Kişniş (Coriandrum sativum L.) Hatlarında Farklı Azot Dozlarının Verim ve Verim Bileşenleri Üzerindeki Etkisi

Öz

Bu çalışma, tek bitki seleksiyonu ile geliştirilen altı kişniş (Coriandrum sativum L.) hattının (11, 22, 26, 41, 54 ve 58 numaralı hatlar) verim ve verim unsurları üzerine değişen azot dozlarının etkilerini araştırmak amacıyla yürütülmüştür. Deneme, Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü deneme tarlalarında yürütülmüştür. Uygulanan azot dozları 0 (kontrol), 3, 6 ve 9 kg/da olup, azot kaynağı olarak amonyum nitrat kullanılmıştır. Deneme, tesadüf blokları deneme desenine göre 3 tekrarlamalı ve 72 alt parsel olarak kurulmuştur. Ölçülen agronomik parametreler; bitki boyu, dal sayısı, şemsiye sayısı, tohum taşıyan şemsiye sayısı, bitki başına tohum verimi, bin tohum ağırlığı, uçucu yağ içeriği, biyolojik verim, tohum verimi ve hasat indeksidir. Elde edilen sonuçlar, hem azot dozunun hem de hatlar arasındaki genetik farklılıkların tüm verim parametreleri üzerinde önemli etkilere sahip olduğunu göstermiştir. 3 kg/da azot dozu, çoğu değişkende tutarlı bir şekilde en iyi sonuçları vermiştir. 26. hat, özellikle bitki başına tohum verimi ve şemsiye sayısı olmak üzere çeşitli özelliklerde yüksek performans göstermiştir. En yüksek uçucu yağ içeriği 22. ve 58. hatlarda kaydedilmiştir. Verim, en yüksek azot dozunda (9 kg/da) sabit kalma veya azalma eğiliminde olmuş, bu da azot verimliliği için potansiyel bir eşik olduğunu göstermektedir. Bulgular, literatürdeki önceki çalışmalarla tutarlıdır ve sınırlı sulama koşullarında kişnişte hem yüksek verim hem de kalite elde etmek için orta düzeyde bir azot dozunun (3 kg/da veya 30 kg/ha) ideal olduğunu vurgulamaktadır. Sonuçlar ayrıca, sürdürülebilir ve ekonomik açıdan verimli baharat üretimi için tarımsal girdilerin dengelenmesinin önemini de vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kişniş
• Azot dozları
• Verim bileşenleri
• Esansiyel yağ içeriği

Effect of Different Nitrogen Doses on Yield and Yield Components in Coriander (Coriandrum sativum L.) Lines

Öz

This study was conducted to investigate the effects of varying nitrogen doses on the yield and yield components of six coriander (Coriandrum sativum L.) lines (Lines 11, 22, 26, 41, 54, and 58) developed by single plant selection. The experiment was carried out at the experimental fields of the Department of Field Crops, Faculty of Agriculture, Ankara University. The nitrogen doses applied were 0 (control), 3, 6, and 9 kg/da, using ammonium nitrate as the nitrogen source. The experiment was established in a randomized block design with three replications and 72 sub-plots. Agronomic parameters measured included plant height, number of branches, number of umbels, number of seed-bearing umbels, seed yield per plant, thousand seed weight, essential oil content, biological yield, seed yield, and harvest index. The results revealed that both nitrogen dose and genetic differences among the lines had significant effects on all yield parameters. The 3 kg/da nitrogen dose consistently produced the best results across most variables. Line 26 showed high performance in several traits, particularly seed yield per plant and number of umbels. The highest essential oil content was recorded in Lines 22 and 58. Yield tended to plateau or decrease at the highest nitrogen dose (9 kg/da), suggesting a potential threshold for nitrogen efficiency. The findings are consistent with previous studies in the literature and emphasize that a moderate nitrogen dose (3 kg/da or 30 kg/ha) is optimal for achieving both high yield and quality in coriander under limited irrigation conditions. The results also underline the importance of balancing agronomic inputs for sustainable and economically efficient spice production.

