Entelektüel Sermayeyle Öğretmenlerin Örgütsel Kimlik ve Örgütsel Mutluluk Algıları Arasındaki İlişki

Öz

Bu araştırmanın amacı, öğretmenlerde entelektüel sermayenin örgütsel kimlik ve örgütsel mutluluğu yordama düzeyini incelemektir. Araştırmanın evrenini Kırıkkale ilinde görev yapan 3134 öğretmen ve 367 okul yöneticisi oluşturmaktadır. Örneklemi ise kolayda örnekleme yöntemiyle ulaşılan 304 öğretmen ve 118 okul yöneticisi olmak üzere toplam 422 katılımcı oluşturmaktadır. İlişkisel tarama modelinin kullanıldığı bu araştırmanın verileri, Entelektüel Sermaye Ölçeği, Örgütsel Kimlik Ölçeği ve Örgütsel Mutluluk Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler parametrik testlerden t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), korelasyon ve çoklu regresyon analizi ile incelenmiştir. Regresyon analizi sonuçlarına göre, entelektüel sermayenin alt boyutları olan insan sermayesi, yapısal sermaye ve ilişki sermayesinin örgütsel mutluluğun anlamlı yordayıcıları olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, ilişki sermayesi alt boyutunun örgütsel kimliğin de anlamlı bir yordayıcısı olduğu tespit edilmiştir. Araştırma sonucunda öğretmenlerin entelektüel sermayelerinin geliştirilmesine yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Entelektüel sermaye
• Örgütsel kimlik
• Örgütsel mutluluk

Destekleyen Kurum

Bu araştırma için herhangi bir dış finansman alınmamıştır.

Etik Beyan

Bu çalışmada, Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’nde belirtilen tüm etik ilkelere uyulmuştur. Çalışmadaki tüm prosedürler, sorumlu insan deneyleri komitesinin etik standartları ve 2024 yılında revize edilen 1975 Helsinki Deklarasyonu’na uygun olarak yürütülmüştür. 16.05.2023 tarihinde Kırıkkale Üniversitesi Sosyal ve Beşerî Bilimler Araştırmaları Etik Kurulu tarafından 170211 karar sayısı ile izin verilmiştir.

Teşekkür

Yazarlar herhangi bir kişi veya kuruma teşekkür etmek istememektedir.

The Relationship Between Teachers' Intellectual Capital and Perceptions of Organizational Identity and Organizational Happiness

Öz

The aim of this study is to examine the predictive level of intellectual capital on organizational identity and organizational happiness among teachers. The population of the study consists of 3,134 teachers and 367 school administrators working in Kırıkkale province. The sample consists of a total of 422 participants, including 304 teachers and 118 school administrators, selected through convenience sampling. The data were collected using the Intellectual Capital Scale, Organizational Identity Scale, and Organizational Happiness Scale within the framework of a relational survey model. The relationships among the variables were analyzed using parametric tests, including the independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), correlation analysis, and multiple regression analysis. According to the results of the regression analysis, the intellectual capital sub-dimensions of human capital, structural capital, and relational capital were found to be significant predictors of organizational happiness. In addition, the relational capital sub-dimension was identified as a significant predictor of organizational identity. Based on the findings, several recommendations were proposed to enhance teachers’ intellectual capital.

Anahtar Kelimeler

• Intellectual capital
• Organizational identity
• Organizational happiness

Kaynakça

1. Akgül, S. (2012). İlköğretim okulu öğretmenlerinin örgütsel kimlik algıları ile örgütsel bağlılıkları arasındaki ilişki (Sakarya ili örneği) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Sakarya Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
2. Albert, S., & Whetten, D. A. (1985). Organizational identity. In B. M. Staw & L. L. Cummings (Eds.), Research in organizational behavior (Vol. 7, pp. 263–295). JAI Press.
3. Arslan, Y., & Polat, S. (2017). Örgütsel mutluluk ölçeğinin Türkçeye uyarlanması. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 23(4), 603–622.
4. Arslan, G. (2018). Understanding the association between school belonging and emotional health in adolescents. International Journal of Educational Psychology, 7(1), 21–41. https://doi.org/10.17583/ijep.2018.3117
5. Bakioğlu, A. (1996). Öğretmenlerin kariyer evreleri. II. Ulusal Eğitim Bilimleri Sempozyumu Bildirileri. M.Ü. Atatürk Eğitim Fakültesi Yayınları.
6. Bakioğlu, A., & Dervişoğulları, M. (2016). Eğitimcilerin profesyonel gelişimleri. In A. Bakioğlu (Ed.), Türk eğitim sistemi ve okul yönetimi (ss. 97–116). Nobel Akademik Yayıncılık.
7. Başaran, İ. E. (2000). Örgütsel davranış. Feryal Yayınevi.
8. Bayraktar, H. V., & Girgin, S. (2020). The examination of teachers’ level of organizational happiness. Journal of Education and Learning, 9(5), 170–183. https://doi.org/10.5539/jel.v9n5p170

