İkidilli Suriyeli Göçmenlerin Aile Dil Stratejilerine Yönelik Görüşleri

Öz

Aile içi dil stratejileri; ailelerin hayat şartları, eğitim seviyeleri, ihtiyaçları doğrultusunda farklılık arz etmektedir. Göçmen aileler, gittikleri ülkede azınlık konumunda oldukları için toplum dilini edinme sürecine kadar, ana dillerini koruma içgüdüsüyle ev içiev dışı stratejisini kullanmayı tercih etmektedirler. Toplum dilini edindikçe ve çocukları toplum diliyle büyüdükçe “serbest değişim” stratejisine geçiş yapabilmektedirler. Bu çalışmayla Suriyeli göçmen ailelerin, aile içi dil stratejilerine yönelik durum tespiti yapılmıştır. Çalışma nitel araştırma olup durum desen çalışması tercih edilmiştir. Veriler anket yoluyla toplanmış, betimsel olarak çözümlenmiştir. Ebeveynlerin ev içinde çocuklarıyla ve birbirleriyle konuşmayı tercih ettikleri dilin Arapça, ev dışında ise Türkçe olduğu tespit edilmiştir. Ebeveynlerin baskın dili Arapçadır ve “azınlık dili stratejisini (ev içi-ev dışı)” benimsemektedirler. Çocuklar ise Türkçe konuşmaya yatkınlık göstermekte ve “serbest değişim stratejisi ”ni benimsemektedirler. Kardeşleriyle Türkçe, anne babalarıyla Arapça konuşmayı tercih etmektedirler. Sonuç olarak Suriyeli göçmen ebeveynler ve çocuklarının ikidilli birey olma yönünde olumlu görüş belirttiklerini ve aile içinde iki dil stratejisi uyguladıklarını söylemek mümkündür.

Anahtar Kelimeler

• İkidillilik
• aile dil stratejileri
• Suriyeli göçmen aileler
• Türkçe edinimi

Views of Bilingual Syrian Immigrants on Family Language Strategies

Abstract

Domestic language strategies differ in accordance with the living conditions, education levels and needs of the families. Since immigrant families are in a minority position in the country they are going to, they prefer to use the home – outside the home strategy with the instinct of protecting their mother tongue and until the process of acquiring the language of society. As they acquire the language of society and their children grow up with the language of society, they can switch to a strategy of " freealternation". With this study, the situation regarding the domestic language strategies of Syrian immigrant families was determined. The study is a qualitative research and a case pattern study was preferred. The data were collected through a questionnaire and analyzed descriptively. It was determined that the language in which the parents preferred to talk to their children and each other at home was Arabic, and Turkish outside the home. The dominant language of the parents is Arabic and they adopt the “minority language strategy (home-outside home)”. On the other hand, children tend to speak Turkish and adopt the “free- alternation”. They prefer to speak Turkish with their siblings and Arabic with their parents. As a result, it can be said that Syrian immigrant parents and their children developed a positive attitude towards becoming bilingual individuals and implemented two strategies.

Keywords

• Bilingualism
• family language strategies
• Syrian immigrant families
• Turkish acquisition

Kaynakça

1. Akgül E., Yazıcı D., Akman B. (2017): Views of parents preferring to raise a bilingual child, Early Child Development and Care, DOI: 10.1080/03004430.2017.1400541
2. Akıncı, M.-A. (2001). Pratiques langagières et représentations subjectives de la vitalité ethnolinguistique des immigrés turcs en France. L’Observateur-Gözlem (revue du Conseil Français des Associations d’Immigrés de Turquie), n°8, 16-22.
3. Akkaya, A. (2013). Suriyeli Mültecilerin Türkçe Algıları. Ekev Akademi Dergisi, 17(56), 179-190
4. Aytekin Ö. K., Ektem I. S. (2019). Sınıflarında Bulunan Suriyeli Göçmen Çocuklar İle İlgili Okul Öncesi Öğretmenlerin Görüşlerinin İncelenmesi (Hatay İli Örneği). Turkish Studies - Educational Sciences. 14(5):2557-2580DOI: https://doi.org/10.29228/TurkishStudies.32712
5. Baltacı, H. (2014). Göçmen öğrencilerin başarı durumunu etkileyen etmenlerin okul yöneticisi, öğretmen, veli ve öğrencilerin görüşlerine göre değerlendirilmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Yakın Doğu Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Kıbrıs
6. Bican, G. (2017). İki Dilli Olmanın Önemi Ve Aileler İçin İki Dillilik Stratejileri. Uluslararası Türklerin Dünyası Sosyal Bilimler Sempozyumu. https://www.academia.edu/38235778/%C4%B0ki_dillilig_in_o_nemi_ve_aileler_i%C3%A7in_iki _dillilik_stratejiler (10.03.2021 erişim tarihi )
7. Biçer, N; Alan Y. (2018). İki Dillilik Bağlamında Suriyeliler Üzerinde Türkçenin Etkisi. Yeni Türkiye Dergisi 2018. 24(100). https://www.researchgate.net/publication/330181748_Iki_Dillilik_Baglaminda_Suriyeliler_Uzeri nde_Turkcenin_Etkisi [10.03.2021].
8. Börü, N., Boyacı, B. (2016). Göçmen öğrencilerin eğitim-öğretim ortamında karşılaştıkları sorunlar: Eskişehir ili örneği. Turkish Studies, 11(14), 123-158.

