Diş Hekimlerinin Dijital Okuryazarlık Düzeylerinin Belirlenmesi: İzmir İlinden Bir Araştırma

Öz

Bu çalışma, İzmir'de çalışan diş hekimlerinin dijital okuryazarlık düzeylerini belirlemeyi ve sosyodemografik değişkenlere göre farklılıkları incelemeyi amaçlamıştır. Bu tanımlayıcı kesitsel çalışma, Ekim-Kasım 2025 tarihleri arasında çevrimiçi bir anket formu kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışma popülasyonu, aktif olarak çalışan 695 diş hekiminden oluşmuş olup, minimum örneklem büyüklüğü 248 olarak hesaplanmıştır; 267 diş hekiminden yanıt alınmıştır. Veriler, Sosyodemografik Bilgi Formu ve altı alt boyutta 29 maddeden oluşan Dijital Okuryazarlık Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. İstatistiksel analizler, tanımlayıcı istatistikler, bağımsız örneklem t-testleri, tek yönlü ANOVA/Kruskal-Wallis H testleri ve korelasyon analizleri dahil olmak üzere SPSS sürüm 27 kullanılarak yapılmıştır. Genel dijital okuryazarlık puanı 3,07 ± 0,96 olup, orta düzeyde olduğunu göstermektedir. En yüksek ortalama puanlar Etik ve Sorumluluk ile Günlük Kullanım'da, en düşük puan ise Profesyonel Üretim'de gözlemlenmiştir. Ölçeğin toplam güvenirliği yüksek tespit edilmiştir. (Cronbach’ın α değeri = 0,970). Erkek katılımcılar Genel Bilgi ve Fonksiyonel Becerilerde daha yüksek puanlar alırken, sosyal medya kullanıcıları Sosyal Boyut puanlarında daha yüksek sonuçlar elde etmiştir. Yaş ve mesleki kıdem süresinde bazı alt boyutlarda anlamlı farklılık göstermiştir. Alt boyutlar arasında, özellikle toplam puan ile Günlük Kullanım arasında güçlü pozitif korelasyonlar bulunmuştur Sonuç olarak, diş hekimlerinin dijital okuryazarlık düzeyleri orta düzeyde bulunmuştur Etik, günlük kullanım ve güvenlik boyutları görece güçlü iken profesyonel üretim ve dijital iş birliği alanları gelişime açıktır.

Anahtar Kelimeler

• Diş hekimliği
• dijital okuryazarlık
• dijital sağlık
• veri güvenliği
• bilişim teknolojileri

Destekleyen Kurum

Bu çalışma, herhangi bir kamu, özel veya kâr amacı gütmeyen kurumdan finansal destek almamıştır.

Etik Beyan

Bu çalışma için etik onay, İzmir Şehir Hastanesi Girişimsel Olmayan Araştırmalar Etik Kurulu’ndan alınmıştır (Karar No: 2025/329, Tarih: 09.07.2025). Ayrıca İzmir İl Sağlık Müdürlüğü’nden kurumsal izin alınmıştır. Tüm katılımcılar çalışma hakkında bilgilendirilmiş ve veri toplama öncesinde elektronik ortamda bilgilendirilmiş onamları alınmıştır.

Teşekkür

Yazar, bu çalışmaya gönüllü olarak katılan ve veri toplama sürecine katkı sağlayan tüm diş hekimlerine teşekkür eder. Çalışmaya doğrudan bilimsel katkı sunan herhangi bir kişi, kurum veya kuruluş bulunmamaktadır.

Determination of Digital Literacy Levels of Dentists: A Study from the Province of İzmir

Öz

This study aimed to determine the digital literacy levels of dentists working in İzmir and to examine differences according to sociodemographic variables. This descriptive cross-sectional study was conducted using an online survey between October and November 2025. The study population consisted of 695 actively practicing dentists, and the minimum sample size was calculated as 248; responses were obtained from 267 dentists. Data were collected using a Sociodemographic Information Form and the Digital Literacy Scale, comprising 29 items across six sub-dimensions. Statistical analyses were performed using SPSS version 27, including descriptive statistics, independent samples t-tests, one-way ANOVA/Kruskal–Wallis H tests, and correlation analyses. The overall digital literacy score was 3.07±0.96, indicating a moderate level. The highest mean scores were observed in Ethics and Responsibility and Daily Use, whereas the lowest score was found in Professional Production. The scale demonstrated high reliability (Cronbach’s α=0.970). Male participants scored higher in General Knowledge and Functional Skills, while social media users achieved higher results in Social Dimension scores. Age and years of professional experience showed significant differences in some sub-dimensions. Strong positive correlations were found among sub-dimensions, particularly between the total score and Daily Use. In conclusion, dentists’ digital literacy levels were moderate. While ethical awareness, daily use, and security were relatively strong, professional digital production and collaboration require further development.

