Kadın Akademisyenlerin İş yeri Nezaketsizliği Algısı Üzerine Nitel Bir Araştırma

Öz

Bu araştırmanın amacı, kadın akademisyenlerin iş yeri nezaketsizliği algısını incelemektir. Araştırma konusunu farklı yönleri ile inceleyebilmek için çalışmada nitel araştırma yöntemi tercih edilmiştir. Nitel araştırma desenlerinden fenomenoloji deseni kullanılarak araştırmaya yön verilmiştir. Araştırmanın örneklemini bir kamu üniversitesinde çalışan 13 kadın akademisyen oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak araştırmada görüşme yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen veriler tümevarımcı ve betimsel bir yaklaşımla içerik analizine tabi tutulmuştur. İçerik analizi sonucunda iş yeri nezaketsizliği kavramı ile ilgili dört ana temaya ulaşılmıştır. Bu temalar; iş yeri nezaketsizliğinin genel özellikleri, iş yeri nezaketsizliğinin sebepleri, iş yerinde sık görülen nezaketsiz davranışlar ve iş yeri nezaketsizliğinin sonuçlarıdır. Araştırma bulgularına göre iş yeri nezaketsizliğinin saygısızlık içerdiği, kasıtsız olarak yapıldığı ve çalışanları rahatsız ettiği görülmüştür. Çalışanların kişilik ve demografik özellikleri, sosyal ve kültürel sebepler ile örgütsel faktörler iş yeri nezaketsizliğini etkilemektedir. Selam vermemek çalışanlar tarafından önemli bir genel nezaketsizlik olarak görülmektedir. Yöneticiler ve çalışanlar pozisyonlarına göre farklı nezaketsizlikler yapmaktadır. Kadın akademisyenlerin ilk defa ve sık yapılmayan iş yeri nezaketsizliğine karşı tepkisinin genellikle pasif olduğu görülmüştür. Bununla birlikte iş yeri nezaketsizliğinin çalışanlar ve örgütsel performans üzerinde olumsuz sonuçlar ortaya çıkardığı görülmüştür. Araştırmanın ilgili literatüre özgün bir katkı yapacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İş Yeri Nezaketsizliği
• Nezaketsizlik
• Kadın Akademisyen

A Qualitative Study on Perceptions of Workplace Incivility by Female Academicians

Öz

The purpose of this research is to examine the perception of workplace incivility among female academicians. In order to examine the research subject from different aspects, the qualitative research method was preferred in the study. The research was directed using the phenomenology design, one of the qualitative research designs. The sample for the research consists of 13 female academicians working at a public university in Turkey. The Interview method was used in the research as a data collection tool. The obtained data were subjected to content analysis with an inductive and descriptive approach. As a result of the content analysis, four main themes related to the concept of workplace incivility were identified. These themes are: the general characteristics of workplace incivility, the causes of workplace incivility, common incivility in the workplace, and the consequences of workplace incivility. According to the research findings, it has been seen that workplace incivility includes disrespect, is done unintentionally, and disturbs the employees. Personality and demographic characteristics of employees, social and cultural reasons, and organizational factors affect workplace incivility. Not giving greetings is seen as an important act of general incivility by employees. Managers and employees commit different acts of incivility according to their positions. It has been observed that the reaction of female academicians to workplace incivility, which is done for the first time and not often, is generally passive. However, it has been observed that workplace incivility has negative consequences for employees and organizational performance. It is thought that the research will make an original contribution to the relevant literature.

