II.Muršili’nin Dualarında İlahi Bir Ceza: Veba

Öz

Birçok eskiçağ toplumunun benimsediği gibi Hitit inancında da veba gibi salgınlar, tanrıların hoşnutsuzluğundan kaynaklanan ceza örneği olarak yorumlanmıştır. Metinlerde veba gibi salgınlar tanrıların insanlara verdiği ilahi bir ceza olarak yansımaktadır. II. Muršili’nin veba duaları incelendiğinde salgının sebepleri arasında kralların işlediği hatalar kabul edilmiştir. Dolayısıyla salgınlar, tanrıların öfkesi ile ilişkilendirilmiş, çözümü de onları hoşnut edecek uygulamalar da aramışlardır. Veba duaları; Muršili’nin babasının döneminde gerçekleşen tanrıların emirlerine itaatsizlik, sorumlulukların ihlalleri ve haksızlığa karşı verilen ceza sonucu ülkede yıllardır bitmeyen salgından bahsetmektedir. Ancak salgın babasının dönemiyle sınırlı kalmayıp Muršili’nin iktidar sürecini de etkisi altına alması cezaların kuşaktan kuşağa aktarıldığını da göstermektedir. Tanrılar tarafından ilahi bir ceza olarak verildiği düşünülen vebanın ülkenin genelini etkilemesi, suçu işleyen kişinin kral olması ile alakasını ortaya koymaktadır. Çünkü kral tanrının emriyle yeryüzünde görevli vekili idi. Bu nedenle kral halkına davranışlarıyla örnek olması gereken kişidir. Aksi takdirde, kralın işlediği hatanın sonucunda tanrıların verdiğine inandıkları cezalar sadece kendisini değil halkıyla birlikte ülkenin genelini etkilemektedir.

Anahtar Kelimeler

• veba,
• ilahi ceza
• veba duları,
• II.Muršili

Divine Punishment in the Prayers of Muršili II: The Plague

Öz

As was the case in many ancient societies, epidemics such as the plague were interpreted in Hittite belief as a form of punishment stemming from the displeasure of the gods. In Hittite texts, epidemics such as the plague are portrayed as divine punishment meted out by the gods to humans. An analysis of Muršili II’s plague prayers reveals that the mistakes made by kings were considered among the causes of the epidemic. Consequently, epidemics were associated with the wrath of the gods, and people sought solutions through practices that would appease them.The plague prayers refer to a plague that had been ravaging the country for years as a result of disobedience to the gods’ commands, breaches of responsibility, and punishment for injustice during the reign of Muršili’s father. However, the fact that the plague did not remain confined to his father’s reign but also affected Muršili’s reign demonstrates that these punishments were passed down from generation to generation. The fact that the plaguebelieved to be a divine punishment affected the entire country highlights its connection to the king being the one who committed the offense. This is because the king served as the gods’ representative on earth by divine command. Therefore, the king was the one who was supposed to set an example for his people through his conduct. Otherwise, the consequences of the king’s mistake he punishments meted out by the godsaffect not only him but also his people and the entire country

Anahtar Kelimeler

• plague
• divine punishment
• The Plague Prayers
• II.Muršili

Kaynakça

1. KAYNAKÇA Akkuş Mutlu, S. (2014). Eski Mezopotamya’da tanrılara sunulan kurbanlar. Tarih Okulu Dergisi, 17, 1–17.
2. Akkuş Mutlu, S. (2019). Eski Ön Asya toplumlarında veba hastalığının tedavi yöntemleri ve sosyo-ekonomik etkileri. I. Uluslararası Kapadokya Felsefe ve Sosyal Bilimler Kongresi, 400–411.
3. Alparslan, M. (2007). II. Muršili ve dönemi (Yayımlanmamış doktora tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
4. Collins, B. J. (2007). The Hittites and their world. Society of Biblical Literature.
5. Czyżewska, I. S. (2012). How to pray to Hittite gods: A semantic and contextual analysis of Hittite prayer terminology with the new editions of selected prayers of Muršili II (Doctoral dissertation). SOAS, University of London.
6. Çeçen, S. (2020). Çivi yazılı belgelerde Anadolu’da salgın hastalık. Kafdağı, 5(1), 13–17.
7. Dardano, P. (2020). Per un’etimologia del lessema ittita ḫe(n)kan. KUBABA, 41, 131–145.
8. Dinçol, A. M. (1985). Ašhella Rituali (CTH 394) ve Hititlerde salgın hastalıklara karşı yapılan majik işlemlere toplu bir bakış. Belleten, 49(193), 1–40.

9. Dinçol, A. M. (1990). Hitit yasalarının ana çizgileri ve Eski Ön Asya hukuku ile etkileşimi. Anadolu Araştırmaları, 12, 83–110.
10. Eliade, M. (2003). Dinsel inançlar ve düşünceler tarihi (Cilt 1). Kabalcı Yayınevi.
11. Ersoy, T. (2025). Hitit dünyasında ölüm (Yayımlanmamış doktora tezi). Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi.
12. Gilan, A. (2015). Formen und Inhalte althethitischer historischer Literatur. Heidelberg.
13. Karauğuz, G. (2020). Hitit duaları: Kil kitapları, “Bin Tanrı” için ilahi ve münâcatlar. Çizgi Kitabevi.
14. Kurşun Cengiz, P. (2023). Hitit İmparatorluğu’nda ilahi bir cezalandırma yöntemi olarak hastalık. Journal of Human Sciences, 20(1), 99–117.
15. Lebrun, R. (1980). Hymnes et prières hittites. Centre d’Histoire des Religions.
16. Murat, L. (2003). Ammihatna ritüelinde hastalıklar ve tedavi yöntemleri. ArAn, 6(2), 89–109.
17. Norrie, P. (2016). How disease affected the end of the Bronze Age. İçinde A history of disease in ancient times (ss. 61–101).
18. Reyhan, E. ve Cengiz, T. (2016). Başkent Hattuša’nın şifacı kadınları: Büyücüler. İçinde K. Osman (Ed.), Geçmişten günümüze şehir ve kalıntıları I (ss. 105–113).
19. Reyhan, E. (2021). Hitit örneği üzerinde Eskiçağ’da toplumsal yapı ve büyü ilişkisi. TAD, 40(70), 1–52.
20. Reyhan, E. (2024). Eskiçağ Anadolu ritüellerinde Tanrı-insan ilişkisine dair bir kesit: Arınma ritüelleri. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, 112, 395–416.
21. Sanders, P. (2007). Argumenta and Deum in the plague prayers of Muršili II and in the Book of Psalms. İçinde Peels (ss. 180–217).
22. Singer, I. (2002). Hittite prayers. Writings from the Ancient World 11. Society of Biblical Literature.
23. Sir Gavaz, Ö. ve Ünal, A. (2021). Hititlerde salgın hastalıklar, tıp ve büyüyle olan yakın ilişkileri. İçinde Eskiçağda salgın ve hastalıklar (ss. 291–324).
24. Süel, A. (2012). Hititlerde suç ve ceza. İçinde Ömer Çapar’a armağan (ss. 309–322). Hel Yayıncılık.
25. Şahinbaş Erginöz, G. (2022). Hitit Dönemi Anadolu’sunda tıbbi faaliyetler. Anadolu Tıbbı Dergisi, 1, 33–43.
26. Ünal, A. (1980). Hitit tıbbının ana hatları. Belleten, 44(175), 475–495.
27. Weeks, D. M. (1949). An Anatolian/Hittite extension modeled after Carl Darling Buck’s Dictionary of Selected Synonyms in the Principal Indo-European Languages.