Anahtar Kelimeler

• Dentistry
• digital literacy
• digital health
• data security
• information technologies

Destekleyen Kurum

No financial support was received from any public, private, or non-profit institution for the conduct of this study.

Etik Beyan

Ethical approval for this study was obtained from the İzmir City Hospital Non-Interventional Research Ethics Committee (Decision No: 2025/329, Date: 09.07.2025). Institutional permission was also granted by the İzmir Provincial Health Directorate. All participants were informed about the study, and electronic informed consent was obtained prior to data collection.

Teşekkür

The author would like to thank all dentists who voluntarily participated in this study and contributed to the data collection process. No individuals, institutions, or organizations provided direct scientific input to the study.

Kaynakça

1. Achararit, P., Manaspon, C., Jongwannasiri, C., et al. (2023). Artificial intelligence-based diagnosis of oral lichen planus using deep convolutional neural networks. European Journal of Dentistry. https://doi.org/10.1055/s-0042-1760300
2. Arslan, A. (2023). Diyetisyenlerin dijital okuryazarlık düzeylerinin farklı değişkenlere göre incelenmesi. Sosyal Sağlık Dergisi, 3(2), 69–82. https://izlik.org/JA88KG83XU
3. Bayrakcı, S. (2020). Digital literacy: A holistic competency framework and scale development study (Doctoral dissertation). Gazi University, Institute of Educational Sciences, Ankara. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
4. Bayrakcı, S., & Narmanlıoğlu, H. (2021). Digital literacy as a whole of digital competences: Scale development study. Düşünce ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 3(4), 1–30. https://dergipark.org.tr/en/pub/dusuncevetoplum/issue/63163/945319
5. Blatz, M. B., & Conejo, J. (2019). The current state of chairside digital dentistry and materials. Dental Clinics of North America, 63(2), 175–197. https://doi.org/10.1016/j.cden.2018.11.002
6. Chen, Y. W., Stanley, K., & Att, W. (2020). Artificial intelligence in dentistry: Current applications and future perspectives. Quintessence International, 51(3), 248–257.
7. Churchill, N., Lim, C. P., Oakley, G., & Churchill, D. (2008). Digital storytelling and digital literacy learning. In Readings in Education and Technology: Proceedings of ICICTE 2008 (pp. 418–430). University of the Fraser Valley Press. http://www.icicte.org/ICICTE2008Proceedings/churchill043.pdf
8. Çelikkaya, T., & Köşker, C. (2023). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık beceri düzeylerinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(2), 402–419.

