Growth and Development Traits of Morkaraman Lambs under Breeder Conditions

Yıl 2025, Cilt: 11 Sayı: 1, 134 - 140, 22.04.2025

Zeki Şahinler , Ömer Faruk Güngör , Yücel Demir

Öz

The aim of this study was to determine the growth and development characteristics of singleton unweaned male Morkaraman lambs extensively raised under breeder conditions from birth to the end of the grazing season. A total of 45 singleton male Morkaraman lambs were used in this study and live weight changes from birth to the end of pasture period (140th day of age) and some body measurements at the end of pasture period were determined of these lambs. The means of the live weight values of the lambs at the birth, 15, 30, 45, 60, 75, 90, 115, and 140th days were 4.04, 7.42, 10.03, 13.22, 16.74, 20.83, 25.91, 29.67, and 33.43 kg, respectively. At the end of the grazing season (140th day), the mean values of the lambs' wither height, chest depth, chest girth, rump height, and rump length were 61.73, 29.47, 75.13, 60.33, and 19.73 cm, respectively. As a result of the study, it was found that Morkaraman singleton male lambs raised on the pasture only grazing without weaning for up to 140 days provided adequate growth and development. However, when the live weight changes are evaluated, it can be said that it would be beneficial to make additional feeding after 90 days age. It would be appropriate to evaluate the longer feeding.

Anahtar Kelimeler

Birth weight , Live Weight Gain , Live Weight , Body Measurement

Morkaraman Kuzuların Yetiştirici Şartlarında Büyüme ve Gelişme Özellikleri

Öz

Çalışmada, tekiz-erkek Morkaraman kuzuların yetiştirici koşullarinda büyüme ve gelişme özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Kuzular yetiştirici koşullarına uygun şekilde sütten kesim uygulanmadan doğumdan mera sonuna kadar mera olanakları ile yetiştirmiştir. Çalışma kapsamında 45 baş tekiz erkek Morkaraman kuzudan doğumdan mera sonuna (140. gün) kadar canlı ağırlık değişimleri ve mera sonu bazı vücut ölçüleri tespit edilmiştir. Kuzularda ortalama doğum ağırlığı, 15, 30, 45, 60, 75, 90, 115 ve 140. gün (mera sonu) canlı ağırlık değerleri sırasıyla 4.04, 7.42, 10.03, 13.22, 16.74, 20.83, 25.91, 29.67 ve 33.43 kg olmuştur. Kuzuların mera sonu (140. gün) ortalama cidago yüksekliği, göğüs derinliği, göğüs çevresi, sağrı yüksekliği ve sağrı uzunluğu değerleri ise sırasıyla 61.73, 29.47, 75.13, 60.33 ve 19.73 cm olmuştur. Çalışma sonucunda, Morkaraman tekiz erkek kuzuların sütten kesim yapılmadan sadece mera ile besleme yapılarak 140. güne kadar yetiştirmenin yeterli büyüme ve gelişme sağladığı belirlenmiştir. Ancak büyüme sonuçları incelendiğinde, 90. gün sonrası imkân dahilinde ilave besleme yapmanın faydalı olacağı ve beslemenin daha uzun yapılarak değerlendirilmesinin uygun olacağı önerilebilir.

