Ürün Bazlı Kompoze Gübreler: Rize İli ve 25.5.10 Kompoze Gübre Örneği

Öz

Demleme çay halkımızın en önemli içeceğidir. Doğu Karadeniz bölgemizin bu kıymetli bitkisinde verim ve kalitenin artırılabilmesinde, yeterli ve dengeli bir gübrelemenin etkisi yüksektir. Ancak çayın yoğun olarak yetiştirildiği Rize ili kimyasal gübre tüketiminin gübre alım gücünün düştüğü yıllarda aşırı oranlarda azalması dikkat çekici ve kabul edilebilir düzeyde değildir. Ayrıca kimyasal gübre tüketiminin azaldığı yıllarda, özellikle 25.5.10. kimyasal gübresinin aşırı tüketim azalmasına bağlı olarak; N/P2O5 ve N/K2O tüketim dalgalanmalarının çayın dengeli beslenmesini engelleyebilecek bir düzeye ulaştığı değerlendirilmelidir. Dalgalanmaların çay yaprağı verim ve kalitesi üzerine olası etkisi ve genelde çay yapraklarımızın potasyum içeriklerinin düşüklüğü dikkate alınarak; özellikle gübre fiyatlarının aşırı yükseldiği yıllarda, il düzeyinde dalgalanma boyutunu azaltıcı 25.5.10. kompoze gübresi ile ilgili özel olarak çiftçi eğitim çalışmaları ve teşvik uygulaması birlikte gerçekleştirilmelidir. 25.5.10. kompoze gübresi; bir bitkisel ürün için genel olarak uygun besin dengelerini içeren ürün bazlı kompoze gübrelerin ne denli etki üretebileceği ile ilgili iyi bir örnek olarak değerlendirilebilir. Ancak bu etkinin izleme çalışmaları ile ürün bazında etki analizleriyle değerlendirilerek gözden geçirilmesi gereklidir. Mevcut değerlendirmeler çerçevesinde; 25.5.10. kompoze gübresi, bileşiminin N/K20 dengesi yeterliliği bakımından sorgulanmalıdır.

Anahtar Kelimeler

• Kompoze gübre
• Rize
• N/P2O5
• N/K2O

Product-based Compound Fertilizers: The Case of Rize Province and the 25.5.10 Compound Fertilizer

Öz

Brewed tea is one of the most important beverages in our country. Adequate and balanced fertilization is crucial for improving yield and quality in this valuable crop of the Eastern Black Sea region. However, in Rize Province, where tea is intensively cultivated, the excessive decline in chemical fertilizer consumption during years when farmers’ fertilizer purchasing power decreases is noteworthy and cannot be considered acceptable, moreover, in years when chemical fertilizer use declines, particularly due to the sharp reduction in the consumption of the 25.5.10 chemical fertilizer, fluctuations in N/P₂O₅ and N/K₂O consumption should be regarded as having reached a level that may hinder balanced nutrition of tea plants. Considering the potential effects of these fluctuations on tea leaf yield and quality, as well as the generally low potassium contents of tea leaves, it is recommended that, especially in years of sharply increasing fertilizer prices, farmer training programs and incentive schemes related explicitly to the 25.5.10 compound fertilizer be implemented together at the provincial level to reduce the magnitude of such fluctuations. The 25.5.10 compound fertilizer is a good example of how product-based compound fertilizers with generally suitable nutrient balances for a specific crop can have significant effects. However, these effects should be evaluated and reassessed through monitoring studies and product-specific impact analyses. Within the current assessments, the 25.5.10 compound fertilizer should be critically examined for the adequacy of its N/K₂O balance.

Anahtar Kelimeler

• Compound fertilizer
• Rize
• N/P2O5
• N/K2O

Kaynakça

1. Abdoulaye, T., & Sanders, J. H. (2005). Stages and determinants of fertilizer use in semiarid African agriculture: the Niger experience. Agricultural Economics, 32(2), 167-179. https://doi.org/10.1111/j.0169-5150.2005.00011.x Akpan, S. B., & Aya, A. E. (2009). Determinants of fertilizer use among small-holder farmers in wetland region of Cross River State. Global Journal of Agricultural Sciences, 8(2). https://doi.org/10.4314/gjass.v8i2.51885
2. Anonim. (2015). Çayın gübrelenmesi. Rize Ziraat Odası. https://rizeziraatodası.com
3. Cooper, H. P. & Hall, E. (1955). Differential in potential production and utilization of nitrogen and potassium by calcium accumulating crops and slisium accumulating crop plant. Soil Science 79: 441-458
4. Croppenstedt, A., Demeke, M., & Meschi, M. M. (2003). Technology adoption in the presence of constraints: the case of fertilizer demand in Ethiopia. Review of Development Economics, 7(1), 58-70. https://doi.org/10.1111/1467-9361.00175
5. Harler, C. R. (1971). Tea soils. World Crops. 23(5): 275
6. Kacar, B. (1984). Çayın gübrelenmesi. Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü, Çay Kur yayını No.4
7. Kacar, B., Özgümüş, A., & Katkat, V. (1978). Türkiye’de üretilen çayın ve çay topraklarının potasyum durumu. Uluslar Arası Potas Enstitüsü Türkiye Programı. Araştırma Serisi No: 3. S 1-20.
8. Kaplan, M. (2024) Gübreler ve gübreleme [Basılmamış ders notları].

