Şeker Sorgum (Sorghum bicolor L. Moench) Tohumlarının Bazı Agronomik Özellikleri

Öz

Şeker sorgum, yüksek şeker içeriği, hızlı büyüme kapasitesi ve biyokütle üretim potansiyeli ile dikkat çeken bir bitki türüdür. Şeker kamışına benzer bir şekilde, içerisinde yüksek oranda şeker birikimi yapabilme özelliği, onu sadece gıda üretimi değil, aynı zamanda enerji ve diğer özel amaçlar için de değerli bir tarım ürünü haline getirmektedir. Bu çalışmada, on farklı şeker sorgum (Sorghum bicolor L. Moench) çeşidine (cowley, erdurmuş, gülşeker, msı-e, smith, sarge, tracy, ulusoy, usda tayvan, uzun) ait tohumlar incelenmiş; bu tohumların morfolojik (şekil-boyut, yüzey alan, ortalama aritmetik ve geometrik çap, küresellik) ve fizyolojik (çimlenme oranı ve çimlenme zamanı) özellikleri belirlenmiştir. Elde edilen verilere göre çeşitlerin kısa ve oval bir tohum yapısına sahip olduğu, ortalama 3.876 mm uzunluk, 2.976 mm genişlik, 8.848 mm2 yüzey alan, 3,426 mm aritmetik çap, 15,549 mm geometrik çap ve 4,545 küresellik değerine sahip olduğu ve tohumların ortalama olarak %98-99 oranında çimlenme kabiliyetine sahip olduğu tespit edilmiştir. Tohumların üretim dönemlerinden önce fiziksel ve morfolojik özelliklerinin belirlenmesi tohumun ihtiyaçlarına uygun olarak doğru üretim yönteminin belirlenmesi, kullanılacak ekipman ve makinelerin doğru seçilmesi, aynı zamanda normların belirlenmesinde kritik bir rol oynamaktadır. Bu yaklaşım, tohum kayıplarının önlenmesine katkı sağlarken, üreticilerin girdi maliyetlerini düşürerek daha verimli ve sürdürülebilir bir üretim süreci elde etmelerine yardımcı olacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Şeker Sorgum
• Sorghum bicolor L. Moench
• Tohum Özellikleri

Some Agronomic Characteristics of Sugar Sorghum (Sorghum bicolor L. Moench) Seeds

Öz

Sugar sorghum is a crop species characterized by its high sugar content, rapid growth capacity and biomass production potential. Similar to sugarcane, its ability to accumulate high sugar content makes it a valuable agricultural crop not only for food production but also for energy and other special purposes. In this study, seeds of ten different sugar sorghum (Sorghum bicolor L. Moench) cultivars (cowley, erdurmuş, gülşeker, msı-e, smith, sarge, tracy, ulusoy, usda taiwan, long) were examined and their morphological (shape-dimension, surface area, mean arithmetic and geometric diameter, sphericity) and physiological (germination rate and germination time) characteristics were determined. According to the data obtained, it was determined that the varieties had a short and oval seed structure, an average length of 3.876 mm, a width of 2.976 mm, a surface area of 8.848 mm2 , an arithmetic diameter of 3.426 mm, a geometric diameter of 15.549 mm and a sphericity value of 4.545 and the seeds had an average germination ability of 98-99%. Determining the physical and morphological characteristics of the seeds before the production periods plays a critical role in determining the right production method in accordance with the needs of the seed, choosing the right equipment and machinery to be used, and determining the norms. This approach will contribute to the prevention of seed losses and help producers to achieve a more efficient and sustainable production process by reducing input costs.

