Kent Konseylerine Vatandaş Katılımını Artırma Stratejisi Olarak Davranışsal İlkelerden Yararlanma: Türkiye’deki Büyükşehir Belediyelerinin Kent Konseyi Web Sayfalarının EAST Modeli Çerçevesinde İncelenmesi

Öz

Bu çalışma, Türkiye’deki büyükşehir belediyelerinin kent konseyi web sitelerinde vatandaş katılımını artırmak için yer alan bireysel üyelik başvuru sayfalarının davranışsal ilkeler çerçevesinde incelenmesini amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda çalışmanın geleneksel kamu yönetimi anlayışına paralel olarak kurumsal ve/veya hukuki zeminde tartışılan yerel katılım konusundaki alan yazına, davranışsal kamu yönetiminin sunduğu perspektif ışığında bireyin karar alma sürecini merkeze alan bakış açısıyla katkı sağlayacağı öngörülmektedir. Bireylerin kent konseylerine üyelik kararları önündeki engelleri ortaya koyabilmek adına çalışma nitel araştırma yaklaşımı ile tasarlanmış olup, temel veri toplama yöntemi olarak doküman analizine başvurulmuştur. Türkiye’deki otuz büyükşehir belediyesinin kent konseyi web sayfalarından elde edilen verilerin analizi, EAST modeli doğrultusunda teorik temelli içerik analizi ile yapılmıştır. Türkiye’deki büyükşehir belediyeleri içerisinde aktif kent konseyi web sitesi bulunan belediye sayısının altı olduğu tespit edilmiş ve çalışmanın örneklemini bu altı kent konseyi oluşturmuştur. Yapılan analiz sonucunda kent konseyi web sitelerinde vatandaşların bireysel üyelik başvurularını almak için yer verilen sayfalarda EAST modelinin kolaylık ilkesine uygun olarak varsayılan seçenekten ve sosyallik ilkesine uygun olarak sosyal normlardan faydalanıldığı tespit edilmiştir. Çalışmada ilgili sayfaların EAST modelinin “kolaylık, dikkat çekicilik, sosyallik ve zaman” ilkeleri ışığında geliştirilmesinin önemine vurgu yapılarak bu doğrultuda öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Kent konseyi
• katılım
• davranışsal kamu yönetimi
• belediye

Utilising Behavioural Principles as a Strategy to Increase Citizen Participation in City Councils: An Examination of Metropolitan Municipalities' City Council Websites in Türkiye within the Framework of the EAST Model

Öz

This study aims to examine the individual membership application pages on the city council websites of metropolitan municipalities in Türkiye, which are designed to increase citizen participation, within the framework of behavioural principles. To this end, it is anticipated that this study will contribute to the literature on local participation, which is discussed on an institutional and/or legal basis in parallel with the traditional public administration, by focusing on the individual's decision-making process from the perspective offered by behavioral public administration. Designed with a qualitative research approach to reveal the barriers to individuals’ decisions to become members of city councils, the study utilised document analysis as the primary data collection method. The analysis of data obtained from the city council web pages of thirty metropolitan municipalities in Türkiye was conducted using theory-based content analysis in line with the EAST model. It was determined that there were six municipalities with active city council websites among the metropolitan municipalities in Türkiye, and these six city councils formed the sample of the study. The analysis revealed that the pages on city council websites dedicated to receiving individual membership applications from citizens utilised the default option in line with the EAST model's principle of easy and social norms in line with its principle of social. The study emphasised the importance of developing the relevant pages in light of the EAST model's principles of “easy, attractive, social, and timely” and presented recommendations in this direction.

Anahtar Kelimeler

• City councils
• participation
• behavioral public administration
• municipality

Kaynakça

1. Allcott, H. (2011). Social norms and energy conservation, Journal of Public Economics, 95 (9–10), 1082-1095.
2. Aren, S. (2019). Psikolojik yanlılıkların finansal çerçevede değerlendirilmesi, Sosyal, Beşerî ve İdari Bilimler Dergisi, 2 (1), 1-25.
3. Balıkesir Kent Konseyi (t.y.). Balıkesir Kent Konseyi resmî web sitesi. Erişim Adresi: https://balikesirkentkonseyi.org/index.html, (Erişim Tarihi: 30.10.2025).
4. Basılgan, M. (2023). İktisadi kararların irrasyonelliği: Psikolojik sapmalar, Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 19 (2), 365-384.
5. Cialdini, R. B., Demaine, L. J., Sagarin, B. J., Barrett, D. W., Rhoads, K. ve Winter, P. L. (2006). Managing social norms for persuasive impact, Social Influence, 1 (1), 3-15.
6. Cicerali, K. L. ve Cicerali, E. E. (2023). Nudge (Dürtme) teorisi ve seçim mimarisi. N.M. Hamzaoğlu (Ed.), Davranışsal iktisadın gelişimi ve uygulamaları içinde (ss. 19-30). Ankara: Nobel Yayıncılık.
7. Çelik, B. (2025). Yerel yönetişimde katılım mekanizması olarak kent konseyleri: Ataşehir ve Pendik üzerine karşılaştırmalı bir analiz, Uluslararası Akademik Birikim Dergisi, 8 (4), 928-947.
8. Dalaman, Z. B. (2025). Türkiye’de kent konseyleri kadın meclislerinin iyi yönetişim pratikleri: Katılımcı demokrasi ve eşit temsil perspektifi, Journal of Sustainable Equity and Social Research, 2 (2), 77-99.

