Proposal for a Diminishing Musharakah-Based Vehicle Financing Model Abstract

Öz

This study presents a model proposal for vehicle financing based on the diminishing musharakah method and aims to encourage financial institutions and participation banks specializing in vehicle financing to engage in the participation finance ecosystem with this partnership-based financing model. It examines the model’s feasibility and compares it with existing financing alternatives. The motivation for this study arises from the lack of partnership-based methods among the financing products offered by financial institutions operating in accordance with participation finance principles. The study employs qualitative research methods, including document analysis, to explore the definition, features, jurisprudential views, and application examples of musharakah. It provides comprehensive information on diminishing musharakah for vehicle financing, conducts analyses, and develops a perspective on implementing the model in Türkiye. Based on the findings, concrete recommendations are provided for integrating the diminishing musharakah model into Türkiye’s legal and economic framework, and its applicability and potential contributions are evaluated in comparison with vehicle financing models in Türkiye from both a jurisprudential and financial perspective. The research concludes that the diminishing musharakah method is a fully compliant, partnership-based, and practical financing model within Islamic finance principles. Despite its disadvantages, the model’s full compliance with participation finance principles makes it appealing to individuals with Islamic sensitivities.

Anahtar Kelimeler

• Islamic Finance
• Participation Finance
• Diminishing Musharakah
• Vehicle Financing
• Partnership Model

Azalan Müşareke Esaslı Taşıt Finansmanı Modeli Önerisi

Öz

Bu çalışma, azalan müşareke yöntemiyle taşıt finansmanı sağlamaya yönelik bir model önerisi sunmak ve taşıt finansmanı sağlayan finansal kuruluşlar ve katılım bankalarının, ortaklık temelli bu finansman modeliyle katılım finans ekosisteminde yer almasını teşvik etmek amacıyla, önerilen modelin uygulanabilirliğini sorgulamakta ve mevcut finansman alternatifleri ile mukayese etmektedir. Katılım finans prensiplerine uygun olarak çalışan finansal kurumların sundukları finansal ürünler arasında ortaklık temeline dayalı yöntemleri tercih etmemeleri bu çalışmanın hazırlanmasını motive etmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu kapsamda müşarekenin tanımı, özellikleri, buna ilişkin fıkhi görüşler ve uygulama örnekleri incelenmiş olup azalan müşareke ile taşıt finansmanı hakkında çeşitli bilgilere ulaşılmış, analizler yapılmış ve modelin Türkiye’de uygulanmasına dair bir perspektif geliştirilmiştir. Elde edilen bilgiler ışığında azalan müşareke modelinin Türkiye’deki yasal ve ekonomik çerçeveye nasıl entegre edilebileceğine dair somut öneriler geliştirilmiş olup azalan müşareke ile taşıt finansmanının uygulanabilirliği ve Türkiye ekonomisine potansiyel katkıları araştırılmıştır. Bununla birlikte Türkiye’deki taşıt finansmanı modelleriyle fıkhi açıdan ve finansal açıdan karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda, azalan müşareke yönteminin İslami finans prensiplerine uyumlu ve ortaklık temelli bir finansman modeli olduğu sonucuna varılmıştır. Çalışma kapsamında tasarlanan modelin dezavantajları bulunsa da katılım finans prensiplerine uyum sağlaması, modeli İslami hassasiyetleri olan kişiler için cazip kılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• İslami Finans
• Katılım Finans
• Azalan Müşareke
• Taşıt Finansmanı
• Ortaklık Modeli

Kaynakça

1. AAOIFI. (2024). Faizsiz Finans Standartları. TKBB Yayınları.
2. Ahmad, M. & Perveen, A. & Zafar, B. (2021). Diminishing Musharakah Product of Islamic Banks: A Sharia'a Compliant Substitute of Term Finance. GISRAS Journal of Management & Islamic Finance, 1(2), 136-152.
3. Akyün, N. (1995). Dünyada ve Türkiye’de Tüketici Kredileri [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
4. Akyüz, Y. (2018). Azalan Müşareke ve Fıkhi Tahlili [Yüksek Lisans Tezi]. Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
5. Ayub, M. (2017). İslami Finansı Anlamak. İktisat Yayınları.
6. Bardakoğlu, A. (2000). İcare. İçinde TDV İslam Ansiklopedisi (C. 21, ss. 379-388). TDV.
7. Bashir, A.-H. M., & Darrat, A. F. (1992). Equity Participation Contracts and Investment: Some Theoretical and Empirical Results. American Journal of Islam and Society, 9(2), Article 2. https://doi.org/10.35632/ajis.v9i2.2556
8. Bayındır, S. (2005). Bir Finansman Yöntemi Olarak Kullanılan Sermaye Ortaklığının İslâm Hukuku Açısından Değerlendirilmesi Servet. Usûl, 3, 139-157.

