TÜRKİYE’NİN TERÖRLE MÜCADELEDE DEĞİŞEN GÜVENLİK KONSEPTİ: SINIRLARIN ÖTESİNDE GÜVENLİK

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 20, 55 - 75, 30.06.2025

Ahmet Özkan

Öz

Tarihsel seyir içerisinde uluslararası sistemin yaşadığı değişim ve dönüşüm, ülkelerin içerisinde bulundukları coğrafyanın önem derecesine göre farklı tezahür etmiştir. Dünyada yaşanan savaşlar, diplomatik ilişkiler, ülkelerin güvenlik algılamaları çerçevesinde inşa ettikleri dış politikalar her daim değişikliğe açık olmuştur. Bu farklılıklar ülkelerin içsel ve dışsal dinamikleri başta olmak üzere medeniyet tasavvurlarına bağlı olarak kendi güçleri nispetinde şekillenmiştir. Geleneksel güvenlik yaklaşımlarının küresel sisteme hâkim olduğu dönemlerde silahla, cebirle ve çatışmayla şekillenen dünya ve küresel sistem, zaman içerisindeki gelişmelere bağlı olarak bireyi ve toplumu önceleyen güvenlik yaklaşımlarıyla tanışmış ya da tanışmak zorunda kalmıştır.
Nitekim bu çalışmada yanıt aradığımız soru, Türklerin kendi medeniyet tasavvuruna bağlı olarak tarihsel seyir içerisinde dış politikada güvenlik yaklaşımını nasıl tayin ettiği hususu olmakla birlikte bilhassa Erdoğan Dönemi Türkiye’sinin benimsemiş olduğu güvenlik politikalarının nasıl ve ne şekilde hayata geçirildiğidir. Türkiye’nin değişen güvenlik konsepti sınırların ötesinde nasıl ve ne şekilde tayin edilmiştir? Bu sorunun cevabı çalışma kapsamında Erdoğan Döneminde hayata geçirilen Fırat Kalkanı, Zeytin Dalı, Barış Pınarı harekatları ve Libya’da göstermiş olduğu askeri varlıkla açıklanmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Dış Politika , Erdoğan Dönemi , Proaktif Güvenlik Konsepti

