TR
EN
Türkiye’de Kamu Sektörü, Özel Sektör, Siyaset ve Sivil Toplum Alanlarında Kadınların Üst Düzey Temsili: 2025 Görünümü
Öz
Bu çalışma, Türkiye’de kamu sektörü, özel sektör, siyaset ve sivil toplum alanlarında kadınların üst düzey karar alma pozisyonlarındaki temsiline ilişkin çok boyutlu bir durum analizi sunmaktadır. Bu kapsamda, dört alanda kadınların üst düzey temsil oranları ortaya konulmakta ve Türkiye’nin bu alandaki görünümü küresel göstergelerle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmektedir. Araştırma, betimsel ve karşılaştırmalı nitelikte kesitsel bir araştırma tasarımına sahiptir; doğrudan nedensel bir kuramsal test içermemektedir. Veriler, kurumların resmi web sayfaları ve/veya faaliyet raporlarından, eğer yayınlanmıyorsa kurumsal e-posta teyitlerinden derlenen ikincil/idari kayıtlardan elde edilmiştir. Referans yıl 2025 olup, 2025 kaydı olmayan başlıklarda 2023-2024 verileri yıl notuyla ikame edilmiştir. Çalışma sonucunda elde edilen bulgular; nüfus ve eğitim düzeyinin eşitliğine rağmen üst düzey karar pozisyonlarında kadınlar aleyhine toplumsal cinsiyet eşitsizliğini işaret eden bir dağılım ortaya koymaktadır. Kadınlar, kamu, siyaset ve sivil toplum alanlarında üst düzey liderlikte oldukça düşük oranlarda temsil edilmektedir. Özel sektörde ise bu oran görece daha yüksek olup bazı küresel ortalamalara yakındır. Ancak genel tablo, özellikle yönetici kademelerine yükselme süreçlerinde kadınların görünürlüğünün belirgin biçimde azaldığını ortaya koymaktadır. Kuramsal olarak çalışma; cam tavan, toplumsal cinsiyet rejimi ve cinsiyetlendirilmiş örgütler gibi feminist kuramlarla örtüşen sonuçlar sunmaktadır. Ekonomik etki değerlendirmesi çalışmanın kapsamı dışında bırakılmıştır. Bulgular, Türkiye'de toplumsal cinsiyet eşitliğinin yalnızca eğitim ve katılım düzeyinde değil, aynı zamanda karar alma süreçlerinde de kurumsal politikalarla desteklenmesi gerektiğini göstermektedir. Bu bağlamda önerilen politika araçları, yalnızca niceliksel eşitliği değil, niteliksel dönüşümü de hedeflemektedir.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Bu çalışmanın özellikle sivil toplum alanına ait görünümün oluşturulabilmesi için, ilgili STK’larla birden çok kez yazışmalar yapılmış ve gerekli veriler doğrudan elde edilmiştir. Bu değerli katkılarından ötürü, ilgili STK yetkililerine ve sanatta kadın temsiline ilişkin verilerin temini konusunda destek veren Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü ile Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü’ne teşekkür ederiz.
Etik Beyan
Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.
Teşekkür
Bu çalışmanın özellikle sivil toplum alanına ait görünümün oluşturulabilmesi için, ilgili STK’larla birden çok kez yazışmalar yapılmış ve gerekli veriler doğrudan elde edilmiştir. Bu değerli katkılarından ötürü, ilgili STK yetkililerine ve sanatta kadın temsiline ilişkin verilerin temini konusunda destek veren Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü ile Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü’ne teşekkür ederiz.
Kaynakça
- Acker, J. (1990). Hierarchies, jobs, bodies: A theory of gendered organizations. Gender & Society, 4(2), 139-158. https://www.jstor.org/stable/189609
- Ayata, A.G., Tütüncü, F. (2008). Critical acts without a critical mass: The substantive representation of women in the Turkish parliament. Parliamentary Affairs, 61 (3), 461-475.
- Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK). (2024). Türk bankacılık sektöründe çevresel ve sosyal sürdürülebilirlik: Sürdürülebilir bankacılık soru seti bulguları. Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı.
