Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Kullanılan “Salih Hikâye Serisi” Setinde Kültürel Ögeler Bulunduran Görsellerin İncelenmesi

Öz

Düşüncenin, kültürün ve eğitimin aracı dildir. Bir milletin sözlü veya yazılı olarak dil vasıtasıyla anlatabildiği her şey kültürü oluşturmaktadır. Yabancı bir dili etkili bir şekilde öğrenebilmenin yolu; dilini öğreneceğimiz toplumun kültürünü de etkin bir şekilde öğrenmekten geçmektedir. Yabancı dil olarak Türkçe öğretirken de hedef dilin etkili bir şekilde öğretilmesi gerekmektedir. Kelime öğretimi dilin etkili ve hızlı öğretilebilmesi adına önemlidir. Dilsel zenginliğe sahip ve kelime öğretiminin yoğun olduğu hikâye kitapları aynı zamanda kültür aktarımı açısından da büyük öneme sahiptir. Ders kitaplarına yardımcı nitelikte olan hikâye kitaplarında kullanılacak olan görsellerin kültürel unsurları barındırması kültürün aktarılmasını ve dilin öğrenilmesini kolaylaştıracaktır. Bu çalışmanın amacı Suriyeli Çocukların Türk Eğitim Sistemine Entegrasyonunun Desteklenmesi Projesi (PIKTES) kapsamında hazırlanan; “Salih Hikâye Serisi” setinde bulunan hikâye kitaplarındaki görsellerin kültürel unsurlarının incelenmesidir. Araştırmada kültürel ögeler bulunduran görseller tespit edilmiş, bulunan kültürel ögelerin hangi kültürel unsurları içerdiği detaylandırılmış ve kültürel ögeler bulunduran görsellerin sayısal dağılımı verilerek değerlendirilmiştir. İncelenen sette bulunan kitaplar nitel araştırma yaklaşımlarından doküman incelemesi yoluyla analiz edilmiştir. Çalışmanın dokümanlarını belirtilen seti oluşturan, A1 ve A2 düzeyinde hazırlanmış on hikâye kitabının tamamı oluşturmaktadır. Çalışmada toplam 83 kültürel öge bulunduran görsele yer verilmiştir. Genel anlamda aynı oranlarda maddi ve manevi kültürel ögeler yer alırken kitaplardaki konuların farklılık göstermesinden dolayı kültürel unsur bulunduran görsellerin yoğunluğu da farklılaşmış, eşit bir dağılım göstermemiştir. Hikâye kitaplarının bazılarında kültürel öge bulunduran görseller sayısal olarak fazla iken bazılarında görsellerin sayısal olarak daha az yer aldığı ve ihmal edildiği savunulabilir. Millî gelenek ve göreneklerimizi yansıtan görsel ögeler hikâye kitaplarındaki kültür aktarımının büyük bölümünü oluştururken ardından dini ögelere yoğunluk verilmiş, diğer milli kültürel unsurlar sayısal olarak azınlıkta kaldığı gözlemlenmiştir. Kültürel ögeler bulunduran görsellerin nicelik olarak artırılması, kültürel ögelerin çeşitlendirilmesi ve nitelik olarak geliştirilmesi; Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde kültür aktarımına önemli katkılar sunacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Yabancı dil olarak Türkçe
• hikâye kitapları
• kültürel öge
• görsel

Investigation of Images Containing Cultural Elements in the Set of "Salih Story Series" Used in Teaching Turkish as a Foreign Language

