KENT KİMLİĞİNİN HAFIZA DURAKLARI OLARAK ANKARA ANAFARTALAR ÇARŞISI VE İSTANBUL MANİFATURACILAR ÇARŞISININ SERAMİK PANOLARI

Türkiye’de modernist anlamda seramik sanatının seramik panolar olarak uygulandığı 1950’ler ve 70’lerde önemli bir gelişme kaydedilmiştir. Ülkemizde akademik seramik sanat eğitimi paralelinde mimari alanlarda, özellikle kamusal alanlarda; hastaneler, üniversiteler, bankalar, kültür merkezleri, hava alanları, alışveriş merkezleri, sosyal ve özel konutlarda dönemin sanatçı ve akademisyenleri tarafından uygulanan seramik panolar önemlidir. Ülkemizin birçok şehrinde benzeri mimari alanlarda bu panoları görmek mümkündür. 1950 yılından günümüze ulaşan bu panoların birçoğu Ankara, İstanbul, İzmir gibi büyük şehirlerde yer almaktadır. Bu bağlamda Cumhuriyet dönemi sonrası modernleşme kavramının kamusal alanlarda eklektist çözümlemelerle yeniden ele alındığı ve mimari alanlara taşındığı uygulamalara en iyi örnekler Ankara Anafartalar ve İstanbul Manifaturacılar çarşısıdır. Seramik Panolar Anadolu’nun binlerce yıllık geleneksel seramik kültürünün ve çini sanatının evrilerek günümüze ulaşan yorumudur. Teknik ve yapısal özellikleri ile her türlü hava şartlarına uygunluğu, seramik çamurunun plastik ifade dili, forma, renge, desene ve tasarıma dönüşerek yaşadığımız coğrafyanın kültür mirası olmuştur. Bu bağlamda geleneksel seramik sanatlarının evrilerek çağdaş seramik sanatına ve tasarımlara ile dönüşme sürecinde akademik sanat eğitiminin rolü kuşkusuz çok önemlidir. Dönemin önemli seramik sanatçıları, akademisyenleri, heykeltıraşları, ressamları tarafından kamusal alanlarda mimarinin iç ve dış yüzeylerde uygulanan seramik panolar, mozaik eserler ve duvar resimleri özgün, sanatsal, estetik anlayış ve yorumlar ile kent hafızası ve kent kimliğini oluşturan birer kültür mirası olarak günümüze ulaşmıştır. Bu kültür duraklarından en önemlileri kuşkusuz Ankara Anafartalar Çarşısı ve İstanbul Manifaturacılar Çarşısıdır. Bu alışveriş merkezlerinde çağdaş seramik sanatçıları tarafından uygulanan seramik panolar seramik sanatını mimari alanlara taşıyarak halkla buluşturmuştur. Son yıllarda kentsel hafızaya işaret eden, mimaride uygulanan seramik panoların hikayesi, benim mücadelem gibi, kolektif bilinç çalışmaları kapsamında, sanatçılar, akademisyenler, gazetecilerin mücadeleleri ile gündeme getirilerek canlı tutulmaya çalışılmıştır. Bu mücadele Ankara Anafartalar Çarşısı ve İstanbul Manifaturacılar Çarşısı’nın Büyük Şehir Belediyeleri Meclis Komisyonları tarafından korunmaya alınmasında önemli bir etken olmuştur. Belediyeler, üniversiteler ve yerel yönetimler tarafından çözümler üretilerek, kent-kültür-kimlik ve bellek bağlamında birer kültür mirası olarak geleceğe taşınması toplum olarak hepimizin sorumluluğu olmalıdır.