OKUL ÖNCESİ ÖĞRETMENLERİNİN MENÜ HAZIRLAMAYA YÖNELİK GÖRÜŞLERİ

Öz

Çocukluk dönemlerinde beslenme,  yaşamsal önemi olan büyüme ve gelişmeyi etkileyen en önemli faktörlerin başında gelir. Bir-beş yaş dönemi başarıların ve becerilerin en fazla elde edildiği dönemdir. Bu nedenle okul öncesi öğretmenlerinin de öğrencileri için günlük beslenme menüsü hazırlama konusunda yeterli bilgiye sahip olması gerekmektedir. Okul öncesi öğretmenlerinin lisans eğitimi sırasında “Anne-Çocuk Beslenmesi” dersinde edindikleri bilgiyi meslek yaşamlarında uygulamalı olarak hayata geçirmeleri beklenmektedir. Bu anlayıştan yola çıkarak, okul öncesi öğretmenlerinin menü hazırlamaya yönelik görüşleri ve pratikte bunu nasıl uyguladıkları önem taşımaktadır. Bu önemden hareketle araştırmanın amacı, okul öncesi öğretmenlerinin menü hazırlamaya yönelik görüşlerini belirlemektir. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden görüşme tekniği kullanılmış ve okul öncesi öğretmenleriyle yüz yüze yarı-yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, örnekleme türlerinden amaçlı örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Bu araştırmada, amaçlı örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir durum örneklemesi kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını 2016-2017 öğretim yılında Afyonkarahisar ilindeki, anaokulu ve anasınıfında görev yapmakta olan okul öncesi öğretmenleri oluşturmaktadır. Çalışma grubu, okul öncesi öğretmen adaylarının okul deneyimi ve öğretmenlik uygulaması dersleri kapsamında gittikleri okullarda görev yapan okul öncesi öğretmenlerinden oluşmaktadır. Çalışma grubunda, 15 kadın, 1 erkek olmak üzere toplam 16 okul öncesi öğretmeni yer almaktadır. Veri toplama aracı olarak, araştırmacılar tarafından geliştirilen ve toplam 16 açık uçlu sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Hazırlanan görüşme formu, iç geçerliğin sağlanması amacıyla uzman görüşüne sunulmuştur. Alan uzmanlarından gelen görüşler doğrultusunda soru sayısı 8’e düşürülerek yarı-yapılandırılmış görüşme formuna son şekli verilmiştir. Araştırmanın güvenirliği için Miles ve Huberman’ın (1994) formülü kullanılmıştır. (güvenirlik =görüş birliği / (görüş birliği+görüş ayrılığı). Hesaplama sonucunda güvenirlik %96 olarak bulunmuştur. Görüşmeler, öğretmenlerin görev yaptıkları okullardaki sınıf ortamlarında gerçekleştirilmiştir. Yapılan görüşmelerde sesler cihazla kaydedilmiştir. Görüşmelerin ortalama süreleri 8-10 dakika olmuştur. Görüşme formlarından elde edilen veriler, betimsel analiz tekniğiyle analiz edilmiştir. Araştırma verilerinin analizinden elde edilen bulgular ışığında ulaşılan sonuçların bir kısmı şöyledir: Katılımcıların beslenme mönüsü hazırlamaya ilişkin eğitimini sadece hizmet öncesi eğitimde almış oldukları; beslenme mönüsünü idareci ve aşçıların ya da öğretmenin kendisinin hazırladığını, bazen veli ve öğretmenlerin hazırladığı; menü hazırlamada alerjik durumlara, besin değerlerine, hastalık durumlarına, çocukların gelişim özelliklerine besinlerin organik ve hijyenik olmasına, hazır gıda olmamasına ve doyurucu olmasına dikkate ettikleri ortaya çıkmıştır. Katılımcıların ailelere yönelik önerileri arasında besin ögelerini dengeleme, hazır gıda kullanmama, kahvaltının ihmal edilmemesi, evdeki mönünün okuldaki mönüyle çakışmaması yer almaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Okul öncesi,beslenme