Kaynakça

• AKHİYADOV, M. (2020a). Anadolu Ajansı Görüş - Rusya'nın Libya Politikası. 03 03, 2021 tarihinde www.aa.com.tr: https://www.aa.com.tr/tr/analiz/gorus-rusya-nin-libya-politikasi/1794069# adresinden erişilmiştir.
• AL-TAMİMİ, A. J. (2018). Dispatch: The Syrian Democratic Forces' Border Guards. 11 30, 2021 tarihinde www.aymennjawad.org: http://www.aymennjawad.org/2018/01/dispatch-the-syrian-democratic-forces-border adresinden erişilmiştir.
• ANADOLU AJANSI. (2019). Türkiye'nin Terörle Mücadelesinde Barış Pınarı Harekâtı (2 b.). İstanbul, Türkiye: Anadolu Ajansı Yayınları.
• ANADOLU AJANSI. (2020). Libya'nın Karanlık Yüzü: Halife Hafter. 06 21, 2021 tarihinde www.aa.com.tr: https://www.aa.com.tr/tr/arastirma/libya-nin-karanlik-yuzu-halife-hafter/1692354# adresinden erişilmiştir.
• ASLAN, M. (2021). Libya'nın 'Kalıcı Belirsizliği: Birçok Yanlıştan Tek Doğru ve Açmazlardan Bir Sonuç Çıkartmak? Türkiye Siyaset Bilimi Dergisi, 4(1), 1-20. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1658662 adresinden erişilmiştir.
• AYTAÇ, G. B. (2017). Değişen Güvenlik Teorileri Üzerinden 1990-2005 Dönemi Türkiye'nin Güvenlik Politikalarının Analizi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(54), 269-278. https://www.researchgate.net/publication/322055777_DEGISEN_GUVENLIK_TEORILERI_UZERINDEN_1990-2005_DONEMI_TURKIYE_NIN_GUVENLIK_POLITIKALARININ_ANALIZI adresinden erişilmiştir.
• BBC.COM. (2018). 5 soruda Türkiye'nin Afrin'e yönelik Zeytin Dalı Harekatı. 11 30, 2021 tarihinde www.bbc.com: https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-42766283 adresinden erişilmiştir.
• BURAL, E. (2021). Terörizmle Mücadele Çerçevesinde Fırat Kalkanı Harekâtının Hukuki Gerekçesi. 11 05, 2021 tarihinde www.teram.org: https://www.teram.org/Icerik/terorizmle-mucadele-cercevesinde-firat-kalkani-harek-tinin-hukuki-gerekcesi-117 adresinden erişilmiştir.
• DEMİR, E. (2018). Afrin Tarihi ve Zeytin Dalı Harekâtı (1 b.). İstanbul, Zeytinburnu, Türkiye: Flipper Yayınları.
• DEMİR, E. (2019a). Türk Ordusu ve Fırat Kalkanı Harekâtı (Gün Gün Vak'alar) (1 b.). İstanbul, Türkiye: Flipper Yayıncılık.
• DEMİR, E. (2019b). Sahada ve Masada Barış Pınarı Harekâtı Gün Gün Vak'alar (1 b.). İstanbul, Avcılar, Türkiye: Flipper Yayıncılık.
• DW.COM. (2019). Erdoğan - Pence Görüşmesi Sona Erdi. 12 08, 2021 tarihinde www.dw.com.tr: https://www.dw.com/tr/erdoğan-pence-görüşmesi-sona-erdi/a-50875259 adresinden erişilmiştir.
• ERDAĞ, R., ve Kardaş, T. (2012). Türk Dış Politikası ve Stratejik Kültür. Türk Dış Politikası Yıllığı. https://kardas.sakarya.edu.tr/sites/kardas.sakarya.edu.tr/file/1387670250-TuncayRamazan.pdf.pdf adresinden erişilmiştir.
• ERDOĞAN, R. T. (2019). RTErdogan. 12 07, 2021 tarihinde www.twitter.com: https://twitter.com/rterdogan/status/1181919804619407360?s=24 adresinden erişilmiştir.
• EROL, M. (2019). Batı Basınında Barış Pınarı Harekâtı. SETA. Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı. https://setav.org/assets/uploads/2019/10/A297.pdf adresinden erişilmiştir.
• EURONEWS.COM. (2019a). ABD ile Türkiye Arasında Anlaşma: Barış Pınarı'na 120 Saat Ara; YPG Bölgeden Çekilecek. 12 08, 2021 tarihinde www.euronews.com: https://tr.euronews.com/2019/10/17/abd-ile-turkiye-arasinda-suriye-konusunda-anlasma-trump-tan-tesekkur-geldi-sdg-ypg adresinden erişilmiştir.
• EURONEWS.COM. (2019b). 7 Maddede Soçi Mutabakatı: Türkiye'nin Beklentileri Karşılandı mı? 12 08, 2021 tarihinde www.euronews.com: https://tr.euronews.com/2019/10/23/7-maddede-soci-mutabakat-turkiye-nin-beklentileri-karsiland-mi adresinden erişilmiştir.
• GAZETEVATAN.COM. (2019). Cumhurbaşkanı Yardımcısı Oktay: Operasyon Başarıyla Sonuçlandı. 12 08, 2021 tarihinde www.gazetevatan.com: https://www.gazetevatan.com/siyaset/cumhurbaskani-yardimcisi-oktay-operasyon-basariyla-sonuclandi-1281672 adresinden erişilmiştir.
• HAMSİCİ, M. (2016). Türkiye'de Son Dönemde Çok Sayıda Saldırıyı Üstlenen TAK Kimdir? 11 11, 2021 tarihinde www.bbc.com: https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-38299763 adresinden erişilmiştir.
• İNAT, K. (2016). El-Bab Neyin Kapısı? 11 17, 2021 tarihinde www.setav.org: https://www.setav.org/el-bab-neyin-kapisi/ adresinden erişilmiştir.
• KAYA, R. (2020). Harekâtlar Ekseninde Türkiye'nin Suriye'de Terörle Mücadelesi. Necmettin Erbakan Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi (NEUSBF), 2(2), 143-165. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1217006 adresinden erişilmiştir.
• KKK.TSK. (2018). Terörle Mücadele - Zeytin Dalı Harekâtı. 12 02, 2021 tarihinde www.kkk.tsk.tr: https://www.kkk.tsk.tr/zeytin-dali.aspx adresinden erişilmiştir.