9. Kishore, A., Alvi, M., & Krupnik, T. J. (2021). Development of balanced nutrient management innovations in South Asia: perspectives from Bangladesh, India, Nepal, and Sri Lanka. Global Food Security, 28, 100464. https://doi.org/10.1016/j.gfs.2020.100464
10. Lim, Y. L., Tenorio, F. A., Monzon, J. P., Sugianto, H., Donough, C. R., Rahutomo, S., Agus, F., Slingerland, M. A., Darlan, N. H., Dwiyahreni, A. A., Farrasati, R., Mahmudah, N., Muhammad, T., Nurdwiansyah., Palupi, S., Pradiko, I., Saleh, S., Syarovy, M., Wiratmoko, D., & Grassini, P. (2023). Too little, too imbalanced: Nutrient supply in smallholder oil palm fields in Indonesia. Agricultural Systems, 210, 103729. https://doi.org/10.1016/j.agsy.2023.103729
11. Marschner, H. (Ed.). (2011). Marschner's mineral nutrition of higher plants. Academic press.
12. Mergos, G. J., & Stoforos, C. E. (1997). Fertilizer demand in Greece. Agricultural Economics, 16(3), 227-235. https://doi.org/10.1111/j.1574-0862.1997.tb00457.x
13. Namlı, A., & Özdoğan, N. D. Ş. (2024). Çay Tarımı Yapılan Toprakların Yapısı ve Gübreleme. K. Yazıcı (Ed). A’dan Z’ye Çay. (s. 231–327). İksad Yayın Evi.
14. Patidar, N., Dwivedi, A. K., Dwivedi, B. S., Thakur, R. K., Bairwa, J., & Sharma, A. (2021). Impact of Long Term Application of Inorganic Fertilizers and Organic Manure on Soil Fertility and Crop Productivity under Soybean-Wheat Cropping System in a Vertisol. International Journal of Environment and Climate Change, 11(8), 24-30. https://doi.org/10.9734/IJECC/2021/v11i830455
15. Rawal, N., Pande, K. R., Shrestha, R., & Vista, S. P. (2022). Soil Nutrient Balance and Soil Fertility Status under the Influence of Fertilization in Maize‐Wheat Cropping System in Nepal. Applied and Environmental Soil Science, 2022(1), 2607468. https://doi.org/10.1155/2022/2607468
16. Ruan, J., Gerendás, J., Härdter, R., & Sattelmacher, B. (2007). Effect of nitrogen form and root-zone pH on growth and nitrogen uptake of tea (Camellia sinensis) plants. Annals of Botany, 99(2), 301-310. https://doi.org/10.1093/aob/mcl258
17. Ruan, J., Ma, L., & Shi, Y. (2013). Potassium management in tea plantations: Its uptake by field plants, status in soils, and efficacy on yields and quality of teas in China. Journal of Plant Nutrition and Soil Science, 176(3), 450-459. https://doi.org/10.1002/jpln.201200175
18. Singh, A. K., & Pathak, S. K. (2018). Potassium in tea (Camellia sinensis (L) O. Kuntze) cultivation from soil to cup quality-A review. Agricultural Reviews, 39(1). http://doi.org/10.18805/ag.R-1731
19. Singh, V., Rai, H. K., Jain, P., Dwivedi, B. S., Upadhyay, A. K., Agrawal, S. B., Behera, S. K., & Singh, R. B. (2023). Effect of Inorganic and Integrated Long-term Nutrient Management on DTPA-extractable Micronutrients in a Vertisol under Soybean-wheat Cropping System across the Soil Depth. International Journal of Environment and Climate Change, 13(7), 471-8. https://doi.org/10.9734/IJECC/2023/v13i71899
20. Taşkın M. B., Balcı, M. , Soba, M. R., Kaya, E. C., Özer, P., Tanyel, G., Kaboğlu, A., Turan, M. A., & Taban, S. (2015) Doğu Karadeniz Bölgesinde Çay Tarımı Yapılan Toprakların ve Çay Bitkisinin Azot, Fosfor, Potasyum, Kalsiyum, Magnezyum ve Kükürt Durumları. Toprak Su Dergisi, 4(2): 30-40. https://doi.org/10.21657/tsd.05240
21. Van der Velde, M., Folberth, C., Balkovič, J., Ciais, P., Fritz, S., Janssens, I. A., Obersteiner, M., See, L., Xiong, W., & Peñuelas, J. (2014). African crop yield reductions due to increasingly unbalanced Nitrogen and Phosphorus consumption. Global Change Biology, 20(4), 1278-1288. https://doi.org/10.1111/gcb.12481
22. Yazıcı, K. (Ed.) (2024). A’dan Z’ye Çay. (1. baskı) İksad Yayınevi.