9. Bendjilali, B., & Khan, T. (2008). Economics of Diminishing Musharakah. Islamic Development Bank Islamic Research and Training Institute. https://www.isfin.net/sites/isfin.com/files/economics_of_diminishing_musharakah.pdf
10. Birsin, M., & Ötegeçeli, H. (2019). Tasarrufa Dayalı Faizsiz Finansman Sistemi ve Fıkhî Meşruiyeti Üzerinde Yapılan Değerlendirmeler. Mesned İlahiyat Araştırmaları Dergisi, 10(1), Article 1.
11. Cebeci, İ. (2010). Modern İslam İktisadı Literatüründe Murabaha Tartışmaları [Doktora Tezi]. Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
12. Çekin, Ö. (2018). Tasarrufa Dayalı Finansman Sistemi ve İslami Finans İlkeleri Çerçevesinde Değerlendirilmesi [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
13. Çiçek, M. (2008). Otomotiv Sektörünün Kredi Yolu ile Finansmanının Satışlara Etkisi ve Türkiye Uygulaması [Doktora Tezi]. Kadir Has Üniversitesi Sosyal Bilimler Ensitüsü.
14. Dabiri, M. (2012). Diminishing Musharakah [Yüksek Lisans Tezi]. Academy for International Modern Studies, Institute of Islamic Finance.
15. Diminishing Mushārakah and its Shariah Criteria: Hearing on 136 (2/15) de Uluslararası İslam Fıkıh Akademisi (2004).
16. Dinç, Y. (2017). A Suggestion on Mortgage Financing of Islamic Banks: Diminishing Musharakah. International Journal of Trade, Economics and Finance, 8, 25-31. https://doi.org/10.18178/ijtef.2017.8.1.534
17. Diwany, T. (1997). The Problem With Interest. TA-HA Publishers.
18. Dönmez, İ. K. (2007). Örf. İçinde TDV İslâm Ansiklopedisi (C. 34, ss. 93-94). TDV.
19. Ebu Gudde, A. (2004). El-Müşareketü’l-mütenakısa ve davâbituhe’ş-şer’iyye. Mecelletu-Mecma’u’l-Fıkhi’l-İslami(MMFİ), 1(15), Article 15.
20. Encazip. (2024, Haziran 19). Kredilerde KKDF ve BSMV Nedir? encazip.com. https://www.encazip.com/bilgi/bankacilik/ihtiyac-kredisinde-kkdf-bsmv
21. Gözübenli, B. (2010). Şirket. İçinde TDV İslâm Ansiklopedisi (C. 39, ss. 198-201). TDV. https://islamansiklopedisi.org.tr/sirket
22. Hammad, N. K. (2001). El-Müşareketü’l-mütenakısa ve ahkâmühâ fi dav’i’l-’ukudi’l-müstecidde. Mecelletu-Mecma’u’l-Fıkhi’l-İslami(MMFİ), 2(15), Article 15.
23. Hammud, S. H. A. (1976). Tavîru’l-a’mâli’l-masrifi’l-İslâmiyye bimâ yettefiku ve’ş-şerî’ate’l-İslâmiyye. Matabaatu’ş-Şark.
24. Iqbal, M., & Molyneux, P. (2016). Thirty Years of Islamic Banking: History, Performance and Prospects. Springer.
25. ISRA. (2012). Islamic Financial System Principles & Operations (1. bs). International Shariah Research Academy for Islamic Finance (ISRA).
26. Karaman, A. (2017). Bir Faizsiz Finansman Yöntemi Olarak Müşareke Akdi ve Tasarrufa Dayalı Faizsiz Sistem (Elbirliği Sistemi Örneği)",. İçinde H. M. Günay (Ed.), Tasarrufa Dayalı Faizsiz Finansman Sistemi. Ensar Neşriyat.
27. Karaman, H. (1989). Akid. İçinde TDV İslâm Ansiklopedisi (C. 2, ss. 251-256). TDV. https://islamansiklopedisi.org.tr/akid
28. Kaya, S. (2017). Faizsiz Finans İlkeleri ve Tasarrufa Dayalı Faizsiz Finansman Sistemi-ne Dair Öneriler. İçinde H. M. Günay (Ed.), Tasarrufa Dayalı Faizsiz Finansman Sistemi. Ensar Neşriyat.
29. Kılıç, F., & Torun, M. (2018). Bireysel Kredilerin Enflasyon Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği. Journal of Management and Economics Research, 16(1), Article 1. https://doi.org/10.11611/yead.386270
30. Kuveyt Türk Katılım Bankası. (2024a, Haziran 29). Leasing Hakkında Sıkça Sorulan Sorular. kuveytturk.com.tr. https://www.kuveytturk.com.tr/isim-icin/leasing/leasing-hakkinda-sikca-sorulan-sorular
31. Kuveyt Türk Katılım Bankası. (2024b, Haziran 29). Leasing Süreci ve Hesaplama Aracı. kuveytturk.com.tr. https://www.kuveytturk.com.tr/isim-icin/leasing/leasing-sureci-ve-hesaplama-araci