• KKK.TSK.TR. (2017). Terörle Mücadele - Fırat Kalkanı Harekâtı. 11 17, 2021 tarihinde www.kkk.tsk.tr: https://www.kkk.tsk.tr/firat-kalkani.aspx adresinden erişilmiştir.
• KÖYLÜ, M. (2018). Suriye, PYD/YPG Yapılanması ve Zeytin Dalı Harekâtı. ASSAM-UHAD, Uluslararası Hakemli Dergi(11), 70-86. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/522298 adresinden erişilmiştir.
• KURT, V. (2019a). 5 Soru: Barış Pınarı Harekâtı. 12 06, 2021 tarihinde www.setav.org: https://www.setav.org/5-soru-baris-pinari-harekati/ adresinden erişilmiştir.
• KURT, V. (2019b). Bir Yılan Hikayesi: Güvenli Bölge. 12 07, 2021 tarihinde www.setav.org: https://www.setav.org/bir-yilan-hikayesi-guvenli-bolge/ adresinden erişilmiştir.
• LEVENTİS, Y. (2012). Sıcak Sularda Kontrolü Tasarlamak: Türkiye'nin Doğu Akdeniz'de Hidrokarbon Egemenliği Hedefleyen Tavrı. H. Faustmann, A. Gürel, & G. M. Reichberg içinde, Kıbrıs Deniz Hidrokarbonları: Bölgesel Siyaset ve Servet Dağılımı (s. 7-17). Freidrich Eberto Stiftung ve PRIO Cyprus Centre. 06 21, 2021 tarihinde https://library.fes.de/pdf-files/bueros/zypern/10658.pdf adresinden erişilmiştir.
• MSB.GOV.TR. (2016). Terörle Mücadele - Fırat Kalkanı Harekâtı. 11 08, 2021 tarihinde www.msb.gov.tr: https://www.msb.gov.tr/tr-TR/TerorleMucadeleDetay/5e4ba59d47e7d91f20cf7f42 adresinden erişilmiştir.
• MSB.GOV.TR. (2021). Barış Pınarı Harekâtı. 11 27, 2021 tarihinde www.msb.gov.tr: https://www.msb.gov.tr/SlaytHaber/9102021-78722 adresinden erişilmiştir.
• ODATV4.COM. (2019). Barış Pınarı Durdu. 12 07, 2021 tarihinde www.odatv.com: https://odatv4.com/siyaset/abd-ile-anlasma-17101936-170746 adresinden erişilmiştir.
• OĞUZLU, T. (2015). Güvenlik Kültürü ve Türk Dış Politikası. Bilig(72), 223-250. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/234245 adresinden erişilmiştir.
• ÖĞÜTCÜ, N. (2019). Fırat Kalkanı ve Zeytin Dalı Harekatları Nezdinde Devletin Paramiliter ve Militer Operasyonlarından Doğan Sorumluluğu. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• ÖZÇELİK, N., ve Acun, C. (2018). Terörle Mücadelede Yeni Safha: Zeytin Dalı Harekâtı. Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı. SETA Yayınları. https://setav.org/assets/uploads/2018/04/Rapor_TEM.pdf adresinden erişilmiştir.
• ÖZKAN, A. (2023). Cumhuriyetin 100. Yılında Türk Dış Politikasında Kültürel Diplomasi. Külliye (TÜRKİYE CUMHURİYETİ’NİN 100. YILI ÖZEL SAYISI), 36-54. https://doi.org/10.48139/aybukulliye.1360433
• POLAT, D. Ş. (2020). Türkiye'nin Suriye'nin Kuzeyindeki Askeri Harekâtının Amaçları ve Sonuçları. Güvenlik Stratejileri, 16(33), 53-96. https://dergipark.org.tr/tr/pub/guvenlikstrtj/issue/53742/719968 adresinden erişilmiştir.
• SERPER, E. (2018). Zeytindalı Harekâtı ve Terörle Müdacele. 11 08, 2021 tarihinde https://tasam.org/tr-TR/Icerik/50178/zeytindali_harekati_ve_terorle_mucadele adresinden erişilmiştir.
• SÖNMEZ, G. (2017). Turkey's Euphrates Shield Operation: al-Bab and Beyond. The Jamestown Foundation Global Research & Analysis, 15(4), 8-11.
• ŞAHİN, Y. (2020). Hafter Güçlerinin Anatomisi. İNSAMER (İHH İnsani ve Sosyal Araştırmalar Merkezi)(112), 1-22. https://insamer.com/tr/hafter-guclerinin-anatomisi_2620.html adresinden erişilmiştir.
• TCCB.GOV.TR. (2018). 44. Muhtarlar Toplantısında Yaptıkları Konuşma. 11 29, 2021 tarihinde www.tccb.gov.tr: https://www.tccb.gov.tr/konusmalar/353/89317/44-muhtarlar-toplantisinda-yaptiklari-konusma adresinden erişilmiştir.
• TDK.GOV.TR. (2025). Büyük Türkçe Sözlük. https://sozluk.gov.tr/
• TEMİZER, S., Tok, L., ve Kako, A. (2019). Türkiye 3 Milyon Suriyeli için Güvenli Bölge Önerdi. 12 07, 2021 tarihinde www.aa.com.tr: https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/turkiye-3-milyon-suriyeli-icin-guvenli-bolge-onerdi/1593760 adresinden erişilmiştir.
• TOK, M. (2018). Bilindik Düşmana Yeni Strateji: Zeytin Dalı Operasyonu. İNSAMER. https://www.insamer.com/tr/bilindik-dusmana-yeni-strateji-zeytin-dali-operasyonu_1345.html adresinden erişilmiştir.
• ULUTAŞ, U., ve Duran, B. (2017). Türkiye'nin DAEŞ'le Mücadelesinin Kritik Dönemeci: Fırat Kalkanı Harekatı. Türk Dış Politikası Yıllığı 2016, 11-30. http://setav.org/assets/uploads/2017/08/TDP2016IlkMakale.pdf adresinden erişilmiştir.
• YEŞİLTAŞ, M. (2016). Türkiye'nin Yeni Güvenlik Konsepti. Kriter Dergisi(8). https://kriterdergi.com/turkiyenin-yeni-guvenlik-konsepti/ adresinden erişilmiştir.
• YEŞİLTAŞ, M., Seren, M., ve Özçelik, N. (2017). Fırat Kalkanı Harekatı - Harekatın İcrası, İstikrarın Tesisi ve Alınan Dersler. SETA Yayınları.