9. Dale, S. (2015). Heuristics and biases: The science of decision-making, Business Information Review, 32 (2), 93–99.
10. Dülgar, P. İ. ve Tosun, İ. (2019). Geleneksel kamu yönetimi yaklaşımında iki kırılma noktası: Herbert Simon ve kamu tercihi okulu, Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 47 (2), 159-174.
11. Emrealp, S. (2005). Türkiye Yerel Gündem 21 Programı: Yerel Gündem 21 Uygulamalarına Yönelik Kolaylaştırıcı Bilgiler El Kitabı, Second Edition. İstanbul: IULA-EMME (UCLG-MEWA).
12. Ergun, T. (1997), Postmodernizm ve kamu yönetimi, Amme İdaresi Dergisi, 30 (4), 3-15.
13. Erkul, H., Baykal, T. ve Kara, H. (2013). Kent konseylerinin sorunları üzerine bir inceleme: Çanakkale Kent Konseyi örneği, Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10 (22), 85-105.
14. Fleming, S. M., Thomas, C. L. ve Dolan, R. J. (2010). Overcoming status quo bias in the human brain, PNAS, 107 (13), 6005–6009.
15. Gaziantep Kent Konseyi (t.y.). Gaziantep Kent Konseyi resmî web sitesi. Erişim Adresi: https://www.gaziantepkentkonseyi.org.tr/, (Erişim Tarihi: 01.11.2025).
16. Hallsworth, M., Snijders, V., Burd, H., Prestt, J., Judah, G., Huf, S. ve Halpern, D. (2016). Applying Behavioral Insights: Simple Ways to Improve Health Outcomes. Report of the WISH Behavioral Insights Forum, World Innovation Summit for Health, Doha, Qatar.
17. İstanbul Kent Konseyi (t.y.). İstanbul Kent Konseyi resmî web sitesi. Erişim Adresi: https://istanbulkentkonseyi.org.tr/, (Erişim Tarihi: 02.11.2025).
18. İzmir Kent Konseyi (t.y.). İzmir Kent Konseyi resmî web sitesi. Erişim Adresi: https://izmirkentkonseyi.org.tr/, (Erişim Tarihi: 02.11.2025).
19. Kahneman, D. ve Tversky, A. (1979). Prospect theory: An analysis of decision under risk, Econometrica, 47 (2), 263-291.
20. Kamber, S. (2018). Davranışsal iktisat ve rasyonellik varsayımı: Literatür incelemesi, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 7 (1), 168-199.
21. Kamber, C. S. ve Süslü, B. (2020). İktisadi bilgi sınırlı rasyonelliği iyileştirmekte avantaj yaratır mı?, İzmir İktisat Dergisi, 35 (2), 327-341.
22. Karadeniz, Y. (2025). Kent konseyi meclislerinin yönetişim, katılımcılık ve toplumsal katkı rolü: Sakarya kent konseyi gençlik meclisi örneği, Çağdaş Yerel Yönetimler, 34 (4), 39-76.
23. Kaya, İ. T., ve Aktaş, M. T. (2024). Eğitim alanında uygulanan dürtme yöntemlerinin etkinliği: Meta-analiz çalışması. Millî Eğitim, 53(241), 99-132.
24. Kutlu, Ö., Usta, S. ve Kocaoğlu, M. (2009). Vatandaş odaklı/vatandaşın odakta olduğu yönetim: Kent konseyleri ve Selçuklu Belediyesi örneği, S.Ü. İİBF Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 9 (18), 507-532.
25. Lamba, M. (2014), Karar vermeyi etkileyen yapısal faktörler bakımından yönetim ve organizasyon teorilerinin incelenmesi, KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 16 (27), 8-18.
26. Last, B.S., Schriger, S.H., Timon, C.E., Frank, E. H., Buttenheim, A. M., Rudd, B. N., Marcote, S. F., Comeau, C., Shoyinka, S. ve Beidas, R.S. (2021) Using behavioral insights to design implementation strategies in public mental health settings: a qualitative study of clinical decision-making. Implementation Science Communication 2 (6), 1-16.
27. Lehner, M., Mont, O. ve Heiskanen, E. (2016). Nudging – A promising tool for sustainable consumption behaviour? Journal of Cleaner Production, 134, 166-177.
28. Malatya Kent Konseyi (t.y.). Malatya Kent Konseyi resmî web sitesi. Erişim Adresi: https://malatyakentkonseyi.com/, (Erişim Tarihi: 01.11.2025).
29. Mersin Kent Konseyi (t.y.). Mersin Kent Konseyi resmî web sitesi. Erişim Adresi: https://mersinkentkonseyi.org.tr/, (Erişim Tarihi: 01.11.2025).
30. Mirsch, T., Lehrer, C. ve Jung, R. (2017). Digital nudging: Altering user behavior in digital environments, Proceedings of 13th International Conference on Wirtschaftsinformatik, Switzerland, 634-648.
