TR
DE
ZAMAN, KİP VE KİP(SEL)LİK KAVRAMLARI HAKKINDA
Öz
Zaman ve kip kavramları Türk dilbiliminde geleneksel dilbilgisi çerçevesinde çok tartışılmaktadır. Bu kavramlar örneğin Alman ve İngiliz dilbilimi ile ilgilenenler tarafından pek karıştırılmamaktadır, oysa birçok Türkoloji uzmanı tarafından bu kavramalar birbiri yerine kullanılmakta ve dilbilgisel açıdan mümkün olmayan "zaman kipi" vb. tutarsız ifadeler kullanılmaktadır. Oysa "zaman kipi" diye bir şey olamaz. Zaman, bir eylemin, bir oluşun ya da bir durumun geçmişte ya da şimdi cereyan ettiği süreyi, içinde bulunduğu zaman dilimini yahut da gelecekte devam edeceği süreyi anlatan bir dilbilgisi kategorisidir. Oysa kip eyleme, oluşa, duruma yükleme dayalı bir bakış açısı gösterir, bunların hangi tarzda gerçekleştiğini, zorunluluk mu, gereklilik mi, istek mi, izin mi içerdiğini anlatır. Türkçede kipler bildirme kipleri ve tasarlama kipleri şeklinde ikiye ayrılırken batı dillerinde üçe ayrılır. Türkçedeki tasarlama kiplerinde yer alan gereklilik, istek, dilek-koşul ve emir biçimleri örneğin Almancada farklı sınıflalara ayrılmaktadır. Emir kipi ayrı bir kip olarak görülmekte; gereklilik, istek ve dilek-koşul ise ya tarz eylemleriyle veya Konjunktv I (Türkçenin duyulan-öğrenilen geçmiş zamanına denk sayılabilecek dolaylı anlatım) ya da Konjunktv II (istek, dilek, koşul kipi) gibi dilbilgisel biçimlerle dile getirilmektedir. Ayrıca kip ve kip(sel)lik kavramlarının da karıştırılmaması gerekmektedir. Her dilde belli sayıda kip vardır ve kipin anlamları önceden belirlenmiştir. Oysa kuramsal açıdan kipliklerin sayısı sınırsızdır ve Türkçede şu kadar, Almancada bu kadar kiplik vardır demek mümkün değildir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- AKSAN, Doğan(1999):Anlambilim Konuları ve Türkçenin Anlambilimi. Engin Yayınları. Ankara. ATABAY, Neşe vd. (1983): Sözcük Türleri. TDK Yayınları: 421. Ankara. BALCI, Tahir (1993): Abriss der türkisch-deutschen kontrastiven Grammatik. Ein Lehrbuch für Studierende des Deutschen als Fremdsprache. Dicle Üniversitesi Yayınları, no: 5. Diyarbakır.
- BALCI, Tahir (2003): Edat Bağlamında Sözcük Türlerine Yeni Bir Yaklaşım. TÖMER Dil Dergisi, 122. sayı, s. 7-16. Ankara. BENZER, Ahmet (2012): Türkçede Zaman, Görünüş ve Kiplik. Kabalcı Yayınevi. İstanbul.
- BREDOW, Rafaelavon (2006): LebenohneZahlundZeit. Der Spiegel. 17. sayı, 24.4.06, s. 150-152 ). BUßMANN, Hadumod (2008): Lexikon der Sprachwissenschft. Alfred Kröner Verlag. Stuttgart.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Dil Çalışmaları (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Nisan 2015
Gönderilme Tarihi
23 Şubat 2015
Kabul Tarihi
30 Nisan 2015
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2015 Cilt: 3 Sayı: 1
APA
Balcı, T., & Balcı, H. (2015). ZAMAN, KİP VE KİP(SEL)LİK KAVRAMLARI HAKKINDA. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 3(1), 377-391. https://izlik.org/JA42DB48NA
AMA
1.Balcı T, Balcı H. ZAMAN, KİP VE KİP(SEL)LİK KAVRAMLARI HAKKINDA. IJLET. 2015;3(1):377-391. https://izlik.org/JA42DB48NA
Chicago
Balcı, Tahir, ve Halime Balcı. 2015. “ZAMAN, KİP VE KİP(SEL)LİK KAVRAMLARI HAKKINDA”. International Journal of Languages’ Education and Teaching 3 (1): 377-91. https://izlik.org/JA42DB48NA.
EndNote
Balcı T, Balcı H (01 Nisan 2015) ZAMAN, KİP VE KİP(SEL)LİK KAVRAMLARI HAKKINDA. International Journal of Languages’ Education and Teaching 3 1 377–391.
IEEE
[1]T. Balcı ve H. Balcı, “ZAMAN, KİP VE KİP(SEL)LİK KAVRAMLARI HAKKINDA”, IJLET, c. 3, sy 1, ss. 377–391, Nis. 2015, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA42DB48NA
ISNAD
Balcı, Tahir - Balcı, Halime. “ZAMAN, KİP VE KİP(SEL)LİK KAVRAMLARI HAKKINDA”. International Journal of Languages’ Education and Teaching 3/1 (01 Nisan 2015): 377-391. https://izlik.org/JA42DB48NA.
JAMA
1.Balcı T, Balcı H. ZAMAN, KİP VE KİP(SEL)LİK KAVRAMLARI HAKKINDA. IJLET. 2015;3:377–391.
MLA
Balcı, Tahir, ve Halime Balcı. “ZAMAN, KİP VE KİP(SEL)LİK KAVRAMLARI HAKKINDA”. International Journal of Languages’ Education and Teaching, c. 3, sy 1, Nisan 2015, ss. 377-91, https://izlik.org/JA42DB48NA.
Vancouver
1.Tahir Balcı, Halime Balcı. ZAMAN, KİP VE KİP(SEL)LİK KAVRAMLARI HAKKINDA. IJLET [Internet]. 01 Nisan 2015;3(1):377-91. Erişim adresi: https://izlik.org/JA42DB48NA