Araştırma Makalesi

Türkiye’de Gelir Dağılımı Eşitsizliği ve İkincil Gelir Dağılımı Arasındaki İlişki: 2006-2024 Döneminde Hatemi-J Asimetrik Nedensellik Testinden Kanıtlar

Cilt: 9 Sayı: 3 1 Temmuz 2026
PDF İndir
TR EN

Türkiye’de Gelir Dağılımı Eşitsizliği ve İkincil Gelir Dağılımı Arasındaki İlişki: 2006-2024 Döneminde Hatemi-J Asimetrik Nedensellik Testinden Kanıtlar

Öz

Ekonomik konjonktüre göre vergiler ve transfer harcamalarının ağırlıklandırılmasına yönelik revizyonlarla gelir dağılımı eşitsizliğine müdahale edilmektedir. Bu amaçla çalışmada, Türkiye'de yapısal kırılmalar kapsamında gelir dağılımı eşitsizliği ile vergiler ve transfer haracamaları bileşenleri arasındaki ilişkinin genel eğilimi araştırılmıştır. 2006-2024 döneminde gelir dağılımı ile dolaysız vergiler, dolaylı vergiler, servet vergileri ve transfer harcamaları arasındaki ilişki Hatemi-J (2012) asimetrik nedensellik testiyle analiz edilmiştir. Elde edilen ampirik bulgulara göre, dolaysız vergiler ve servet vergileri ile gelir dağılımı eşitsizliği arasında tek yönlü nedensellik ilişkisi; dolaylı vergiler ve transfer harcamaları ile gelir dağılımı eşitsizliği arasında çift yönlü simetrik ve asimetrik nedensellik ilişkisi mevcuttur. Bu durum, göreceli fiyat yapısındaki dengesizliklerle mücadele etmek için 2006 yılında resmi olarak başlatılan enflasyon hedefleme rejiminden, 2008 küresel krizi ve COVID-19 pandemisinden günümüze kadar uzun süreli yüksek enflasyon döneminde, düşük ve yüksek gelirliler arasında ayrım yapılmaksızın uygulanan yüksek oranlı dolaylı vergilerin özellikle düşük gelirlilerde yol açabileceği refah kaybının transfer harcamalarıyla telafi edilebileceğinin kanıtı niteliğindedir.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

Çalışma, kamusal, özel, ticari nitelikte ya da kar amacı gütmeyen herhangi bir kurumdan destek alınmadan hazırlanmıştır.

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.

Kaynakça

  1. Ait Mansour, H. (2016). Accessibility of vulnerable groups to social protection programmes in the OIC member countries. Standing Committee for Economic and Commercial Cooperation of the Organization of Islamic Cooperation.https://sbb.gov.tr/wpcontent/uploads/2018/11/Accessibility_of_Vulnerable_Groups_to_Social_Protection_Programmes_in_the_OIC_Member_Countries.pdf
  2. Akın, F. (2015). Gelir dağılımı ve gelir dağılımına müdahale gereği, İş ve Hayat Dergisi, 1(1), 9-24 Central Bank of the Republic of Türkiye (2025, June 25).Statistics. https://www.tcmb.gov.tr/wps/wcm/connect/en/tcmb+en
  3. D'Agostino, G, Pieroni, L. & Scarlato, M. (2019). Further Evidence of the relationship between social transfers and income inequality in OECD countries. ECINEQ WP Series, 244, 2-30
  4. Dianov, S., Koroleva, L., Pokrovskaia, N., Victorova, N. & Zaytsev, A. (2022). The influence of taxation on income inequality: analysis of the practice in the EU countries. Sustainability, 14(15), 1-19. https://doi.org/10.3390/su14159066
  5. Drossidis, T. (2024). The time-varying effect of monetary policy on income inequality in the US. Brunel Economics and Finance Working Paper, 26, 1-27. https://www.brunel.ac.uk/economics
  6. Eker, A., Altay, A. & Sakal, M. (1994). Maliye politikası, teori-ilkeler ve yöntemler. Anadolu Matbaası.
  7. Ekici O. (2022). The nexus between income inequality and tax composition: a cross-country perspective. Ege Academic Review, 22(4), 224-239. https://doi.org/10.21121/eab.1063549
  8. Erdoğdu, M. & Yenigün, E. (2008). Türkiye'de sosyal bütçe: Nasıl yapılıyor? Nasıl izlenir?. TESEV. https://www.tesev.org.tr/wp content/uploads/rapor_Turkiyede_Sosyal_Butce.pdf. 12.08.2025