32. Milliyet. (1989, Ekim 3). Bankalar Otomobil Kredisi Başlatıyor. Milliyet, 5. https://gazetearsivi.milliyet.com.tr/liste?tarih=1989.03.10
33. Milliyet Pazarlama. (1986, Eylül 29). Bu Şartlarla Otomobil Alınır. Milliyet, 12. https://gazetearsivi.milliyet.com.tr/liste?tarih=1986.09.29
34. Mohd Subky, K. H., Liu, R., Abdullah, M. M., Mokhtar, Z., & Faizrakhman, A. (2017). The Implication of Musharakah Mutanaqisah in Malaysian Islamic Banking Arena: A Perspective on Legal Documentation. International Journal Of Management and Applied Research, 4, 17-30. https://doi.org/10.18646/2056.41.17-003
35. Moriguchi, T. & Khattak, M. A. & Farhan, M. & Firdaus, M. & Worasutr, A. & Hakim, A. L. & Musthafa, F. & Muneeza, A. (2016). Contemporary Practices of Musharakah in Financial Transactions. International Journal of Management and Applied Research, 3(2), 65-76. https://doi.org/10.18646/2056.32.16-005
36. Mouhoub, D., & Deghmoum, H. (2021). Musharakah Mutanakisah “MM” Financing:, Experience of Islamic Banks. Mecelletü’l-Düveliyye lil-Edai’l-İktisadî, 276. https://doi.org/10.54241/2065-004-001-016
37. Munyar, V. (1989, Haziran 28). Tüketici Kredisi Bizde de Başlıyor. Milliyet, 5. https://gazetearsivi.milliyet.com.tr/liste?tarih=1988.06.28
38. Nurhayati, Y., & Hasan, A. (2022). Analysis of the Mutanaqisah Musyarakah Contract as a Solution for Home Ownership Financing in Islamic Banking. Indonesian Interdisciplinary Journal of Sharia Economics (IIJSE), 5, 390-408. https://doi.org/10.31538/iijse.v5i1.1770
39. OtoSOR. (2024, Haziran 4). Sıkça Sorulan Sorular. https://www.otosor.com.tr/sikca-sorulan-sorular
40. Polat, İ. (2021). Tasarrufa Dayalı Faizsiz Finans (Elbirliği) Sisteminin Fıkhi Analizi [Yüksek Lisans Tezi]. Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
41. Qureshi, F. & Hidayat, S. E. (2018). Challenges in Implementing Musharakah Mutanaqisah Islamic Home Financing in Malaysia. Journal of Islamic Financial Studies, 2(2), 45-54. https://pdfs.semanticscholar.org/1545/70f6292c11fed4f4b93a698f0d1120ddd1a8.pdf
42. Saeed, M. (2018). Implementation Issues of Partnership (Musharaka) and Diminishing Partnership (Muntiqa Musharaka). SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.3276645
43. Samar, M. (2019). İslami Finans Ürünlerinde Akitlerin Birleştirilmesi (1. bs). Hikmetevi Yayınları.
44. Siswantoro, D., & Qoyyimah, H. (2007). Analysis on the feasibility study of musharakah mutanaqisah implementation in Indonesian Islamic Banks. Advances in Islamic Economics and Finance, 1, 471-488.
45. Şazelî, H. A. (2001). El-Müşâreketü’l-mütenakısa ve suvaruhu fi dav’ davâbiti’l-ukudi’l-müstecidde. Mecelletu-Mecma’u’l-Fıkhi’l-İslami(MMFİ), 2(15), Article 15.
46. Şübeyr, M. O. (2007). El-Muamelatu’l-Maliyye’l-Muâsıra. Daru’n-Nefâis.
47. TKBB. (2024). Kullandırılan Fonların Dağılımı İstatistikleri. Türkiye Katılım Bankaları Birliği. https://tkbb.org.tr/veripetegi-detay/10
48. Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, Pub. L. No. 6502, Resmi Gazete 28835 (2023). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6502&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
49. Türk Borçlar Kanunu, Pub. L. No. 6098, Resmi Gazete 27836 (2011). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6098&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
50. Türk Ticaret Kanunu, Pub. L. No. 6102, Resmi Gazete 27846 (2011). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=6102&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
51. Usmani, M. T. (1998). An Introduction to Islamic Finance.
52. Zuhaylî, V. (2001). El-Müşâreketü’l-mütenakısa ve suvaruhu fi dav’ davâbiti’l-ukudi’l-müstecidde. Mecelletu-Mecma’u’l-Fıkhi’l-İslami(MMFİ), 2(15), Article 15.