Pachytychius hordei (Brullé) (Coleoptera: Curculionidae)’nin Mardin ilinde buğday verim kayıpları üzerindeki etkisi

Öz

Bu çalışma hububatın önemli zararlılarından olan Pachytychius hordei (Brullé) (Coleoptera, Curculionidae)’nin Mardin ili Alakuş (Kızıltepe) ve Ortaköy (Artuklu)’de Adana 99 ekmeklik buğday çeşidinde farklı yöneyde bulunan 4’er tarlada verim kayıplarını belirlemek için ele alınmıştır. Her bir tarla kendi içerisinde 4 tekürrür oluşturacak şekilde ayrılmış ve her bir parselden tesadüfi olarak 25 başak toplanarak her bir başaktaki bulaşık (larvalı) ve sağlam taneler ayrı ayrı sayılarak tartılmıştır. Elde edilen veriler varyans analizine ve LSD0,05 testine tabi tutularak önem ve gruplandırmaları yapılmış,incelenen özellikler arasında ikili ilişkiler korelasyon analizi uygulanarak değerlendirilmiştir. Çalışmalar sonucunda; P. hordei’nin her bir başağa 1-11 adet arası yumurta bıraktığı ve her bir tanede bir larvasının gelişebildiği belirlenmiştir. Her bir lokasyonda bir başaktaki 0,84-1,24 larva/başak’ta verim kaybı ortalama 91,2 kg/ha, 1,24-1,56 larva/başak’ta verim kaybı ortalama 128 kg/ha, 1,56-2,04 larva/başak’ta verim kaybı ortalama 193 kg/ha ve 2,04-2,6 larva/başak’ta verim kaybı ortalama 224 kg/ha ve 2,6-3,28 larva/başak’ta ise verim kaybı ortalama 356 kg/ha olarak belirlenmiştir. Bulaşık olmayan tanelerden Ortaköy’deki tarlalardan 2749 kg/ha ve Alakuş’ta 2046 kg/ha verim elde edilmiştir. Bulaşık ve bulaşık olmayan toplam taneler dikkate alındığında, Ortaköy’de ortalama % 8,8 (268 kg/ha) ve Alakuş’ta ortalama % 6,2 (136 kg/ha) oranlarında verim kayıpları meydana gelmiştir. Başaktaki larva sayısı artıkça üründeki zarar miktarının da arttığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Buğday
• tane
• başak
• Pachytychius hordei
• verim kaybı

Impact of Pachytychius hordei (Brullé) (Coleoptera: Curculionidae) on Wheat Yield Losses in Mardin Province, Türkiye

Öz

This study was conducted to determine yield losses caused by Pachytychius hordei (Brullé) (Coleoptera: Curculionidae), one of the major pests of cereals, in the bread wheat cultivar Adana 99 grown in four fields with different aspects in Alakuş (Kızıltepe) and Ortaköy (Artuklu) districts of Mardin Province. Each field was divided into four replications, and 25 wheat spikes were randomly collected from each plot. Infested (larvae-damaged) and healthy grains in each spike were counted separately and weighed. The obtained data were subjected to analysis of variance and the LSD₀.₀₅ test to determine significance levels and groupings. In addition, correlation analysis was applied to evaluate pairwise relationships among the examined traits. The results showed that P. hordei laid between 1 and 11 eggs per spike and that one larva was able to develop in each grain. At each location, average yield losses were determined as 91.2 kg/ha at 0.84–1.24 larvae per spike, 128 kg/ha at 1.24–1.56 larvae per spike, 193 kg/ha at 1.56–2.04 larvae per spike, 224 kg/ha at 2.04–2.6 larvae per spike, and 356 kg/ha at 2.6–3.28 larvae per spike. From non-infested grains, yields of 2749 kg/ha in Ortaköy and 2046 kg/ha in Alakuş were obtained. When both infested and non-infested grains were taken into account, average yield losses of 8.8% (268 kg/ha) in Ortaköy and 6.2% (136 kg/ha) in Alakuş were recorded. It was determined that the amount of damage to the crop increased with increasing larval density per spike.

Anahtar Kelimeler

• Wheat
• grain
• spike
• Pachytychius hordei
• yield loss

Kaynakça

1. Alziar, G. (2010). The Curculionoidea-Fauna of Cyprus. - Le Charançon: Catalogues & Keys, No.3, CURCULIO-Institute, Mönchengladbach. http://www.curci.de/illustrated_catalogue/curculionoidea-fauna_of_cyprus/ (Access to: 15.03.2026).
2. Alonso-Zarazaga, M.A., Barrios, H., Borovec, R., Bouchard, P., Caldara, R., Colonnelli, E., Gültekin, L., Hlavac, P., Korotyaev, B., Lyal, C.H.C., Machado, A., Meregalli, M., Pierotti, H., Ren, L., Sánchez-Ruiz, M., Sforzi, A., Silfverberg, H., Skuhrovec, J., Trýzna, M., Velázquez de Castro, A. J., Yunakov, N.N. (2023). Cooperative Catalogue of Palaearctic Coleoptera Curculionoidea. 2nd Edition. Coordinator: M.A. Alonso-Zarazaga, Monografías electrónicas Sociedad Entomologica Aragonesa, 729.
3. Anonymous, (2010). T. C. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü Bitki Koruma Programı ve Uygulama Prensipleri. Ankara.
4. Anonymous, (2011). Buğday Entegre Mücadele Teknik Talimatı. T.C. Tarım ve Orman ve Köyişleri Bakanlığı. Ankara, 141s.
5. Atar, B. (2017). Gıdamız Buğdayın, Geçmişten Geleceğe Yolculuğu. Yalvaç Akademi Dergisi, 2(1), 1-12.
6. Gözüaçık, C., & Şimşek, Z. (2015). Larval parasitoids of the cereal weevil, Pachytychius hordei Brullé 1832 (Coleoptera, Curculionidae) at Mardin province in Turkey. Egyptian Journal of Biological Pest Control, 25(1), 7-10.
7. Güllü, M., Gözüaçık, C., Konuksal, A., Hekimhan, H., & Fidan, H. (2016). The distrıbution and population density of the cereal weevil, Pachytychius hordei (Brullé) (Coleoptera: Curculionidae) in cereal fıelds in Northern Cyprus. Journal of Agricultural, Food and Environmental Sciences, 67, 75-81.
8. Güllü, M., Gözüaçık, C., & Konuksal, A. (2024). Wheat Insect Pests. in Advances in Wheat Breeding towards Climate Resilience and Nutrient Security (eds Zencirci, N., Altay, F., Baloch, F. S., Nadeem, M. A., Ludidi, N. 1st edn 391–451 (Springer, Singapore, 2024).

9. Karaca, V., Gözüaçık, C., & Şimşek, Z. (2012). The solution offers of entomological problems in cereals in Southeast Anatolia Region. Turk. J. Sci Rev. 5(2):154–159.
10. Şimşek, Z. (1991). Investigations on the usage possibilities of the sweep net counting method instead of square meter method in the determination of the population density of Pachytychius hordei (Brulle) (Col.: Curculionidae). Diyarbakır Bölge Zir. Müc. Araş. Enst. Müd. Araştırma Eserleri Serisi No: 7, 146 s.
11. Şimşek, Z. (1998). Investigations on the distribution and infestation rates of Cereal weevil [Pachytychius hordei (Brulle) (Col.: Curculionidae)] on wheat and barley in Central Anatolia region. Bitki Koruma Bülteni, 38 (3-4): 121-134.
12. TURKSTAT, (2025). https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Bitkisel-Uretim-2.Tahmini-2025-53938 (14.11.2025).