Anahtar Kelimeler

• Sugar Sorghum
• Sorghum bicolor L. Moench
• Seed Characteristics

Kaynakça

1. Alayunt, F.N. (2000). Biyolojik Malzeme Bilgisi. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Tarım Makineleri Bölümü Ders Kitabı, Ege Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Yayınları No: 541, Bornova: İzmir.
2. Dumanoğlu, Z. (2020). Keten (Linum usitatissimum L.) Bitkisi tohumlarının genel özellikleri. Bütünleyici ve Anadolu Tıbbi Dergisi, 2 (1), 3-9.
3. Dumanoğlu, Z. & Geren, H. (2020). An investigation on determination of seed characteristics of some gluten-free crops (Amarantus mantegazzianus, Chenopodium quinoa Willd., Eragrostis tef [Zucc] Trotter, Salvia hispanica L.), Turkish Journal of Agriculture - Food Science and Technology (TURJAF), 8 (8), 1650-1655.
4. Dumanoğlu, Z. (2022). Comparison of some physical and physiological characteristics of the film coated seeds of poppy (Papaver somniferum L.) genotypes. FEB-Fresenius Environmental Bulletin, (8602-8607 pp).
5. Dumanoğlu, Z., Özdemir, S. & Kökten, K. (2022). Physical properties of seeds of some chickpea (Cicer arietinum L.) varieties. Ziraat Mühendisliği, (376), 42-47.
6. Dumanoğlu, Z. & Ozturk, G. (2024). Determination of some physical characteristics of seeds of different golden strawberry (Physalis peruviana L.) cultivars. MAS Journal of Applied Sciences, 9 (1), 111-116.
7. Geren, H., Kır, B. & Kavut, Y.T. (2019). Farklı biçim zamanlarının tatlı darı (Sorgum bicolor var. saccharatum) çeşitleri üzerinde verim ve bazı yem kalite unsurlarına etkisi. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 56 (2), 249-255.
8. Gnansounou, E., Dauriat, A., & Wyman, C. E. (2005). Refining sweet sorghum to ethanol and sugar: economic trade-offs in the context of North China. Bioresource Technology, 96 (9), 985-1002.

9. Kara, M., (2012). Biyolojik Ürünlerin Fiziksel Özellikleri. Atatürk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Yayınları No: 242, Erzurum.
10. Ndlovu, E., Van Staden, J. & Maphosa, M. (2021). Morpho-physiological effects of moisture, heat and combined stresses on Sorghum bicolor [Moench (L.)] and its acclimation mechanisms. Plant Stress, 2: 100018.
11. Mohsenin, N.N. (1970). Physical properties of plant and animal materials. Gordon and Breach Science Publishers, New York.
12. Prasad, S., Singh, A., Jain, N., & Joshi, H. C. (2007). Ethanol production from sweet sorghum syrup for utilization as automotive fuel in India. Energy & Fuels, 21 (4), 2415-2420.
13. Reddy, B. V. S., & Reddy, P. S. (2003). Sweet sorghum: characteristics and potential. International Sorghum and Millets Newsletter, 44, 26-28.
14. Semelsberger, T. A., Borup, R. L., & Greene, H. L. (2006). Dimethyl ether (DME) as an alternative fuel. Journal of Power Sources, 156 (2), 497-511.
15. Tian, C.L., Guo, B., Liu C. Z. (2006). Present situation and prospect of energy plants. Chin. J. Biopro. Eng., 3: 14–19. International Rules for Seed Testing (ISTA). (2007). International Rules for Seed Testing Book.
16. Woods, J. (2000). Integrating sweet sorghum and sugarcane for bioenergy: modeling the potential for electricity and ethanol production in SE Zimbabwe (Doctoral dissertation, King's College London (University of London)).
17. Yücel, C., Hatipoğlu, R., Dweikat, I., İnal, İ., Gündel, F. & Yücel, H. (2018). Farklı tatlı sorgum (Sorghum bicolor var. saccharatum (L.) Mohlenbr.) genotiplerinin Çukurova ve GAP bölgelerinde biyo-etanol üretim potansiyellerinin saptanması. TÜBİTAK TOVAG 1003 114O945 Nolu Proje.
18. Yağcıoğlu, A. (2015). Ürün İşleme. Ege Üniversitesi Yayınları, Ziraat Fakültesi Yayın No: 517, Genişletilmiş 2. Baskı, Bornova-İzmir.