Abstract

Language is the tool of thought, talent and education. Everything that a nation can express verbally or in writing through language creates a culture. The way to learn a foreign language effectively; It also passes through learning effectively the culture of the society whose language we will learn. While teaching Turkish as a foreign language, the target language should be taught effectively. Teaching vocabulary is important to be able to teach the language effectively and quickly. Storybooks with linguistic richness and intensive vocabulary teaching are also of great importance in terms of cultural transfer. The visual elements to be used in the storybooks, which are supplementary to the textbooks, will facilitate the transfer of the culture and the learning of the language. The Purpose of this study is to examine the cultural elements of the visuals in story books in the “Salih Story Series” set of the Promoting Integration of Syrian Kids to Turkish Education System (PIKTES); it is the examination of the cultural elements of the visuals in the storybooks in the set of "Salih Story Series". In the research, visuals containing cultural elements were determined, and the cultural elements contained in the cultural elements were detailed and evaluated by giving the numerical distribution of the visuals containing cultural elements. The books in the set were analysed with document analysis, which is one of the qualitative research approaches. All ten story books prepared at A1 and A2 levels form the document set of the study. In the study, visuals with a total of 83 cultural elements are included. While there are material and spiritual cultural elements in the same proportions in general terms, the density of the visuals containing cultural elements has also changed due to the differences in the subjects in the books, and they did not show an equal distribution. It can be argued that while some of the storybooks contain a lot of cultural elements numerically, some of them contain less and neglect the visuals numerically. While visual elements reflecting our national traditions and customs constitute the majority of the cultural transfer in storybooks, then religious elements were concentrated on, and other national cultural elements were observed to be numerically minor. Increasing the quantity of visuals containing cultural elements, diversifying and developing cultural elements; it will make important contributions to the cultural transfer in teaching Turkish as a foreign language.

Keywords

• Turkish as a foreign language
• story books
• cultural elements
• images

Kaynakça

1. Başar, U., ve İnal, E . (2020). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi C1 Düzeyi Hikâye Setinin Çeşitli Ölçütler Açısından İncelenmesi. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, Autumn Special Issue I/I (en) , 77-92.
2. Barın, E. (2008). Yabancılara Türkçenin öğretiminde motivasyonun önemi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7, 135-143.
3. Çelik, H., ve Genç, A. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde bir motivasyon ve kültür aktarım aracı. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi ESTÜDAM Eğitim Dergisi, 4(1), 42–53.
4. Daslak, İ. B. (2019). Kültürün Yabancı Dil Eğitimi Üzerine Etkisi: Trabzon Örneği. İmgelem Altı Aylık Hakemli Beşeri Bilimler Dergisi, 3(4), 81-106.
5. Göçen, G, Yazıcı, H, Kaldırım, G. (2020). Yabancılar İçin Türkçe Okuma Kitaplarında İkilemeler, Deyimler ve Atasözleri: Anadolu ve Dede Korkut Hikâye Setleri. Aydın Tömer Dil Dergisi, 5(1) , 1-38 .
6. Gün, M. ve Şimşek, R. (2017). Yabancılara Türkçe öğretiminde kullanılan hikâye kitaplarının incelenmesi: Yunus Emre Enstitüsü Türkçe öğretimi A1-A2 hikâye seti örneği 3, International Journal of Languages’ Education and Teaching, 5(3), 502-517.
7. Gün, M., Tanrıkulu, L., & Selvi, K. (2021). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Kitaplarında Kültür Aktarımı: ‘“Salih Hikâye Serisi”’ Örneği. RESS Journal Route Educational & Social Science Journal, 8(1), 45–61.
8. Güneş, F. (2009). Türkçe öğretiminde günümüz gelişmeleri ve yapılandırıcı yaklaşım. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(11), 1–21.

9. Gürsoy, S., ve Güleç, İ. (y.y.). Yabancılara Türkçe öğretiminde kültürel öğelerin aktarımı : Gökkuşağı türkçe öğretim seti temel seviye örneği. SAÜ Eğitim Bilimleri Enstitüsü, 98–119.
10. İşcan, A. (2011). Türkçenin yabancı dil olarak önemi. Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 2(4), 2936.
11. Köse, D., ve Özsoy, E. (2016). Kolay gelsin yabancılar için Türkçe ders kitabının görseller açısından değerlendirilmesi. 9. Uluslararası Türkçenin eğitim-öğretimi kurultayı bildirileri, 6-8 Ekim 2016, Burdur, 156-163.
12. Memiş, M. R. (2016). Yabancı dil öğretiminde eğitim ortamı ve kültür aktarımı. Turkish Studies, 11(9), 605-616. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.9506
13. Özbay, M. (2002). Kültür aktarımı açısından türkçe öğretimi, Türk Dili, (602): 112-120.
14. Suriyeli Çocukların Türk Eğitim Sistemine Entegrasyonunun Desteklenmesi Projesi (2019). Salih Hikaye Serisi. Ankara: Özgün Matbaacılık.
15. Yazıoğlu, R. (2002). Dil kültür ilişkisi. Ekev Akademi Dergisi, 11, 21–43.
16. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin.