Yabancılaşmanın Gölgesinde Siyasal Katılım: Demokrasi İçin Bir Çelişki mi, Çözüm mü?

Öz

Bu çalışma, çağdaş demokrasilerde siyasal katılımın yalnızca oy verme pratiğine indirgenmesini eleştirel bir çerçevede sorgulamaktadır. Seçim merkezli katılım anlayışı, vatandaşların siyasal süreçlerle kurduğu ilişkiyi yüzeyselleştirerek sistemle aralarındaki bağı zayıflatmakta ve yaygın bir siyasal yabancılaşma üretmektedir. Bu yabancılaşma, yalnızca bir ilgisizlik hali değil; bireyin karar alma süreçlerinden dışlandığı yapısal bir kopuşu ifade etmektedir. Çalışma, bu kopuşun tarihsel ve ideolojik kökenlerini analiz ederek, demokrasinin niceliksel değil niteliksel bir katılım anlayışıyla yeniden düşünülmesi gerektiğini savunmaktadır. Bu doğrultuda, süreklilik taşıyan, çoğulcu ve tabana dayalı katılım biçimlerinin geliştirilmesi hem vatandaşlık bilincinin güçlenmesi hem de demokratik meşruiyetin derinleşmesi açısından zorunlu görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Siyasal Katılım
• Yabancılaşma
• Demokrasi

Political Participation in the Shadow of Alienation: A Contradiction or a Solution for Democracy?

Öz

This study critically examines the reduction of political participation to voting within contemporary democracies. The dominant, election-centered model of participation weakens the relationship between citizens and political processes, producing a pervasive sense of political alienation. This alienation is not merely a matter of apathy; it reflects a structural disconnection in which individuals are excluded from decision-making mechanisms. By analyzing the historical and ideological roots of this disconnection, the study argues that democracy must be rethought not through quantitative metrics of participation, but through a qualitative understanding of citizenship and political agency. In this regard, developing sustained, pluralistic, and grassroots-oriented forms of participation is seen as essential for strengthening civic consciousness and deepening democratic legitimacy. The findings suggest that moving beyond formal representation towards more substantive engagement is a prerequisite for revitalizing democratic life.

Anahtar Kelimeler

• Democracy
• Political Participation
• Alienation

Kaynakça

1. Akyıldız, H. (1998). Bireysel ve Toplumsal boyutlarıyla yabancılaşma. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Güz (3), 163-176.
2. Cevizci, A. (2010) Paradigma felsefe sözlüğü. İstanbul: Paradigma Yayınları
3. Çukurçayır, M. Akif (2012). Siyasal katılma ve yerel demokrasi. Çizgi Kitabevi, Konya.
4. Cuff, E. C. vd. (2015). Sosyolojide perspektifler. çev. Ümit Tatlıcan. İstanbul: Say Yayınları, 2. Basım
5. Elma, C. (2003). İlköğretim okulu öğretmenlerinin işe yabancılaşması (Ankara ili örneği). Yayınlanmamış Doktora Tezi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
6. Gözler, K. (2006), Anayasa hukukuna giriş, 7. Baskı, Ekin Kitabevi Yayınları, Bursa.
7. İba, Ş. (2008), Anayasa hukuku ve siyasal kurumlar, 2. Baskı, Turhan Kitebevi, Ankara.
8. Tuğcu, T.(2010) Yabancılaşma problemi. Ankara: Alesta Yayınevi.

9. Verba, S. ve Nie, N. (1987). Participation in America: Political democracy and social equality. New York: University of Chicago Press
10. Kapani, M. (2015). Politika bilimine giriş. Ankara, BB101. 52. Baskı.
11. Schmidt. M. G. (2001), Demokrasi kuramına giriş, (Çev.: M. Emin Köktaş), Vadi Yayınları, Ankara
12. Şinik, B. (2009). Türkiye’de yerel katılım: Fransa ile karşılaştırmalı bir değerlendirme. Çağdaş Yerel Yönetimler, 18(3): 1-22
13. Uluç, A. Vahap (2007). Güneydoğu ve Anadolu Bölgesi’nin toplumsal ve siyasal yapısı: Mardin Örneği’nde siyasal katılım, İstanbul Üniversitesi S.B.E, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İstanbul.
14. Aksu, H. A., ve Kömürcü, A. (2021). Siyasal yabancılaşma ve gençler: Üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 21(51), 35–58. https://doi.org/10.21560/spcd.vi51.778525
15. Fromm, E. (2014). Özgürlükten kaçış (C. Altuğ, Çev.). Say Yayınları. (Orijinal eser 1941)
16. Marx, K. (2007). 1844 el yazmaları: Ekonomi-politiğin eleştirisine giriş (S. Belli, Çev.). Sol Yayınları.
17. Pateman, C. (2006). Katılım ve demokratik teori (A. Yücekök, Çev.). Dost Kitabevi.
18. Seeman, M. (1959). On the meaning of alienation. American Sociological Review, 24(6), 783–791. https://doi.org/10.2307/2088565
19. Ok, F., & Uysal, Y. (2025). Merkeziyetsiz otonom organizasyonların (dao) kamu hizmetlerinde kullanımı: E-yönetişim ve ötesi bağlamında bir değerlendirme. Kent Akademisi, 18(3), 1281-1307. https://doi.org/10.35674/kent.1568466
20. Weber, M. (2016). Ekonomi ve toplum (G. Günay ve A. Öncü, Eds., A. B. Küçük, Çev.). Yarın Yayınları.
21. Yaylacı, A. F. ve Şeker, B. D. (2019). Siyasal yabancılaşma ve sosyal medya: Yeni bir kamusal alan mı? Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 18(71), 1300–1316. https://doi.org/10.17755/esosder.543210