Türkiye'de okul öncesi çocukların çevre bilinci araştırmalarının incelenmesi

Öz

Sanayileşme ve kentleşme ile birlikte insanların doğadan giderek uzaklaşması en çok çocukları ve okul öncesi çocukları etkiledi. Sıkıcı ve kapalı alanlarda çalışmak zorunda kalan okul öncesi çocuklara doğa bilincinin kazandırılması bir zorunluluk haline gelmiştir. Bu çalışmada Türkiye'de okul öncesi dönem çocuklarına çevre bilinci konusunda ne öğretildiği ve bu konuyu değerlendiren başlıca makaleler incelenip değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• okul öncesi
• çevre bilinci
• anaokulu
• eğitim
• çevre eğitimi

The review of studies on environmental awareness of preschool children in Türkiye

Öz

With industrialization and urbanization, people increasingly distanced themselves from nature and this affected children and pre-school children the most. It has become a necessity to give nature awareness to preschool children who have to study in boring and closed areas. In this study, what was taught to preschool children about environmental awareness in Turkiye and the main articles evaluating this subject were reviewed and evaluated.

Anahtar Kelimeler

• preschool
• environmental awareness
• kindergarten
• education
• environmental education

Kaynakça

1. Acun, S., & Ertan, G. B.. (1996). Okul öncesi eğitimi. Esin.
2. Akçay, C. (2006). Türk eğitim sistemi. Anı.
3. Atlı, S. (2013). The pre-school education programmes implemented in The European Union Countries and Turkey. Journal of Educational Policy Analysis. 2(2), 56-76.
4. Başal, H. A. (2015). Okul öncesi ve ilkokul çocukları için uygulamalı çevre eğitimi (2. Baskı). Nobel Akademik.
5. Çakır, Ö. (2016). Ekoloji temelli çevre eğitiminin okulöncesi dönemde çevre bilinci gelişimine katkısı. Tezsiz [Yüksek Lisans Projesi], Pamukkale Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
6. Demir, E., & Yalçın, H. (2014). Türkiye’de çevre eğitimi. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi, 7(2), 7-18.
7. Dilli, R., & Bapoğlu Dümenci, S. (2015). Effect of museum education on teaching extinct animals lived in anatolia to pre-school children. Education and Science, 40(181), 217-230.
8. Domka, L. (2004). Environmental education at pre-school. International Research in Geographical and Environmental Education, 13(3), 258-263.