9. Cresweell, J. W. (2013). Nitel araştırma Yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni. (3. baskıdan çeviren Mesut Bütün, Selçuk Demir). Ankara: Siyasal Kitabevi.
10. Çetin, A. ve N. Uzman (2012). Sığınmacılar Çerçevesinde Suriye-Türkiye İlişkilerine Bir Bakış. Çankırı Karatekin Üniversitesi Uluslararası Avrasya Strateji Dergisi. 1(1), 3-18.
11. Çetinkaya, S. (2015). İkidillilik ve çeviri (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
12. Çetinkaya, S. (2017). Çok dillilik ve kimlik. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi. 10(50). 371-377.
13. Ereş, F. (2015). Türkiye’de Göçmen Eğitimi Sorunsalı ve Göçmen Eğitiminde Farklılığın Yönetimi. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(2): 017-030
14. Gencer, T. E. (2017). Göç ve eğitim ilişkisi üzerine bir değerlendirme: Suriyeli çocukların eğitim gereksinimi ve okullaşma süreçlerinde karşılaştıkları güçlükler. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10 (54), 838-851
15. Grosjean, F. (2009). What parents want to know about bilingualism. The bilingul family newsletter, 26:4. (S. Grover, & M. Grover, Dü)https://www.francoisgrosjean.ch/for_parents_en.html 17.03.2021 (Erişim tarihi)
16. Kılcan, B., Çepni, O., & Kılınç, A. Ç. (2017). Mülteci öğrencilere yönelik tutum ölçeğinin geliştirilmesi. Journal of Human Sciences, 14(2), 1045-1057. doi:10.14687/jhs.v14i2.4324
17. Kiremit,R. F., Akpınar, Ü. ve Tüfekci-Akcan A.(2018). Suriyeli öğrencilerin okula uyumları hakkında öğretmen görüşleri.Kastamonu Eğitim Dergisi, 26(6), 2139-2149.
18. MEB (2017).Özel Eğitim Hizmetleri Kılavuzu: https://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2017_12/07143429_ozel_egitim_hizmetleri_kilavuzu. pdf 16.03.2021 (Erişim tarihi)
19. Mertol-İlgar, Ş., Doğan, H. ve Yıldırım, E. (2017). Suriyeli üniversite öğrencilerinin eğitim ve uyum sorunlarına ilişkin genel yaklaşımları (Kilis 7 Aralık Üniversitesi örneği). Researcher: Socıal Scıence Studıes (RSSS), 5(2), 378-394.https://doi.org/http://dx.doi.org/10.18301/rss.208
20. Özer, Y. Y., Komsuoğlu, A. ve Ateşok, Z. Ö. (2016). Türkiye’deki Suriyeli çocukların eğitimi: Sorunlar ve çözüm önerileri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(37), 76-110.
21. Palaz, T., Çepni, O. ve Kılcan, B. (2019). Ortaokul öğrencilerinin mülteci öğrencilere yönelik tutumlarının belirlenmesi. Turkish Studies, 14(3), 1661-1684.
22. Süverdem, F. B. ve Ertek, B. (2020). İki Dillilik ve İki Kültürlülük: Göç, Kimlik ve Aidiyet. The Journal of International Lingual Social and Educational Sciences, 6(2), 183-207.
23. Şıhanlıoğlu Ö. (2021) Türkiye'deki Suriyeli Geç İki Dilli Bireylerin Yazılı Anlatımları Üzerine Bir Hata Analizi. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Nevşehir: Hacı Bektaş Veli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı.
24. Süleymanov, A. (2017). Suriyelilerin Türk toplumunda toplumsal uyum ve sosyal kabul düzeyi. Türk Yurdu Dergisi, 361, 27-30.
25. Tanrıkulu, F. (2018). Suriye krizi sonrası Türkiye’deki sığınmacıların ve göçmenlerin eğitimi: Geçmiş, bugün ve gelecek perspektifleri.Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(3), 2585-2604.doi: 10.17218/ hititsosbil.450208
26. TBMM İnsan Hakları İnceleme Komisyonu (2012). Ülkemize Sığınan Suriye Vatandaşlarının Barındıkları Çadırkentler Hakkında inceleme https://www.tbmm.gov.tr/komisyon/insanhaklari/docs/2012/raporlar/28_02_ 2012_1.p.df, 16.03.2021 (Erişim tarihi)
27. Uzun, E.M. ve Bütün, E. (2016). Okul Öncesi Eğitim Kurumlarındaki Suriyeli Sığınmacı Çocukların Karşılaştıkları Sorunlar Hakkında Öğretmen Görüşleri. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 1(1). 72–83.
28. Yağmur, K. (2007). İki Dilli Çocukların Dil Becerilerinin Ölçümü ve Eşik Kuramı. Dil Dergisi, 135, 6076.
29. Yılmaz, M.Y. (2014). İki Dillilik Olgusu Ve Almanya’daki Türklerin İki Dilli Eğitim Sorunu. Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic 9(3): 1641-1651.