Anahtar Kelimeler

Doğum ağırlığı , Canlı Ağırlık Artışı , Canlı Ağırlık , Vücut Ölçüleri

Kaynakça

• Akçapınar, H. (1983). Bazı faktörlerin Akkaraman ve morkaraman kuzularının büyüme kabiliyeti üzerine etkileri. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 30(01). https://doi.org/10.1501/Vetfak_0000000145
• Akçapınar, H., & Özbeyaz, C. (2021). Animal husbandry (basic knowledge), hayvan yetiştiriciliği (temel bilgiler). Medisan Yayınevi Ltd. Şti., Türkiye.
• Akçapınar, H. (2000). Sheeep breeding (koyun yetiştiriciliği). Ismat Matbaacılık, Ankara, Turkiye.
• Akçapınar, H., & Aydın, İ. (1984). Morkaraman kuzularının Erzurum'da özel bir işletmede yarı entansif şartlarda büyüme ve yaşama gücü. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 29(2), 392-400. https://doi.org/10.1501/Vetfak_0000000936
• Akçapınar, H., & Kadak, R. (1982). Bazı faktörlerin Akkaraman ve Morkaramanlarda gebelik süresi ve doğum ağırlıklarına etkileri. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 29(2-4), 392-400. https://doi.org/10.1501/Vetfak_0000000120
• Aksakal, V., & Macit, M. (2009). Farklı Yetiştirme Sistemleri Uygulanan İvesi ve Morkaraman Irkı Kuzuların Büyüme-Gelişme Özellikleri Bakımından Karşılaştırılması. Erzincan University Journal of Science and Technology, 1(2), 121-134
• Aksoy A. R., Ulusan H. O.K., Özbey M., & Tilki M. (1996). Morkaraman ve Morkaraman X Tuj melezi erkek kuzuların besi performansı üzerine farklı fotoperiyotların etkisi. Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 2, 179-183.
• Arslan, M., Yilmaz, O., & Ates, C.T. (2003). Morkaraman ve Corriedale x Morkaraman (F1) kuzularında büyüme. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 14(1), 46-49.
• Elmaz, Ö., Dağ, B., Saatcı, M., Aktaş, H. A., Mamak, N., & Gök, B. (2012). The determination of some morphological characteristics of Honamlı goat and kids, defined as a new indigenius goat breed of Turkey. Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 18(3), 481-485.
• Emsen, H., & Dayıoğlu, H. (2011). Atatürk Üniversitesi koyun islah çalişmalari üzerine bir değerlendirme. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 21(1), 118-124.
• Esenbuğa, N., & Dayıoğlu, H. (2002). İvesi ve Morkaraman Kuzularının büyüme ve gelişme özelliklerine kimi çevre faktörlerinin etkileri. Turkish Journal of Veterinary and Animal Sciences, 26(1), 145-150.
• Güneş, H., & Akin, P. D. (2017). Koyun Barınakları. Turkiye Klinikleri Veterinary Sciences-Internal Medicine-Special Topics, 3(1), 1-5.
• Güngör, Ö. F., & Ünal, N. (2020a). Some production characteristics of Bafra, Akkaraman, Bafra × Akkaraman F1 and B1 sheep genotypes. Ankara Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi 67(4), 335-342. https://doi.org/10.33988/auvfd.478778
• Güngör, Ö. F., & Ünal, N. (2020b). The expression of some maternal and offspring behaviors of two indigenous sheep and their crossbreed genotypes-II. Maternal and offspring behaviors after parturition. Journal of Veterinary Behavior, 36, 19-25. https://doi.org/10.1016/j.jveb.2020.01.004
• Güngör, Ö. F., Ünal, N., Özbeyaz, C., & Akçapınar, H. (2022a). The effects of some factors on the time to first successful stand up and sucking of native lambs after parturition. Tropical Animal Health and Production, 54(5), 333. https://doi.org/10.1007/s11250-022-03333-1
• Güngör, Ö. F., Özbeyaz, C., Ünal, N., Akyüz, H. Ç., Arslan, R., & Akçapınar, H. (2022b). Evaluation of the genotype and slaughter weight effect on the meat production traits: Comparison of fattening, slaughter, and carcass characteristics between two native sheep. Small Ruminant Research, 217, 106846. https://doi.org/10.1016/j.smallrumres.2022.106846
• Küçük, M., Bayram, D., & Yılmaz, O., (2002). Morkaraman ve Kıvırcık x Morkaraman (G1) melezi kuzularda büyüme, besi performansı, kesim ve karkas özelliklerinin araştırılması. Turkish Journal of Veterinary and Animal Sciences, 26, 1321-1327
• Laçin, E., & Aksoy, A. R. (2003). Kars bölgesinde yetiştirilen Morkaraman ve Tuj kuzularının büyüme özelliklerinin karşılaştırılması. Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 9(1), 33-37.
• Macit, M., Yaprak, M., & Emsen, H. (1996). Morkaraman tekiz-erkek kuzuların değişik şartlardaki besi performanslarının karsılaştırılması. Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 27(1), 213-225.
• Odabaşıoğlu, F., Küçük, M., & Arslan, M. (1996). Saf ve melez (Dorset Down x Morkaraman) Morkaraman kuzularda büyüme ve yasama gücü özellikleri. Hayvancılık Araştırma Dergisi, 6 (1-2), 87-90
• Özbey, O., & Akcan, A. (2003). Morkaraman, Kıvırcık x Morkaraman (F1) ve Sakız x Morkaraman (F1) melez kuzularda verim özellikleri II. Besi performansı, kesim ve karkas özellikleri. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 14(2), 35-41.
• Öztürk, Y., Küçük, M., & Karsli, M. A. (2012). A study on growth, slaughter, and carcass traits of Morkaraman and Kivircik x Morkaraman (F1) lambs in semi-intensive condition. Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 18(1).
• Saatci, M., Yildiz, S., & Kaya, I. (2003). New rearing systems for Tuj (Tushin) lambs. Small Ruminant Research, 50(1-2), 23-27. https://doi.org/10.1016/S0921-4488(03)00115-9
• Şahin, M. S. (2021) Morkaraman kuzularının Erzurum ili yetiştirici şartlarında büyüme ve gelişme özelliklerinin belirlenmesi [Yüksek Lisans Tezi, Ataturk Universitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
• TUIK, (2024). Türkiye istatistik veri portalı, [Erişim tarihi: 1 Ekim 2024], Erişim adresi: https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=tarim-111&dil=1
• Ulusan, H. O. K., & Aksoy, A. R. (1996). Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi çiftliğinde yetiştirilen Tuj ve Morkaraman koyunların verim performansları. 2. büyüme ve beden ölçüleri. Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 2(2), 139-146.