Anahtar Kelimeler

• Workplace Incivility
• Incivility
• Female Academician

Kaynakça

1. Aksu, N. (2008). Örgüt Kültürü Bağlamında Farklılıkların Yönetimi ve Bir Uygulama. Doktora Tezi, Uludağ Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bursa.
2. Andersson, L. M. and Pearson, C. M. (1999). Tit for Tat? The Spiraling Effect of Incivility in The Workplace. Academy of Management Review, 24(3), 452-471.
3. Baran, H., Karavelioğlu, C. ve Özler, N. D. E. (2019). İş yeri Nezaketsizliği: Genel Çerçeve, Öncülleri, Ardılları ve Gelecek Araştırmalar İçin Öneriler. Full Text Book, 203.
4. Batga, B. ve Ceyhan, S. (2019). İş Yeri Nezaketsizliğinin Çalışanlar Üzerindeki Etkisi: Banka Çalışanları Üzerine Bir Araştırma. Çukurova Araştırmaları, 5(2), 250-262.
5. Björkqvist, K., Österman, K., and Hielt-back M. (1994). Aggression Among University Employees. Aggressive Behavior, 20(3), 173-184.
6. Blackstone, M. A. (2003). Gender Roles and Society. In Human Ecology: An Encyclopedia of Children, Families, Communities, and Environments, (Edited By Miller, J. R., Lerner, R. M. and Schiamberg, L. B.) Santa Barbara, pp. 335-338.
7. Caza, B. B. and Cortina, L. M. (2007). From Insult to Injury: Explaining the Impact of Incivility. Basic and Applied Social Psychology, 29(4), 335-350.
8. Çiçek, B. ve Çiçek, A. (2020). İş Yeri Nezaketsizliğinin Yaratıcı Çalışan Performansı Üzerindeki Etkisi: Lider-Üye Etkileşiminin Aracılık Rolü. İş ve İnsan Dergisi, 7(2), 267-282.