Anahtar Kelimeler

• Coriander
• Nitrogen doses
• Yield components
• Essential oil content

Kaynakça

1. Arslan, N., Gürbüz, B. (1994). A Study on the Effects of Different Sowing Times and Nitrogen Doses on Yield and Quality in Coriander (Coriandrum sativum L.). Proceedings of the 1st Field Crops Congress, 1, 132-136.
2. Barreyro, R.A., Sanchez Vallduvi, G.E., Chamorro, A.M., Bezus, R. and Petruccelli, V.G., (1993). Increase in Biological Fertilizer and Essential Oil Concentrations with Nitrogen Fertilizer Application Study on Coriander (Coriandrum sativum L.). Revista De La Facultad De Agronomia La Plata. 69 (1), 59-61.
3. Beyzi, E., Gurbuz, B. (2010). Coriander (Coriandrum sativum L.) Production in Turkey and General Characteristics of the Plant. Journal of Agricultural Engineering. 354, 24-27.
4. Bhat, V.R. and Sulikeri, G.S. (1992). Effects of Potassium, Phosphorus and Nitrogen on Yield and Yield Characteristics in Coriander (Coriandrum sativum L.). Karnataka Journal of Agricultural Sciences. 5 (1), 26-30.
5. Das, A.K., Sadhu, M.K. and Som, M.G. (1991). Effect of Different Nitrogen Levels on Yield and Growth of Coriander (Coriandrum sativum L.). Indian Agriculturist. 35 (2), 107-111.
6. Diederichsen, A. (1996). Coriander: Coriandrum sativum L. Promoting the conservation and use of underutilized and neglected crops. 3, 83.
7. Kızıl, S. ve İpek, A. (2004). Effects of Different Row Spacings on Yield, Yield Characteristics and Essential Oil Content in Some Coriander (Coriandrum sativum L.) Lines. Journal of Agricultural Sciences. 10 (3), 237-244.
8. Malav, N.B. and Yadav, S.N. (1997). Effect of Row Spacing and Nitrogen Levels on Coriander Development and Seed Yield. Indian Cocoa, Arecanut and Spices Journal. 21 (2), 37-41.

9. Mutlubas, I. (2026). A flavor whose potential is overlooked in Turkish cuisine: Coriander and its journey in the kitchen. 4 (2), 109-122.
10. Naeem, MY. (2022). Coriander (Coriandrum sativum L.) A Nutritional, Aromatic and Medicinal Herb. Iksad Publications.
11. Oliveira, A.P., Paiva Sobrinho, S., Barbosa, J.K.A., Ramalho, C.I. and Oliveira, A.L.P. (2003). Yield of Coriander Grown with Increasing Nitrogen Levels. Horticultura Brasileira, 21 (1), 81-83.
12. Rahman, M.O., Babu, R.S.H. and Rao, N.S. (1990). Effect of Graded Nitrogen Levels on Essential Oil and Seed Yield and Growth of Coriander. İndian Cocoa, Arecanut and Spices Journal. 13 (4), 130-133.
13. Singh, S.D. and Rao, J.S. (1994). Yield-Water-Nitrogen Relationship Results Analysis in Coriander (Coriandrum sativum L.). Annals of Arid Zone. 33 (3), 239-243.
14. Tiwari, R.J. and Banafar R.N.S. (1995). Increase in Essential Oil and Seed Yield of Coriander with Nitrogen and Phosphorus Application. İndian Cocoa, Arecanut and Spices Journal. 19 (2), 51-55.
15. Ughreja, P.P. and Chundawat, B.S. 1992. Nutritional Studies on Coriander (Coriandrum sativum L.). II: Effects on Growth and Production. Gujarat Agricultural University Research Journal. 17 (2), 87-93.
16. Vinay, S., Bisen, R.K. and Singh, V. (1999). Coriander Seed Crop Response to Nitrogen and Phosphorus. Environment and Ecology. 17 (1), 238-239.