- Berger, J. (1972). Görme biçimleri. (Çev. Y. Salman). İstanbul: Metis Yayınları.
- Betron, M., Bourgeault, I., Manzoor, M., Paulino, E., Steege, R., Thompson, K., ve Wuliji, T. (2019). Time for gender-transformative change in the health workforce. The Lancet, 393(10171), 25-26. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(19)30208-9
- Borsa İstanbul. (2023). Kurumsal yönetim ilkeleri. https://www.borsaistanbul.com 05.07.2025 tarihinde alınmıştır.
- BusinessEurope. (2025, Mart). Priorities for strengthening gender equality in Europe. https://www.businesseurope.eu/wp-content/uploads/2025/03/2025-03_07 priorites_for_strengthening_gender_equality_in_europe_final_paper.pdf 07.07.2025 tarihinde alınmıştır.
- Butler, J. (1990). Gender trouble: Feminism and the subversion of identity. Routledge.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Kadın Araştırmaları
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
15 Ocak 2026
Gönderilme Tarihi
15 Eylül 2025
Kabul Tarihi
14 Ocak 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 1
APA
Demirel, B., & Utku, E. U. (2026). Türkiye’de Kamu Sektörü, Özel Sektör, Siyaset ve Sivil Toplum Alanlarında Kadınların Üst Düzey Temsili: 2025 Görünümü. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 9(1), 54-86. https://doi.org/10.59445/ijephss.1784717
AMA
1.Demirel B, Utku EU. Türkiye’de Kamu Sektörü, Özel Sektör, Siyaset ve Sivil Toplum Alanlarında Kadınların Üst Düzey Temsili: 2025 Görünümü. IJEPHSS. 2026;9(1):54-86. doi:10.59445/ijephss.1784717
Chicago
Demirel, Burcu, ve Ege Ufuk Utku. 2026. “Türkiye’de Kamu Sektörü, Özel Sektör, Siyaset ve Sivil Toplum Alanlarında Kadınların Üst Düzey Temsili: 2025 Görünümü”. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi 9 (1): 54-86. https://doi.org/10.59445/ijephss.1784717.
EndNote
Demirel B, Utku EU (01 Ocak 2026) Türkiye’de Kamu Sektörü, Özel Sektör, Siyaset ve Sivil Toplum Alanlarında Kadınların Üst Düzey Temsili: 2025 Görünümü. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi 9 1 54–86.
IEEE
[1]B. Demirel ve E. U. Utku, “Türkiye’de Kamu Sektörü, Özel Sektör, Siyaset ve Sivil Toplum Alanlarında Kadınların Üst Düzey Temsili: 2025 Görünümü”, IJEPHSS, c. 9, sy 1, ss. 54–86, Oca. 2026, doi: 10.59445/ijephss.1784717.
ISNAD
Demirel, Burcu - Utku, Ege Ufuk. “Türkiye’de Kamu Sektörü, Özel Sektör, Siyaset ve Sivil Toplum Alanlarında Kadınların Üst Düzey Temsili: 2025 Görünümü”. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi 9/1 (01 Ocak 2026): 54-86. https://doi.org/10.59445/ijephss.1784717.
JAMA
1.Demirel B, Utku EU. Türkiye’de Kamu Sektörü, Özel Sektör, Siyaset ve Sivil Toplum Alanlarında Kadınların Üst Düzey Temsili: 2025 Görünümü. IJEPHSS. 2026;9:54–86.
MLA
Demirel, Burcu, ve Ege Ufuk Utku. “Türkiye’de Kamu Sektörü, Özel Sektör, Siyaset ve Sivil Toplum Alanlarında Kadınların Üst Düzey Temsili: 2025 Görünümü”. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, c. 9, sy 1, Ocak 2026, ss. 54-86, doi:10.59445/ijephss.1784717.
Vancouver
1.Burcu Demirel, Ege Ufuk Utku. Türkiye’de Kamu Sektörü, Özel Sektör, Siyaset ve Sivil Toplum Alanlarında Kadınların Üst Düzey Temsili: 2025 Görünümü. IJEPHSS. 01 Ocak 2026;9(1):54-86. doi:10.59445/ijephss.1784717