İnsani Değerler Psiko-Eğitim Programının Ergenlerde Internet Kullanımına Etkisi

Öz

Günümüzde gelişen teknolojiyle birlikte yaşamımızın her alanında birçok değişiklik meydana gelmektedir. Bu gelişmeler yaşamı kolaylaştırırken bazen de olumsuz etkilemektedir. Bilgi çağının en hızlı gelişimlerinden biri de teknoloji araçlarında olmuştur. Tablet, bilgisayar, cep telefonları yaşamımıza girmiş ve önemli bir yer tutmaktadır. Teknolojiyi doğru kullanmak çok önemlidir. Bireyler teknolojik araçların (internet-telefon-bilgisayar) faydalı yönlerini kullanırlarsa kendilerini geliştirebileceklerdir. Ancak teknoloji doğru kullanılmazsa zarar verir hale gelmektedir. Bu araştırma Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde eğitim gören lise öğrencilerinin teknoloji bağımlılık düzeylerinin azaltılmasında “İnsani Değerler Yönelimli Psiko-Eğitim Programı’nın” etkili olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden deneysel modelde yapılmıştır. Araştırmanın evrenini 2016-2017 öğretim yılında Lefkoşa Türk Lisesi, Değirmenlik Lisesi, Kurtuluş Lisesi, 20 Temmuz Fen Lisesi okullarındaki öğrenciler oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemi ise ölçüt örnekleme yöntemiyle seçilmiş ve bu liselere devam eden 20 öğrenciden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan “Kişisel Bilgi Formu”, Young, tarafından geliştirilen ve Pawlikowski ve arkadaşları tarafından kısa forma dönüştürülen “Young İnternet Bağımlılığı Testi” ve Dilmaç tarafından ortaöğrenim düzeyindeki öğrenciler için geliştirilen “İnsani Değerler Ölçeği” uygulanmıştır. Daha sonra İnsani Değerler Psiko-eğitim Programı uygulanmış ve aynı ölçekler tekrarlanmıştır. Araştırmanın verilerinden elde edilen sonuçlara göre program uygulanmadan önce ve sonraki puanlar arasında istatiksel olarak anlamlı  farklılık olduğu bulunmuştur. Elde edilen sonuçlar ilgili literatür dahilinde tartışılmış, ileride yapılacak araştırmalara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Ergenlik,teknoloji bağımlılığı,internet bağımlılığı,insani değer

Kaynakça

1. Ata, B. (2017). Bilim teknoloji ve sosyal değişme. Ankara: Pegem Akademi.
2. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2009). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara,: Pegem Akademi.
3. Cengizhan, C. (2003). Öğrencilerin Bilgisayar ve İnternet kullanımında yeni bir boyut: Bağımlılık IX. Türkiye’de Internet Konferansı, Marmara Üniversitesi.
4. Dilmaç, B. (2007). Bir grup fen lisesi öğrencisine verilen insani değerler eğitiminin insani değerler ölçeği ile sınanması. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
5. Griffiths, M, D. (1995). Technological addictions: Clinical Psychology. Forum, 76, 14-19. AlınanYer: https://s3.amazonaws.com/academia.edu.documents/4330215/CPF_Tech_Adds_1995.pdf?AWSAccessKeyId=AKIAIWOWYYGZ2Y53UL3A&Expires=1509102781&Signature=TfHO2KJLnAFoNbIy7rOvR4nuDnU%3D&response-content-disposition=inline%3B%20filename%3DGriffiths_M.D._1995_._Technological_addi.pdf
6. Irmak, Y., Erdoğan, S. (2016). Ergen ve genç erişkinlerde dijital oyun bağımlılığı: Güncel bir bakış. Türk Psikiyatri Dergisi, 27(2):128-37. doi: 10.5080/u13407
7. Karaman, M. K., Kurtoğlu, M. (2009). Öğretmen adaylarının internet bağımlılığı hakkındaki görüşleri. Akademik Bilişim’09 - XI. Akademik Bilişim Konferansı Bildirileri, Harran Üniversitesi, Şanlıurfa.
8. Karayağız, M., Bolışık, G. (2009). Çocuk ve gençlerde internet kullanımı: TAF Preventive Medicine Bulletin, 8, 445-450. Alınan Yer: https://www.ejmanager.com/mnstemps/1/khb_008_05-445.pdf

9. Kılınç, İ., Gündüz, Ş. (2017). Lise öğrencilerinin siber duyarlılık, internet bağımlılığı ve insani değerlerinin incelenmesi. Trakya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7 (2), 261 – 283. Alınan Yer: http://genclikbirikimi.org/kunye-32977-lise-ogrencilerinin-siber-duyarlilik-internet-bagimliligi-insani-degerlerinin-incelenmesi-makale
10. Peker, A. (2013). İnsani Değerler Yönelimli Psiko-Eğitim Programı’nın problemli internet Kullanımı ve siber zorbalık üzerindeki etkisi. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(1), 11-22. Alınan yer: http://e-dergi.atauni.edu.tr/ataunisosbil/article/view/5000150999/5000137041
11. Sarıgöl, R. (2015). Riskler ve başetme becerileri. Antalya: Tubim.
12. Song, I., LaRose, R., Eastin, M. S., Lin, C. A. (2004). Internet Gratifi-cationsand internet addiction: On the uses and abuses of new media. CyberPsychology & Behavior, 7, 384-394. doi: 10.1089/cpb.2004.7.384
13. Şahin, C., Tuğrul, V. M. (2012). İlköğretim öğrencilerinin: Bilgisayar oyunu bağımlılık düzeylerinin incelenmesi. ZFWT Journal of World of Turks, 4, 3-4. Alındığı yer: http://www.dieweltdertuerken.org/index.php/ZfWT/article/view/338/sahin_tugrul
14. Ulusoy, K., Dilmaç, B. (2015). Değerler eğitimi, Ankara: Pegem Akademi.
15. Young, K, S. (1998). Internet addiction: The emergence of a new clinical disorder. CyberPsychology & Behavior, 1, 237-244. doi: 10.1089/cpb.1998.1.237