9. Behrani, P. (2017). Organisational justice and employee happiness. International Journal of Research and Review, 4(7), 123–129.
10. Bhattacharya, C. B., & Sen, S. (2003). Consumer–company identification: A framework for understanding consumers’ relationships with companies. Journal of Marketing, 67(2), 76–88. https://doi.org/10.1509/jmkg.67.2.76.18609
11. Biçen, G. (2019). İş gören mutluluk düzeylerinin iş tatmini ve iş performansı üzerine etkileri: Konaklama işletmelerinde bir inceleme [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
12. Bontis, N. (1998). Intellectual capital: An exploratory study that develops measures and models. Management Decision, 36(2), 63–76. https://doi.org/10.1108/00251749810204142
13. Bontis, N. (2001). Assessing knowledge assets: A review of the models used to measure intellectual capital. International Journal of Management Reviews, 3(1), 41–60. https://doi.org/10.1111/1468-2370.00053
14. Bozbura, F., & Toraman, A. (2004). Türkiye'de entelektüel sermayenin ölçülmesi ile ilgili model çalışması ve bir uygulama. İTÜ Mühendislik Dergisi, 3(1), 55–66.
15. Bozdemir, N. Ö. (2009). Entellektüel sermayenin örgüt üzerindeki etkileri ve uygulamadan örnekler [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Marmara Üniversitesi Açık Erişim Sistemi. https://hdl.handle.net/11424/193106
16. Brewer, M. B., & Gardner, W. (1996). Who is this “we”? Levels of collective identity and self-representations. Journal of Personality and Social Psychology, 71(1), 83–93. https://doi.org/10.1037/0022-3514.71.1.83
17. Bulut, A. (2015). Ortaöğretim öğretmenlerinin örgütsel mutluluk algılarının incelenmesi: bir norm çalışması [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gaziantep Üniversitesi.
18. Büyüközkan, A. S. (2012). Öğretmenlerin örgütsel yurttaşlık davranışları ile tükenmişlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Mersin Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
19. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri (22. bs.). Pegem Akademi.
20. Chun, R. (2009). A corporate's responsibility to employees during a merger: organizational virtue and employee loyalty. Corporate Governance, 9(4), 473–483. https://doi.org/10.1108/14720700910985016
21. Creswell, J. W. (2014). Araştırma deseni: Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları. S. B. Demir (Çev.). Eğiten Kitap.
22. Çayak, S. (2021). The mediating role of organizational happiness in the relationship between work engagement and life satisfaction: A study on teachers. International Journal of Contemporary Educational Research, 8(4), 27–46. https://doi.org/10.33200/ijcer.852454
23. Çetin, M., Akpolat, T., & Özdemir, A. N. (2017). Okullarda entelektüel sermaye kullanımı ile okul yöneticilerinin yenilik yönetimi arasındaki ilişki. INES Journal, 4(13), 141–157. https://doi.org/10.16991/inesjournal.1504
24. Çıkrıkcı, M., & Daştan, A. (2002). Entelektüel sermayenin temel finansal tablolar aracılığıyla sunulması. Bankacılar Dergisi, 43, 18–32.
25. Çıngı, H. (2009). Örnekleme kuramı. Bizim Büro Basımevi.
26. Çobanoğlu, N. (2021). Okul öncesi eğitim örgütlerinde paylaşılan liderliğin örgütsel kimlik algısı ve öğretmen mutluluğu ile ilişkisinin incelenmesi. EKEV Akademi Dergisi, (88), 413–432. https://izlik.org/JA74HC94AA
27. Demir, A. (2024). Eğitim örgütlerinde entelektüel sermaye, inovasyon ve öz-yetkinlik arasındaki ilişki [Doktora tezi]. Dicle Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
28. Diener, E. (2000). Subjective well-being: The science of happiness and a proposal for a national index. American Psychologist, 55(1), 34–43. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.34
29. Edvinsson, L. (1997). Developing intellectual capital at Skandia. Long Range Planning, 30(3), 366–373. https://doi.org/10.1016/S0024-6301(97)90248-X
30. Eren Çetiner, A. (2021). Ortaokulların entelektüel sermaye düzeyleri ile liderlik kapasiteleri arasındaki ilişki [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü].
31. Ergüven, H. (2020). Okul müdürlerinin kullandıkları güdüleyici dil ile öğretmenlerin örgütsel mutluluk düzeyleri arasındaki ilişki [Yüksek lisans tezi, İstanbul Kültür Üniversitesi]. İstanbul Kültür Üniversitesi Açık Erişim Sistemi. https://hdl.handle.net/11413/6469
32. Ertürk, R. (2018). Öğretmenlerin örgütsel adalet ve örgütsel kimlik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 4(1), 89–98.
33. Field, L. K., & Buitendach, J. H. (2011). Happiness, work engagement and organisational commitment of support staff at a tertiary education institution in South Africa. SA Journal of Industrial Psychology, 37(1), Article 946. https://doi.org/10.4102/sajip.v37i1.946
34. Fisher, C. D. (2010). Happiness at work. International Journal of Management Reviews, 12(4), 384–412. https://doi.org/10.1111/j.1468-2370.2009.00270.x
35. Gioia, D. A., Schultz, M., & Corley, K. G. (2000). Organizational identity, image, and adaptive instability. Academy of Management Review, 25(1), 63–81. https://doi.org/10.5465/amr.2000.2791603
36. Güngör, G., & Celep, C. (2016). Öğretmenlerin bilgi paylaşımı, örgütsel öğrenme ve entelektüel sermaye düzeyleri arasındaki ilişki. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(3), 932–947. https://doi.org/10.17860/mersinefd.282391
37. Hatch, M. J., & Schultz, M. (2002). The dynamics of organizational identity. Human Relations, 55(8), 989–1018. https://doi.org/10.1177/0018726702055008181
38. Hargreaves, A. (2013). Professional capital and the future of teaching. In T. Seddon & J. S. Levin (Eds.), World yearbook of education 2013: Educators, professionalism and politics: Global transitions, national spaces and professional projects (pp. 290–310). Routledge.
39. Hızarcıoğlu, G., & Güney, S. (2022). Öğretmenlerin kimlik algısı ve bağlılık ilişkisinde örgütsel adaletin düzenleyici rolü. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 11(2), 993–1021. https://doi.org/10.15869/itobiad.1056611
40. Hoy, W. K., & Miskel, C. G. (1998). Okullarda kültür ve iklim [Culture and climate in schools]. In S. Turan (Ed.), Eğitim yönetimi [Educational administration] (pp. 163–201). Nobel Yayıncılık.
41. İlğan, A. (2013). Öğretmenler için etkili mesleki gelişim faaliyetleri. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6 (ÖYGE Özel Sayısı), 41–56.
42. İnan, A. S. (2022). İlkokul öğretmenlerinin örgütsel mutluluk ve örgütsel sessizlikleri arasındaki ilişki [Yüksek lisans tezi, Mersin Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
43. Jurczak, J. (2008). Intellectual capital measurement methods. Economics and Organization of Enterprise, 1(1), 37–45. https://doi.org/10.2478/v10061-008-0005-y
44. Kamalı, H. (2024). Motivasyon, başarı ve tatmin üçgeninde çalgı eğitimi: istikrarlı çalışmanın önemi. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(157), 444–452. https://doi.org/10.29228/ASOS.78063
45. Karakuş, M., & Çobanoğlu, N. (2013). İlkokullarda entelektüel sermayenin ölçülmesi ve bazı değişkenler açısından incelenmesi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(4), 158–181.
46. Kelly, A. (2004). The intellectual capital of schools: Measuring and managing knowledge, responsibility and reward: Lessons from the commercial sector. Springer. https://doi.org/10.1007/1-4020-2594-7
47. Korkut, A. (2019). Öğretmenlerin örgütsel mutluluk, örgütsel sinizm ve örgütsel adalet algılarının analizi [Doktora tezi, İnönü Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
48. Köklü, N., Büyüköztürk, Ş., & Bökeoğlu, Ö. Ç. (2006). Sosyal bilimler için istatistik. Pegem Akademi.
49. Köybaşı, F. (2018). Okullarda entelektüel sermaye: öğretmen görüşleri. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 23, 139–154.
50. Leithwood, K. (1990). The principal’s role in teacher development. In B. Joyce (Ed.), Changing school culture through staff development (pp. 77–90). Association for Supervision and Curriculum Development.
51. Longo, M., & Mura, M. (2011). The effect of intellectual capital on employees’ satisfaction and retention. Information & Management, 48(7), 278–287. https://doi.org/10.1016/j.im.2011.06.005
52. Majidi, T., Hosseini, A., & Jafari, P. (2012). The effect of stress management technique training on the ports and shipping organization employees’ happiness. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 47, 2162–2168. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.06.966
53. Mocoşoğlu, B., & Kaya, A. (2021). Eğitim kurumlarındaki örgütsel sessizlik ve sessizliğe ilişkin öğretmen algılarının incelenmesi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(42), 1382–1408. https://doi.org/10.46928/iticusbe.883837
54. Morgan, G. A., Leech, N. L., Gloeckner, G. W., & Barrett, K. C. (2011). IBM SPSS for introductory statistics: Use and interpretation (4th ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203842966
55. Myers, D. G. (2002). The pursuit of happiness: Who is happy—and why? Avon Books.
56. Özdemir, L., & Uğur, S. S. (2013). Çalışanların “örgütsel ses ve sessizlik” algılamalarının demografik nitelikler açısından değerlendirilmesi: Kamu ve özel sektörde bir araştırma. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 27(1), 257–281. https://izlik.org/JA73NM93RU
57. Özlü, N. (2020). Örgütsel sessizliğin nedenlerine ilişkin öğretmen görüşleri [Yüksek lisans tezi, Pamukkale Üniversitesi].
58. Özocak, A., & Yılmaz, E. (2020). Öğretmenlerin psikolojik güçlendirilmelerinin örgütsel mutluluklarına etkisi. Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi, 7(1), 80–94. https://izlik.org/JA88WN39SX
59. Öztürk, Ş. (2020). Üniversitelerde görev yapan idari personelin örgütsel kimlik ve özyeterlik algıları arasındaki ilişki [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
60. Pryce-Jones, J., & Lutterbie, S. (2010). Why leveraging the science of happiness at work matters: The happy and productive employee. Assessment and Development Matters, 2(4), 6. https://doi.org/10.53841/bpsadm.2010.2.4.6
61. Reich, B. H., & Kaarst-Brown, M. L. (2003). Creating social and intellectual capital through IT career transitions. Journal of Strategic Information Systems, 12(2), 91–109. https://doi.org/10.1016/S0963-8687(03)00017-9
62. Roos, G., Bainbridge, A., & Jacobsen, K. (2001). Intellectual capital analysis as a strategic tool. Strategy & Leadership, 29(4), 21–26. https://doi.org/10.1108/10878570110400116
63. Sağır, M., & Gönülölmez, A. (2019). Yapısal sermaye ve insan sermayesinin işletme performansına etkileri: Örgütsel çevikliğin aracılık rolü. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(27), 58–77. https://doi.org/10.20875/makusobed.476375
64. Sezgin, E. (2018). Ortaöğretim kurumlarında öğretmen algılarına göre entelektüel sermaye ile okul etkililiği arasındaki ilişkinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
65. Stewart, T. A. (1997). Intellectual capital: The new wealth of organizations. Doubleday/Currency.
66. Sveiby, K. E. (1997). The new organizational wealth: Managing and measuring knowledge-based assets. Berrett-Koehler Publishers.
67. Şahin, C. (2011). Sosyal ve entelektüel sermayenin ilköğretim ile ortaöğretim okullarında kullanılma düzeylerinin okul yöneticilerinin görüşleri doğrultusunda incelenmesi [Doktora tezi, Atatürk Üniversitesi].
68. Şahin, N. H. (1994). Stresle başa çıkma: Olumlu bir yaklaşım. Türk Psikologlar Derneği Yayınları.
69. Şahin-Fırat, N. (2010). Okul müdürü ve öğretmenlerin okul kültürü ile değer sistemlerine ilişkin algıları. Eğitim ve Bilim, 35(156), 71–83.
70. Şanlı, Ö. (2014). Ortaöğretim okullarında görev yapan öğretmenlerin örgütsel kimlik ve örgütsel imaj algılarının örgütsel bağlılıklarına etkisi [Doktora tezi, Fırat Üniversitesi].
71. Uğurlu, C. T., & Arslan, C. (2015). An examination of teachers’ organizational identity and their level of trust on school by means of some variables. Elementary Education Online, 14(1), 72–85.
72. Yazıcıoğlu, Y., & Erdoğan, S. (2004). SPSS uygulamalı bilimsel araştırma yöntemleri. Detay Yayıncılık.
73. Yüksekbilgili, Z., & Akduman, G. (2016). Bireysel mutluluk ve işkoliklik ilişkisi. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 31, 95–112. https://izlik.org/JA22UE54LJ