Kitle İletişim Araçlarındaki Dil Yanlışları

Bu makalede Türkiye’deki gazete, dergi, televizyon gibi kitle iletişim araçlarında tespit edilen dil yanlışları incelenmektedir. Kurallara uygun bir cümlenin özellikleri ile dil yanlışlarının sebepleri sistematik bir şekilde ele alınmaktadır. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi modeliyle yapılmıştır. Veriler, farklı kitle iletişim araçlarından, farklı zamanlarda tespit edilen hatalı cümlelerden elde edilmiştir. Araştırmada toplam elli bir cümle on iki başlık altında tasnif edilip incelenmektedir: (1) Sözcüklerin, eklerin gereksiz kullanılması, (2) Sözcüklerin yanlış anlamda kullanılması, yanlış sözcük tercihi (3) Sözcüklerin yapısal bozukluğundan kaynaklanan dil yanlışları (4) Noktalama yanlışları (5) Deyim ve atasözü yanlışları (6) Sözcüklerin yanlış yerde kullanılmasından kaynaklanan sözdizimi yanlışları (7) Kip, zaman ve çatılarla ile ilgili dil yanlışları (8) Tamlama yanlışları (9) Özne-yüklem eksikliğinden kaynaklanan dil yanlışları (10) Özne-yüklem arasındaki kişi-teklik-çokluk uyumsuzluğundan kaynaklanan dil yanlışları (11) Tümleçlerle ilgili dil yanlışları (12) Birden fazla yanlış unsurla kurulan muğlak ve mantıksız cümleler. Ancak bu sınıflandırma kesin, değişmez tasnif değildir. Çünkü burada veril(e)meyen farklı türdeki dil yanlışlarına, örneklere da rastlamak mümkündür. Araştırmada tespit edilip incelenen yanlış cümleler ulusal basın ve yayın kuruluşları ile bu kurumlarda çalışanların yazdıklarından, bazı yazarlardan elde edilmiştir. Bu durum, dil yanlışlarının ne kadar yaygın olduğunu göstermesi bakımından dikkat çekicidir. Dil yanlışının yapılmaması için ilkokuldan başlayarak yükseköğretime kadar temel dil becerilerinden yazma eğitimine önem vermeyi gerekli kılmaktadır.