BÖLGESELLEŞME ÖRNEKLERI OLARAK TRACECA, AVRASYA EKONOMIK BIRLIĞI, YENI İPEK YOLU VE KUŞAK-YOL

Öz

BÖLGESELLEŞME ÖRNEKLERİ OLARAK TRACECA, AVRASYA EKONOMİK BİRLİĞİ, YENİ İPEK YOLU VE KUŞAK-YOL

Öz

II. Dünya Savaşı’ndan sonra küresel ticaretin serbestleşmesi doğrultusunda birçok girişimler ve kurumsallaşmalar gerçekleşmiş, Soğuk Savaş sonrasında ise bu doğrultuda yeni alanlar ortaya çıkmıştır. Bu süreçte IMF, Dünya Bankası ve Gümrük Tarifeleri ve Ticaret Genel Anlaşması (GATT), daha sona Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) gibi uluslararası örgütler ve kurumsallaşmalar önemli rol oynamıştır. Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra Asya'daki yeni jeo-politik gerçekler ile küreselleşme sürecinde ikili ve bölgesel ticaret anlaşmaları, yeni bölgeselleşme hareketler doğrultusunda projeler ve kurumsallaşmalar gündeme gelmiştir. Bu kapsamda Rusya’nın girişimiyle Avrasya Ekonomi Birliği (AEB), Çin merkezli Kuşak-Yol, AB destekli TRACECA ve ABD’nin girişimiyle Yeni İpek Yolu (YİY) örneklerinde olduğu gibi yeni bölgeselleşme projeleri ortaya çıkmıştır. AEB dışındaki üç girişimin bölgesel örgüt özelliği her ne kadar net değilse de bunların bölgeselleşme ve entegrasyon fonksiyonları söz konusu olup bu kapsamda birçok sözleşme imzalanmıştır. Sovyet sisteminin dağılmasıyla bağımsızlığını ilan eden Kafkasya ve Orta Asya cumhuriyetlerinin Avrupa ve dünya ekonomisiyle entegrasyonunu hedef alan TRACECA projesi başarıyla gerçekleşmiştir. İlk defa 1996'da gündeme gelen AEB sürecinin tamamlanmasıyla bölge üzerinde Rusya ağırlıklı entegrasyon belirli bir aşamaya gelmiştir. YİY ise ABD'nin bir girişimi olup hedef bölgede önemli yatırımlar yapılmıştır. 2013'de Çin'in başlattığı Kuşak-Yol girişimi de en etkili ve tartışmalı bölgeselleşme örneğidir. Makalede belirtilen örnekler Bölgeselleşme ve Neo-Liberal teoriler açısından analiz edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Bölgeselleşme
• Avrasya Ekonomik Birliği
• TRACECA
• Yeni İpek Yolu
• Kuşak-Yol Girişim

Kaynakça

1. Ağır, O. (2017). Rusya-Ukrayna krizinin Avrasya ekonomik birliği bağlamında değerlendirilmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi iktisadi ve idari bilimler dergisi, VI, (2), 23-42.
2. Akman, M. S. (2014). AB-ABD transatlantik ticaret ve yatırım ortaklığı: Türkiye açısından bir değerlendirme. Avrupa çalışmaları dergisi, 13(1), 1-29. doi: https://doi.org/10.1501/Avraras_0000000198.
3. Aran, B. ve Tigrel A. (2018). 21. yüzyılda dünya ticaret sistemi ve Türkiye çalışma grubu raporu. Global ilişkiler forumu, İstanbul.
4. Biswal N.D. (2015). The new silk road post-2014: challenges and opportunities”, 22 January. https://2009-2017.state.gov/p/sca/rls/rmks/2015/236214.htm
5. Brzezinski Z. (2008). America and the world, conversations on the future of American foreign policy. New York: Basic books.
6. Brzezinski Z. (2019). Büyük satranç tahtası (Çev.: Y. Türedi). İnkılap Yayınevi, Ankara.
7. Caporal, J. (2019). The CPTPP. https://www.csis.org/analysis/cptpp-almost-one-year-later Cheng, J. (2013). China’s regional strategy and challenges in East Asia. China perspectives, 2, 53-65. https://doi.org/10.4000/chinaperspectives.6182
8. Demirel, S. (1998). http://www.traceca-org.org/fileadmin/fm-dam/MLA/SPEECHES/SPTK.PDF

9. Dugin, A. (2018). Rus Jeopolitiği: Avrasyacı Yaklaşım (Çev: V. İmanov). Küre Yayınları, İstanbul.
10. Ekinci, M. B. (2014). The silk roads from past to the future and their intersactions with the foreign trade of Turkey. Avrasya etüdleri, 45, 7-42. Erişim Adresi: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/422105
11. Ergül, O. (2014). Avrasya ekonomik topluluğu: Sovyet sonralarında farklı bir entegrasyon modelinin tartışılması. journal of central asian & caucasian studies, IX (17), s. 39-74.
12. Eurasian economic union, 2019. http://www.eaeunion.org/?lang=en#resources
13. Feinberg, R.E. (2003). The political economy of United States’ free trade arrangements. the world economy, 26 (7), 1019-1020. https://doi.org/10.1111/1467-9701.00561
14. Gorshkov, T. & Bagaturia, G. (2001). TRACECA-restoration of silk route. japan railway & transport review, 28, 50-55. Erişim Adresi: https://www.ejrcf.or.jp/jrtr/jrtr28/pdf/f50_gor.pdf Harvard University March 2018
15. Hill, F. (2001). Not-so-grand strategy: U.S. policy in the caucasus and central asia since 1991. foreign policy, february, 127-151. http://www.brookings.edu/research/articles/2001/02/foreignpolicy-hill
16. Hillman, J. (2018). China’s belt and road initiative: five years later. http://www.iberchina.org/files/2018/obor_csis_hillman_testimony.pdf
17. https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/topics_665678/xjpfwzysiesgjtfhshzzfh_665686/t1076334.shtml ; Speech by Chinese President Xi Jinping to the Indonesian Parliament. http://www.asean-china-center.org/english/2013-10/03/c_133062675.htm
18. INTA committee, (2021) Short overview of the Regional Comprehensive Economic Partnership (RCEP)https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2021/653625/EXPO_BRI(2021)653625_EN.pdf
19. Harger, T. (2017). Cihna's Silk Road: Central Asia and the Imperial Legacy of the Great Game. https://imperialglobalexeter.com/
20. Irwin, D.A. (1995). The Gatt in historicak perspective. The American economic review, 85(2), 323-328.
21. Jinping, X. (2013). President Xi Jinping delivers important speech and proposes to build a silk road economic belt with central asian countries”. Ministry of Foreign Affairs of the P.R.C. https://www.fmprc.gov.cn/mfa_eng/topics_665678/xjpfwzysiesgjtfhshzzfh_665686/t1076334.shtml
22. Kaho, Y. (2017). Re-shaping regional integration and institutionalization in Eurasia: Rising powers’ energy cooperation in Belt and Road Initiative http://web.isanet.org/Web/Conferences/HKU2017-s/Archive/b244b27b-5f5d-4f3e-aa14-1a26b5696c60.pdf
23. Karluk, R. (2002). Uluslararası ekonomik, mali ve siyasal kuruluşlar (5. Baskı). Turhan Kitabevi, Ankara.
24. Krugman P. R., Obstfeld, M., Melitz, M. (2017). Uluslararası iktisat teori ve politika (çev.: O. Özsoy). Palme Yayıncılık, Ankara.
25. Members and Observers (2020). https://www.wto.org/english/thewto_e/whatis_e/tif_e/org6_e.htm
26. Miller, R. C. (2008). International political economy constrasting world views. McGraw-Hill, New York. . One Belt One Road (2020). https://www.shipsta.com/blog/one-belt-one-road-chance-and-risk/
27. Swanson, A. (2020). Newyork Times, 1 July 2020, https://www.nytimes.com/2020/07/01/ business/ economy/usmca-takes-effect.html
28. Özlük, D. (2018). GATT ve dünya ticaret örgütü'nün uluslararası politik ekonomideki rolü. Turkish studies, 13 (7), 367-381. doi: http://dx.doi.org/10.7827/turkishstudies.13064
29. Öztürk, Y. (2013). Avrasya Birliği Projesi ve Türk Dış Politikasına Yansımaları. Çankırı Karatekin Üniversitesi Uluslararası Avrasya Strateji Dergisi 2(2): 223-244
30. Rourke, J. T. (2015). International politics on the world stage (12. Edition). McGraw-Hill, New York.
31. Sabancı, T. (2018). Yeni İpek Yolu Projesi: Tarihi Olanla Benzerlikleri ve Hakkındaki Bazı Çalışmaların Kısa Bir Değerlendirmesi. Doğu Asya Araştırmaları Dergisi, 1 (2), 81-99.
32. Sarker, M.N.I., Hossin, M.A., Yin, X.H. and Sarkar, M.K. (2018). One Belt One Road Initiative of China: Implication for Future of Global Development. Modern Economy, 9, 623-638. https://doi.org/10.4236/me.2018.94040
33. Scott, L.B., Begstrand, J.H. Egger, P. (2007). The new regionalism: causes and consequences. economie internationale 109(1). 9-29. https://www.cairn.info/revue-economie-internationale-2007-1-page-9.htm
34. Sennot, C.M. (2015). Foreverstan: Afghanistan’s ring road offers a look at America’s continuing war”. https://www.huffpost.com/entry/foreverstan-afghanistans_b_7101308
35. Seyidoğlu, H. (2017). Uluslararası iktisat teori politika ve uygulama (17. Baskı). Güzem Can Yayınları, İstanbul.
36. Shepard, W. (2017). Why the ambiguity of china's belt and road ınitiative is perhaps ıts biggest strength. https://www.forbes.com/sites/wadeshepard/2017/10/19/what-chinas-belt-and-road-initiative-is-really-all-about/?sh=5171c25de4de
37. Sieff, K. (2014). After billions in U.S. investment, Afghan roads are falling apart. https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/after-billions-in-us-investment-afghan-roads-are-falling-apart/2014/01/30/9bd07764-7986-11e3-b1c5-739e63e9c9a7_story.html?noredirect=on&utm_term=.29ba8ab84656
38. South and central asia region, https://2009-2017.state.gov/s/d/rm/rls/perfrpt/2009 performance summary/html/139632.htm
39. Stec, G. (2018). China’s belt and road initiative is neither a strategy, nor a vision. ıt is a process. http://www.eias.org/wp-content/uploads/2016/03/EU_ Asia_at_a_Glance_ Stec_BRI_2018-1.pdf
40. The White House (1998). A national security strategy for a new century. https://www.hsdl.org/?view&did=2959
41. TRACECA guide for border crossing (2017). http://www.traceca-org.org/fileadmin/fm-dam/TRACECA _ Guide_for_Border_Crossing/Guide_for_Border_Crossing_updated_eng.pdf
42. TRACECA Türkiye ulusal sekreterliği, https://traceca.uab.gov.tr
43. Trump'tan DTÖ'ye tehdit (2018). https://dogruhaber.com.tr/haber/307166-trumptan-dtoye-tehdit-cekiliriz
44. Türkiye İhracatçılar Merkezi, (2019). Avrasya Ekonomik Birliği ve Türkiye. TİM ekonomik araştırmalar şubesi. https://www.tim.org.tr/files/downloads/Ulke_Bilgi_Notlar %C4%B1/AVRASYA%20EKONOM%C4%B0K%20B%C4%B0RL%C4%B0% C4%9E%C4%B0% 20B% C4%B0LG%C4%B0%20NOTU.pdf
45. Weis, M. (2017). Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB). https://fas.org/sgp/crs/row/R44754.pdf
46. World Trade Organization, (2021), Members and Observers https://www.wto.org/english/ thewto_e/whatis_e/tif_e/org6_e.htm
47. Yalçınkaya, A. (2011). TRACECA as a Eurasian organization, 6th silk road international conference, Tbilisi,34-42,Erişim Adresi: https://ocs.ibsu.edu.ge/index.php/ silkroad/silkroad6th/paper /view/40/3
48. Yılmaz, S. (2017). S. (2017). Asya'da bir ekonomik gelişim modeli:Avrasya ekonomik birliği. Elektronik siyaset bilimi araştırmaları dergisi, VIII (1), 63-74.
49. Yu, S. Z. (2018). Belt and Road Initiative: Defining China’s Grand Strategy and the Future World Order Shirley Z. Yu A Thesis in the Field of Government for the Degree of Master of Liberal Arts Harvard University.
50. Zirve bekleneni vermedi (2013). https://www.dw.com/tr/zirve-bekleneni-vermedi/a-17261637
51. Zoellick, R. (2005). Whither China: from membership to responsibility?”. http://2001-2009.state.gov/s/d/former/zoellick/rem/53682.htm