9. Encyclopedia of Children’s Health (2023). Preschool. Retrieved on 19 July 2023 from http://www.healthofchildren.com/P/Preschool.html
10. Genç, H., & Karabal, M. (2010). Çevre eğitimi ve çevre bilinci. M. Z. Yıldırım, & H. Genç (Ed.), Çevre eğitimi (s. 127-133). Lisans.
11. Gülay, H., & Önder, A. (2011). Sürdürülebilir gelişim için okulöncesi dönemde çevre eğitimi. Nobel.
12. Haktanır, G. (2007). Okul öncesi dönemde çevre eğitimi. Çevre eğitimi (s. 11-34).Türkiye Çevre Vakfı.
13. Heimlich, J. E., & Ardoin, N. M. (2008). Understanding behavior to understand behavior change: A literature review. Environmental Education Research, 14(3), 215–237.
14. Karaca, F. (2018). Anne babaların ve okul öncesi grubu çocuklarının çevre bilincine sahip olma durumlarının değerlendirilmesi. [Yüksek Lisans Tezi], Bartın Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
15. Kaya, N., Ellez, A. M., & Ellez, N. (2019). The effect of system thinking approach on the environmental consciousness of pre-school children. Route Educational and Social Science Journal. 6(5), 36-50.
16. Koçak Tümer, N. B. (2015). Okul öncesi çocuklar için “Çocuklar için Çevre Ölçeği”nin geliştirilmesi ve çevre eğitim programının çocukların çevreye karşı tutumlarına etkisinin incelenmesi. [Doktora Tezi], Gazi Üniversitesi.
17. Kopnina, H. (2013). An exploratory case study of Dutch children’s attitudes toward consumption: Implications for environmental education. The Journal of Environmental Education, 44(2), 128-144.
18. Körükçü Ö., & Gülay Ogelman H. (2015). Relationship between the preschool children’s attitudes towards the environment and their social status. Early Child Development and Care, 185(2), 171-181. https://doi.org/10.1080/03004430.2014.908867
19. Körükçü, Ö., & Güngör, H. (2021). Investigating the relationship between environmental attitude and perspective taking skills of 60-72 months old children in preschools. International Journal of New Trends in Arts, Sports & Science Education. 10(3), 166-176.
20. Kramer, R. (1976). Maria montessori. University of Chicago.
21. Manoli, C., Johnson, B., & Dunlap, R. E. (2007). Assessing children’s environmental worldviews: Modifying and validating the new ecological paradigm scale for use with children. The Journal of Environmental Education, 38(4), 3–13. https://doi.org/10.3200/JOEE.38.4.3-13
22. Ogelman, H. G., & Ekici, G. (2010). MEB Okul Öncesi Eğitim Programının çevre eğitimi açısından analizi. Türk Fen Eğitimi Dergisi, 7(1), 74-84.
23. Ogelman, H. G., Önder, A., Durkan, N., & Erol, A. (2015). Investigation of the efficiency of “We are learning about the soil with tipitop and his friends 6” entitled soil education project. International Journal of Social Sciences and Education Research, 1(2), 476-488.
24. Oğuzkan, S., & Oral, G. (1992). Okul öncesi eğitimi. MEB.
25. Özdemir, O. (2010). Doğa deneyimine dayalı çevre eğitiminin ilköğretim öğrencilerinin çevrelerine yönelik algı ve davranışlarına etkisi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(27), 125-138.
26. Özkul, B. (2018). The Investigation of children’s Perceptions: Environmental issues in early childhood period. ULEAD 2018 Annual Congress: ICRE.
27. Öztürk Aynal, Ş. (2013). Haydi çocuklar doğaya ve bahçelere açılıyoruz: Mekân dışı eğitim İsveç’ten örnekler. The Journal of Academic Social Science Studies, 6(1), 371-384.
28. Palmer, J. A. (1995). Environmental thinking in the early years: Understanding and misunderstanding of concepts to waste management. Environmental Education Research, 1(2), 35-45. https://doi.org/10.1080/1350462950010103
29. Smith, A. (2001). Early childhood - a wonderful time for science learning. Australian Primary & Junior Journal, 17(2), 52-55.
30. Sungurtekin, Ş. (2001). “Uygulamalı Çevre Eğitimi Projesi” kapsamında ana ve ilköğretim okullarında “Müzik Yoluyla Çevre Eğitimi”. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 167-178.
31. Şallı, D., Dağal, A. B., Küçükoğlu, E. K., Niran, Ş. S., & Tezcan, G. (2013). Okul öncesinde geri dönüşüm kavramı: Aile katılımlı proje tabanlı bir program örneği. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 2(2), 234-241.
32. Toksöz Barlas, F., & Gülay Ogelman, H. (2023). 2005-2020 yılları arasında okul öncesı̇ eğı̇tim alanındakı̇ çevre eğı̇timi tezlerı̇nin ı̇ncelenmesi. International Journal of New Trends in Arts, Sports & Science Education (IJTASE), 12(1), 23-37.
33. Wilson, R. A. (1996). Starting early: Environmental education during the early childhood years. ERIC Clearinghouse for Science Mathematics and Environmental Education.
34. Yaşar, Ş. (2004). Okul öncesi eğitiminde bilgisayar öğretimi. Anadolu Üniversitesi.
35. Yavuzer, H. (1998). Çocuğunuzun ilk altı yılı (2. baskı). Remzi.
36. Yayla Ceylan, Ş., & Ülker, P. (2014). Okul öncesi eğitim çocuklarında çevre eğitimi neden önemlidir. H. Gülay Ogelman, (Ed.), Çocuk ve Çevre (s. 37-58). Eğiten.
37. Zaraza, R., & Fisher, D. (1997). Introducing system dynamicsinto the traditional secondary curriculum: The CC-STADUS project’s search forleverage points. The 15th International System Dynamics Conference, Istanbul, Türkiye.