31. Mohr, Z. ve Davis, J. A. (2023), Simon’s behavior and Waldo’s public: The abcs model of public behavior and social interactions, Journal of Behavioral Public Administration, (6), 1-9.
32. Murayama, H., Takagi, Y., Tsuda, H., Kato, Y. (2023). Applying Nudge to Public Health Policy: Practical Examples and Tips for Designing Nudge Interventions. International Journal of Environmental and Research Public Health, 20 (5), 1-11.
33. Nova, F. ve Lades, L. (2022). Nudges and other behavioural public policy instruments to encourage environmentally friendly behaviour. UCD Geary Institute Report Series.
34. Ökmen, M ve Görmez, K. (2009) Türkiye’de yerel gündem 21 ve yerel yönetişim uygulamaları. K. Görmez ve M. Ökmen (Ed.) Yerel yönetimlerin güncel sorunları içinde (ss. 109-128). İstanbul: Beta Yayını.
35. Özdemir, A. T. (2011). Mahalli idarelerde halk katılımı bağlamında kent konseyleri. Sayıştay Dergisi, (83), 31-83.
36. Özdemiray, S. M. ve Karamanoğlu, H. (2024). Davranışsal politika küpünde dürtme ve diğer politika araçları: Kavramlar ve uygulamalar. Amme İdaresi Dergisi, 57, 127-158.
37. Özer, M. A. (2016), Herbert Simon’un yönetim bilimine katkıları üzerine değerlendirmeler, HAK-İŞ Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 5 (11), 160-185.
38. Rabaa, S., Geisendorf, S., Wilken, R. (2022). Why change does (not) happen: Understanding and overcoming status quo biases in climate change mitigation, Zeitschrift für Umweltpolitik und Umweltrecht, 45 (1), 100-134.
39. Rohde, K. (2014). Planning or doing? Inaugural Addresses Research in Management Series, Erasmus Research Institute of Management, Erasmus University Rotterdam.
40. Rowe, G. ve Frewer, L. J. (2000). Public participation methods: A framework for evaluation, Science, Technology & Human Values, 25(2), 3-29.
41. Rowe, G. ve Frewer, L. J. (2004). Evaluating public-participation exercises: A research agenda, Science, Technology & Human Values, 29(4), 512-556.
42. Samuelson, W. ve Zeckhauser, R. (1988). Status quo bias in decision making, Journal of Risk and Uncertainty, 1(1), 7-59.
43. Samur, C. (2025). Yerel yönetişimde kent konseyleri: Küresel deneyimler ve Türkiye örneği, Amasya Üniversitesi Ekonomi Ticaret ve Pazarlama Dergisi, 2 (1), 28-35.
44. Saylam, A. (2020). Türk kamu yönetiminde merkezi düzeyde e-katılım: Bakanlıkların web siteleri üzerinden bir araştırma, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (41), 23-37.
45. Serim, H. ve Küçükşenel, S. (2020). Davranışsal iktisat ve dürtme: Sağlık politikaları özelinde bir inceleme, Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 38 (3), 531-559.
46. Simon, H. (1947). Administrative Behavior, New York Macmillan.
47. Simon, H. (1990). Invariants of human behavior, Annual Review of Psychology, (41), 1-19.
48. Sunstein, C. R. (1996). Social norms and social roles, Columbia Law Review, 96, 903-968.
49. Thaler, R. (2018). From cashews to nudges: The evolution of behavioral economics, American Economic Review, 108(6), 1265–1287.
50. Thaler R. H. ve Sunstein, C. R. (2008). Nudge: Improving decisions about health, wealth, and happiness. Yale University Press
51. Tversky, A. ve Kahneman, D. (1974). Judgment under uncertainty: Heuristics and biases, Science, 185 (4157), 1124-1131.
52. Tversky, A. ve Kahneman, D. (1981). The framing of decisions and the psychology of choice, Science, 211, 453-457.
53. Uçar Kocaoğlu, B. ve Phillips, R. (2025). A case study of Turkey’s volunteer citizen councils as a local participation approach. Local Development & Society, 6(1), 147–162.
54. Usta, S. ve Bilgiç, E. (2016). Katılım kültürünün gelişiminde kent konseylerinin rolü: Karaman Kent Konseyi örneği, KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 18 (31), 36-45.