9. Çoban, R. ve Deniz, M. (2021) İş Yeri Nezaketsizliğinin İşten Ayrılma Niyetine Etkisinde Örgütsel Sinizmin Aracılık Rolü Üzerine Bir Araştırma. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 17(34), 1224-1259.
10. Cortina, L. M., Kabat-Farr, D. Leskinen, E. A., Huerta, M. and Magley, V. J. (2013). Selective Incivility as Modern Discrimination in Organizations Evidence and Impact. Journal of Management, 39(6), 1579-1605.
11. Cortina, L. M., Magley, V. J., Williams, J. H. and Langhout, R. D. (2001). Incivility in the Workplace: Incidence and Impact. Journal of Occupational Health Psychology, 6(1), 64-80.
12. Creswell, J. W. (2017). Araştırma Deseni Nitel, Nicel ve Karma Yöntem Yaklaşımları. (Çev. S. B. Demir). 3. Baskı, Ankara: Eğitilen Kitap Yayın Organizasyon.
13. Demirkasımoğlu, N. ve Arastaman, G. (2017). Öğretmenlerin Okulda Nezaketsizlik Olgusuna İlişkin Görüşleri. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(1), 167-188.
14. Diener, E. and Seligman, M. E. P. (2002). Very Happy People. Psychological Science, 13, 81-84.
15. Fapohunda, M. T. (2014). Gender Influences in Work Life Balance: Findings From Nigeria. Global Journal of Human Resource Management, 2(2), 25-39.
16. Ferris, G. R., Liden, R. C., Munyon, T. P., Summers, J. K., Basik, K. J. and Buckley, M. D. (2009). Relationships at Work: Toward a Multidimensional Conceptualization of Dyadic Work Relationships. Journal of Management, 35(6), 1379-1403.
17. Graen, G., Dansereau, F., and Minami, T. (1972). Dysfunctional Leadership Styles. Organizational Behavior and Human Performance, 7, 216-236.
18. https://www.tuik.gov.tr/media/announcements/toplumsal_cinsiyet_istatistikleri_2020.pdf, Erişim Tarihi: 25.01.2023.
19. Ibarra, H., (1993). Personal Networks of Women and Minorities in Management: A Conceptual Framework. Academy of Management Review, 18, 56-87.
20. Jiménez, P., Dunkl, A. and Peissl, S. (2015). Workplace Incivility and Its Effects on Value Congruence, Recovery-Stress-State and the Intention to Quit. Psychology, 6(14), 1930-1939.
21. Kanten, P. (2014). İş Yeri Nezaketsizliğinin Sosyal Kaytarma Davranışı ve İşten Ayrılma Niyeti Üzerindeki Etkisinde Duygusal Tükenmenin Aracılık Rolü. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(1), 11-26.
22. Karasu, K. (2015). Türkçe ve Arapça Nezaket İfadeleri: Karşılaştırmalı Bir İnceleme. Şarkiyat Araştırmaları Dergisi, 15(40), 93-128.
23. Kargiglioğlu, Ş. ve Özer, E. Z. (2018). Toplumsal Roller ve Kadın. Turizm ve Kadın İçinde, (Editörler: Bayram, G. E., Bayram, A. T., Sürücü. Ö. A.), ss. 3-14, Ankara: Detay Yayıncılık.
24. Keskin, A. (2017). Türk Kültüründe Selamlaşma ve Vedalaşma Hakkında Genel Bir Değerlendirme. Türk Dünyası, Dil ve Edebiyat Dergisi, 43, 125-146.
25. Kılıç, D. ve Öztürk, S. (2014). Türkiye’de Kadınların İşgücüne Katılımı Önündeki Engeller ve Çözüm Yolları: Bir Ampirik Uygulama. Amme İdaresi Dergisi, 47(1), 107-130.
26. Kızıloğlu, E. ve Akgemci, T. (2020). İş Yeri Nezaketsizliğinin Bilgi Paylaşma Tutumu ve İş Çıktıları Üzerindeki Etkisinde Etik İklimin Aracı Rolü. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (33), 97-112.
27. Koçak, A. ve Arun, Ö. (2006). İçerik Analizi Çalışmalarında Örneklem Sorunu. Selçuk İletişim, 4(3), 21-28.
28. Köknel, Ö. (1995), Kaygıdan Mutluluğa Kişilik. İstanbul: Altın Kitaplar Yayınları.
29. Köksalan, N. (2019). Farklılıkların Yönetimi. Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 3(6), 51-66.
30. Koruklu, N., Totan, T. ve Sağkal, A. S. (2015). Çatışma Çözme Becerilerine Yönelik İhtiyaçlar ve Çatışma Durumlarını Yönetme Becerileri Ölçeklerinin Geçerlik ve Güvenirliği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(2), 17-32.
31. Kumral, T. ve Çetin, C. (2016). İş Yeri Nezaketsizliği Üzerine Bir Yazın İncelemesi. Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1, 153-171.
32. Lee, A. P., Teng, H. Y., and Chen, C. Y. (2015). Workplace Relationship Quality and Employee Job Outcomes in Hotel Firms. Journal of Human Resources in Hospitality & Tourism, 14, 398-422.