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Zaman Serileri Analizi, Maliye Politikası

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

1 Temmuz 2026

Gönderilme Tarihi

27 Mart 2026

Kabul Tarihi

1 Temmuz 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 9 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Sümer, A. L., & Önder, B. (2026). Türkiye’de Gelir Dağılımı Eşitsizliği ve İkincil Gelir Dağılımı Arasındaki İlişki: 2006-2024 Döneminde Hatemi-J Asimetrik Nedensellik Testinden Kanıtlar. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 9(3), 20-33. https://doi.org/10.59445/ijephss.1917312
AMA
1.Sümer AL, Önder B. Türkiye’de Gelir Dağılımı Eşitsizliği ve İkincil Gelir Dağılımı Arasındaki İlişki: 2006-2024 Döneminde Hatemi-J Asimetrik Nedensellik Testinden Kanıtlar. IJEPHSS. 2026;9(3):20-33. doi:10.59445/ijephss.1917312
Chicago
Sümer, Ayşegül Ladin, ve Burçak Önder. 2026. “Türkiye’de Gelir Dağılımı Eşitsizliği ve İkincil Gelir Dağılımı Arasındaki İlişki: 2006-2024 Döneminde Hatemi-J Asimetrik Nedensellik Testinden Kanıtlar”. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi 9 (3): 20-33. https://doi.org/10.59445/ijephss.1917312.
EndNote
Sümer AL, Önder B (01 Temmuz 2026) Türkiye’de Gelir Dağılımı Eşitsizliği ve İkincil Gelir Dağılımı Arasındaki İlişki: 2006-2024 Döneminde Hatemi-J Asimetrik Nedensellik Testinden Kanıtlar. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi 9 3 20–33.
IEEE
[1]A. L. Sümer ve B. Önder, “Türkiye’de Gelir Dağılımı Eşitsizliği ve İkincil Gelir Dağılımı Arasındaki İlişki: 2006-2024 Döneminde Hatemi-J Asimetrik Nedensellik Testinden Kanıtlar”, IJEPHSS, c. 9, sy 3, ss. 20–33, Tem. 2026, doi: 10.59445/ijephss.1917312.
ISNAD
Sümer, Ayşegül Ladin - Önder, Burçak. “Türkiye’de Gelir Dağılımı Eşitsizliği ve İkincil Gelir Dağılımı Arasındaki İlişki: 2006-2024 Döneminde Hatemi-J Asimetrik Nedensellik Testinden Kanıtlar”. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi 9/3 (01 Temmuz 2026): 20-33. https://doi.org/10.59445/ijephss.1917312.
JAMA
1.Sümer AL, Önder B. Türkiye’de Gelir Dağılımı Eşitsizliği ve İkincil Gelir Dağılımı Arasındaki İlişki: 2006-2024 Döneminde Hatemi-J Asimetrik Nedensellik Testinden Kanıtlar. IJEPHSS. 2026;9:20–33.
MLA
Sümer, Ayşegül Ladin, ve Burçak Önder. “Türkiye’de Gelir Dağılımı Eşitsizliği ve İkincil Gelir Dağılımı Arasındaki İlişki: 2006-2024 Döneminde Hatemi-J Asimetrik Nedensellik Testinden Kanıtlar”. Uluslararası Ekonomi Siyaset İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, c. 9, sy 3, Temmuz 2026, ss. 20-33, doi:10.59445/ijephss.1917312.
Vancouver
1.Ayşegül Ladin Sümer, Burçak Önder. Türkiye’de Gelir Dağılımı Eşitsizliği ve İkincil Gelir Dağılımı Arasındaki İlişki: 2006-2024 Döneminde Hatemi-J Asimetrik Nedensellik Testinden Kanıtlar. IJEPHSS. 01 Temmuz 2026;9(3):20-33. doi:10.59445/ijephss.1917312

International Journal of Economics, Politics, Humanities & Social Sciences – IJEPHSS Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.