Kaynakça

1. Akyüz, E, (2012). Çocuk Hukuku Çocuk Hakları ve Koruması. Ankara, Pegem Akademi.
2. Arlı, M, Şanlıer, N, Küçükkömürler, S, Yaman, M,. (2013) Beslenme ve Besin Ögeleri, Malnütriston ve Şişmanlık. Anne ve Çocuk Beslenmesi (s. 2,167-169), Ankara: Pegem Akademi.
3. Arslan, R, Pekşen Akça, R. (2012). Çocukların Eğitiminde Rol Model Oluşturacak Olan Eğitimci ve Usta Öğretici Adaylarının Beslenme Alışkanlıkları. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (8), 102.
4. Büyüköztürk, Ş, Kılıç Çakmak, E, Akgün, Ö.-E., Karadeniz, Ş, Demirel, F. (2016). Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
5. Demircioğlu, Y, Yabancı, N.(2003). Beslenmenin Bilişsel Gelişim ve Fonksiyonları İle İlişkisi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi (24), 171.
6. Dölekoğlu, C.- Ö., Yurdakul, O. (2004). Adana İlinde Hane halkının Beslenme Düzeyleri ve Etkili Faktörlerin Logit Analizi İle Belirlenmesi. Akdeniz İ.İ.B.F. Dergisi (8), 63.
7. Gül, T. (2011). Sağlıklı Beslenme Kavramı ve Üniversite Öğrencilerinin Beslenme Alışkanlıklarına Yönelik Tutum ve Davranışları: Çukurova Üniversitesi Örneği. Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi, Adana.
8. Kuru Turaşlı, N, Doğan, Ö, Dağlıoğlu, H.- E., Orçan, M, Çakmak Güleç, H, Gül Deretarla, E, ve diğ. (2012) Okul Öncesi Eğitimin Tanımı Kapsamı ve Önemi. G. Haktanır (Ed.) Okul Öncesi Eğitime Giriş. (s.6) Ankara: Anı Yayıncılık.

9. Kutluay Merdol, T, (2008) Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Beslenmesi. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Beslenme ve Fiziksel Aktiviteler Daire Başkanlığı. Erişim adresi: http://beslenme.gov.tr/content/files/arastirmalar/uyelik/beslenme_bilgi_serisi/Kitaplar/a/a_10_okul_oncesi_donem_cocuklari.pdf Milli Eğitim Bakanlığı [MEB], 2013. Okul Öncesi Eğitim Program Kitabı. (s. 12), Ankara.
10. Oğuz, Ş, Önay Derin, D. (2013) 60-72 Aylık Çocukların Bazı Beslenme Alışkanlıklarının İncelenmesi. İlköğretim Online, 12(2), 498-511. [Online]: http://ilköğretim-online.org.tr
11. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü [SBTSHGM], 2004. Türkiye’ye Özgü Beslenme Rehberi s.12. Erişim adresi: http://beslenme.gov.tr/content/files/yayinlar/kitaplar/diger_kitaplar/beslenme_rehberi.pdf
12. Sormaz, Ü. (2013). Okul Beslenme Eğitimi Programları. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitü Dergisi (3), 37-38.
13. Türk Halk Sağlığı Kurumu [THSK], 2016. Türkiye Beslenme Rehberi 2015 (TÜBER) Erişim adresi: https://okulsagligi.meb.gov.tr/meb_iys.../27102535_TYrkiye_Beslenme_Rehberi.pdf
14. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu [THSK], 2013. Okul Öncesi ve Okul Çağı Çocuklarına Yönelik Beslenme Önerileri ve Menü Programları. s. 26, 29-32. http://beslenme.gov.tr/content/files/basin_materyal/okul_oncesi_ve_okul_cagi_cocuklara_yonelik_beslenme_onerileri_ve_menu_programlar_.pdf
15. Ünver, Y. (2004 ). Beş Altı Yaş Okul Öncesi Dönemi Çocukları İçin Geliştirilecek, Besin Gruplarına Yönelik Beslenme Eğitimi Programlarının, Çocukların Beslenme Bilgisi ve Davranışlarına Etkisi. Yüksek Lisans Tezi, Selçuk Üniversitesi, Konya.
16. Yıldırım, A., Nitel Araştırma Yöntemlerinin Temel Özellikleri Ve Eğitim Araştırmalarındaki Yeri Ve Önemi, s.10.
17. Yıldırım, A., Şimşek H., (2000). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri, Seçkin Yayıncılık. Ankara.
18. Yılmaz, N.(1999).Anaokulu Öğretmeninin el kitabı, Ya-pa yayıncılık. İstanbul.
19. Zembat, R, Kılıç, Z, Ünlüer, E, Çobanoğlu, A, Usbaş, H, Bardak, M, (2015) Çocuğun Beslenme Alışkanlığını Kazanmasında Okul Öncesi Eğitim Kurumlarının Yeri. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi (1), 418