33. Lim, S., Cortina, L. M., and Magley, V. J. (2008). Personal and Workgroup Incivility: Impact on Work and Health Outcomes. Journal of Applied Psychology, 93(1), 95.
34. Odabaşı, H. F., Fırat, M., İzmirli, S., Çankaya, S. ve Mısırlı, Z. A. (2010). Küreselleşen Dünyada Akademisyen Olmak. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(3), 127-142.
35. Özkalp, E. ve Kırel, Ç. (2013). Örgütsel Davranış. 6. Baskı, Bursa: Ekin Yayınevi.
36. Patricia, O. (2015). Improving Interpersonal Relationship in Workplaces. Journal of Research & Method in Education, 5(6), 115-125.
37. Pearson, C. M., Andersson, L. M. and Porath, C. L. (2000). Assessing and Attacking Workplace Incivility. Organizational Dynamics, 29(2), 123-137.
38. Pfeffer, J. (1981), Power in Organizations. Boston: Pitman.
39. Polatçı, S. ve Özçalık, F. (2013). Yapısal ve Psikolojik Güçlendirmenin İş Yeri Nezaketsizliği ve Tükenmişliğe Etkisi. İşletme Bilimi Dergisi, 1(1), 17-34.
40. Reich, T. G. and Hershcovis, M. S. (2015). Observing Workplace Incivility and Job Performance. Journal of Applied Psychology, 100(1), 203-215.
41. Reio, T. G., and Ghosh, R. (2009). Antecedents and Outcomes of Workplace Incivility: Implications for Human Resource Development Research and Practice. Human Resource Development Quarterly, 20(3), 237-264.
42. Sarıtaş, M. (1997). Yönetimde Kişilik Faktörü. Eğitim Yönetimi Dergisi, 3(4), 527- 548.
43. Schilpzand, P., De Pater, I. E., and Erez, A. (2016). Workplace Incivility: A Review of the Literature and Agenda for Future Research. Journal of Organizational Behavior, 37(4), 57-88.
44. Seçkin, Ş. N. (2021). İş Yeri Nezaketsizliğinin Geri Çekilme Davranışlarına Etkisi: Tükenmişliğin Aracı, Kişisel Adil Dünya İnancının Düzenleyici Rolü. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 28(2), 421-439.
45. Smith, A. E., Hassan, S., Hatmaker, D. M., Dehart-Davis, L., and Humphrey, N. (2020). Gender, Race, and Experiences of Workplace Incivility in Public Organizations. Review of Public Personnel Administration, 00(0), 1-26.
46. Şentürk, B. (2015). Çokuz Ama Yokuz: Türkiye’deki Akademisyen Kadınlar Üzerine Bir Analiz. Viraverita E-Dergi, (2), 1-22.
47. Şentürk, H. (2008). Sosyal İlişkilerde Saygı Kavramı: Psikoloji ve Din Açısından Bir Bakış. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 2008/1(20), 217-218.
48. Setyadi, D., Paminto, A., Defung, F., and Adhimursandi, D. (2021). Workplace Incivility and Job Burnout and Work Engagement Effects on Turnover Intention of Coal Mining Company Employees in East Kalimantan. International Journal of Business and Management Invention, 10(12), 12-21.
49. Stewart C. J. Cash, W. B. (1985). Interviewing: Principles and Practices (4th Ed.), Dubuque, IO: Wm.C. Brown Pub.
50. Taştan, S. B. (2014). İş Yeri Nezaketsizliğini Öngören Örgütsel ve Durumsal Önceller ile Çalışanların Davranışsal Sonuçları Arasındaki İlişkinin ve Sosyopsikolojik Kaynakların Rolünün İncelenmesi: Sağlık Kurumlarında Yapılan Bir Araştırma. İş, Güç Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 16(3), 60-75.
51. Yenilmez, M. İ. (2016). Women in Academia in Turkey: Challenges and Opportunities. Yönetim Bilimleri Dergisi, 14(28), 289-311.
52. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2018). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. 11. Baskı, Ankara: Seçkin Yayıncılık.
53. Yıldız, S. (2018). Türkiye’de Kadın Akademisyen Olmak. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, (1), 29-40.
54. Yıldız, S. ve Bayrakçı, C. (2020). İş Yeri Nezaketsizliği ile İş Stresi Arasındaki İlişki: Akademisyenler Üzerine Bir Araştırma. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (40), 515-529.
55. Yirci, R., and Daso, S. (2021). The Association Between Workplace Incivility and Teachers’ Motivation Levels. Universitepark Bulletin, 10(1), 55-75.
56. Young, K. A., Hassan, S., and Hatmaker, D. M. (2021). Towards Understanding Workplace Incivility: Gender, Ethical Leadership and Personal Control. Public Management Review, 23(1), 31-52.
57. Zurbrügg L. and Miner, K. N. (2016). Gender, Sexual Orientation, and Workplace Incivility: Who Is Most Targeted and Who Is Most Harmed? Frontiers in Psychology, 7, 1-12.