambafrance.org/Fransiz-ucak-gemisi-grubu-Charles-de-Gaulle-Kibris-limanina-ugradi
• Atlas, M. İ. (2020). Enerji mi, Egemenlik mi: Rusya’nın Doğu Akdeniz’de Var Olma Stratejisi. Kriter Dergi. https://kriterdergi.com/dosya-dogu-akdenizde-ne-oluyor/enerji-mi-egemenlik-mi-rusyanin-dogu-akdenizde-var-olma-stratejisi
• Babacan, M. (2020, Haziran 21). Türk Dış Politikasının Söylemsel Dönüşümü: Sorunlar, Süreçler ve Krizler Üzerine Konstrüktivist Bir Yaklaşım. Uluslararası Politika Akademisi – (UPA).
• https://politikaakademisi.org/2020/06/21/turk-dis-politikasinin-soylemsel-donusumu-sorunlar-surecler-ve-krizler-uzerine-konstruktivist-bir-yaklasim/
• Balassa, Bella. (2010). The Theory of Economic Integration (Routledge Revivals). Routledge & CRC Press. https://www.routledge.com/The-Theory-of-Economic-Integration-Routledge-Revivals/Balassa/p/book/9780415681247
• Balcı, S. İ. (2023, Şubat 2). İngiltere’nin Doğu Akdeniz’deki Konumu: GKRY’yle İlişkiler. ANKASAM | Ankara Kriz ve Siyaset Araştırmaları Merkezi. https://www.ankasam.org/ingilterenin-dogu-akdenizdeki-konumu-gkryyle-iliskiler/
• Borrmann, A., & Koopmann, G. (1994). Regionalisation and regionalism in world trade. Intereconomics, 29(4), 163-170. https://doi.org/10.1007/BF02926434
• Börzel, T. A., & Risse, T. (2016). The Oxford Handbook of Comparative Regionalism. Oxford University Press.
• Britannica, T. Editors of Encyclopaedia. (2024, Kasım 14). Region | Definition, Examples, & Facts | Britannica. https://www.britannica.com/science/region-geography
• C, Shameem. (2017). Rising Regionalism in International Political Economy. Online International Interdisciplinary Research Journal, 7, 174-189.
• Cox, R. W. (1981). Social Forces, States and World Orders: Beyond International Relations Theory. Millennium, 10(2), 126-155. https://doi.org/10.1177/03058298810100020501 (Original work published 1981)
• Çakaş, C. Ö. (2018). Interregionalism Trends and Analysis of European Union as a Global Actor. Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 1(2), Article 2. https://doi.org/10.38004/sobad.482650
• Çalışkan, Ö. (2009). An Analysis on the Alignment Process of Turkey to the EU’s FTAs Under the Customs Union and Current Challenges. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 27(1), Article 1.
• Demir, Fatih. (2018). Alfred Thayer Mahan ve Deniz Hakimiyeti Teorisi [Yüksek Lisans Tezi, Bolu İzzet Baysal Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=8dSJqezQVJa22XXrQwCYDA&no=0lhcDNIQjLVXUhTfLymfTA
• Demiral, N. (2014). Positive Agenda for Turkey-European Union Relations: What will it Bring or what will it Take? Procedia - Social and Behavioral Sciences, 143, 1011-1014. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.07.545
• Deutsch, K.W., v.d. (2014). Political Community and the North Atlantic Area. İçinde Nelsen, Brent F. & Stubb, Alexander (Ed.), The European Union: Readings on the Theory and Practice of European Integration (4. Edition, s. 403). chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://www.lsu.edu/faculty/lray2/teaching/7971_1s2009/deutsch1957.pdf