9. Demirci, M. (2023). Sağlık yöneticileri ve çalışanların dijital okuryazarlık düzeylerinin iş tatminine etkisi: Sakarya ili örneği (Yüksek lisans tezi). Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi.
10. Ergezen, E., Aslan, Y. U., & Özkan, Y. (2025). Diş hekimliğinde kullanılan CAD/CAM materyalleri. European Journal of Research in Dentistry, 9(2), 125–133.
11. Eshet-Alkalai, Y. (2004). Digital literacy: A conceptual framework for survival skills in the digital era. Journal of Educational Multimedia and Hypermedia, 13(1), 93–106.
12. Eshet-Alkalai, Y. (2012). Digital literacy: A conceptual framework for survival skills in the digital era. Journal of Educational Multimedia and Hypermedia, 13(1), 93–106.
13. Gilster, P. (1997). Digital literacy. John Wiley & Sons.
14. Hakeem, F. F., Abdouh, I., Hamadallah, H. H., Alarabi, Y. O., Almuzaini, A. S., Abdullah, M. M., et al. (2023). The association between electronic health literacy and oral health outcomes among dental patients in Saudi Arabia: A cross-sectional study. Healthcare, 11(12), 1804. https://doi.org/10.3390/healthcare11121804
15. Inoue, H., Naito, E., & Koshizuka, M. (1997). Mediacy: What is it? Where to go? International Information & Library Review, 29, 403–413.
16. Karaalioğlu, A. G., & Duymuş, Z. Y. (2008). Diş hekimliğinde uygulanan CAD/CAM sistemleri. Atatürk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dergisi, 1(1), 25–32.
17. Karakuş, G., & Ocak, G. (2019). Öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık öz-yeterlilik becerilerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(1), 129–147. https://doi.org/10.32709/akusosbil.466549
18. Konttila, J., Siira, H., Kyngäs, H., Lahtinen, M., Elo, S., Kääriäinen, M., Kaakinen, P., Oikarinen, A., Yamakawa, M., Fukui, S., Utsumi, M., Higami, Y., Higuchi, A., & Mikkonen, K. (2019). Healthcare professionals’ competence in digitalisation: A systematic review. Journal of Clinical Nursing, 28(5–6), 745–761. https://doi.org/10.1111/jocn.14710
19. Korucu, A. T., & Kara, S. (2023). Öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık düzeyleri ile web ortamında bilgi arama ve yorumlama stratejileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Bilgi ve İletişim Teknolojileri Dergisi, 5(2), 130–157. https://doi.org/10.53694/bited.1298928
20. Lenham, R. (1995). Digital literacy. Scientific American, 273, 253–255.
21. Longhini, J., Rossettini, G., & Palese, A. (2022). Digital health competencies among health care professionals: A systematic review. Journal of Medical Internet Research, 24(8), e36414. https://doi.org/10.2196/36414
22. Martin, A. (2006). DigEuLit: Concepts and tools for digital literacy development. Innovation in Teaching and Learning in Information and Computer Sciences, 5(4), 249–267. https://doi.org/10.11120/ital.2006.05040249
23. Mun, M., Byrne, S., Shaw, L., & Lyons, K. (2025). Digital dentists: A curriculum for the 21st century. JMIR Medical Education, 11, e54153. https://doi.org/10.2196/54153
24. Ng, W. (2012). Can we teach digital natives digital literacy? Computers & Education, 59(3), 1065–1078. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2012.04.016
25. Norman, C. D., & Skinner, H. A. (2006). eHealth literacy: Essential skills for consumer health in a networked world. Journal of Medical Internet Research, 8(2), e9. https://doi.org/10.2196/jmir.8.2.e9
26. Özbay, G., & Erciyas, K. (2020). Diş hekimlerinin dijital teknolojiler ve sosyal medya kullanımına yönelik tutumlarının değerlendirilmesi. Atatürk Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Dergisi, 30(1), 45–52.
27. Özdemir, H., & Biçer, E. B. (2025). Sağlık kurumlarında çalışanların dijital sağlık ve yapay zekâ okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi. Business & Management Studies: An International Journal, 13(2), 807–827. https://doi.org/10.15295/bmij.v13i1.2555
28. Reddy, M. S., Shetty, S. R., & Vannala, V. (2019). Embracing personalized medicine in dentistry. Journal of Pharmacy and Bioallied Sciences, 11(Suppl 2), S92–S96. https://doi.org/10.4103/JPBS.JPBS_297_18
29. Roganović, J., Radenković, M., & Miličić, B. (2023). Responsible use of artificial intelligence in dentistry: Survey on dentists’ and final-year undergraduates’ perspectives. Healthcare, 11(10), 1480. https://doi.org/10.3390/healthcare11101480
30. Schwendicke, F., Krois, J., & Gomez, J. (2020). Artificial intelligence in dentistry: Chances and challenges. Journal of Dental Research, 99(7), 769–774. https://doi.org/10.1177/0022034520915714
31. Shan, T., Tay, F., & Gu, L. (2021). Application of artificial intelligence in dentistry. Journal of Dental Research, 100(3), 232–244. https://doi.org/10.1177/0022034520969115
32. Silva, J. P. S., Klefenz, G. G., & Mialhe, F. L. (2026). Digital health literacy in dentistry: A critical review. Pesquisa Brasileira em Odontopediatria e Clínica Integrada, 26, e240114. https://doi.org/10.1590/pboci.2026.063
33. Smith, B., & Magnani, J. W. (2019). New technologies, new disparities: The intersection of electronic health and digital health literacy. International Journal of Cardiology, 292, 280–282. https://doi.org/10.1016/j.ijcard.2019.05.066
34. Uçuk, M. K. (2024). Bilgisayar destekli restorasyonlar ve diş hekimliğinde kullanımının değerlendirilmesi. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 6(1), 1–4.
35. UNESCO. (2021). Digital literacy global framework: Competencies for lifelong learning. UNESCO Publishing.
36. Van der Zande, M. M., Gorter, R. C., Aartman, I. H. A., & Wismeijer, D. (2015). Adoption and use of digital technologies among general dental practitioners in the Netherlands. PLOS ONE, 10(3), e0120725. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0120725
37. Yaman, C. (2019). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi (Unpublished master’s thesis). Niğde Ömer Halisdemir University.