Çeviride Kültürel Kısıtlamalar Olarak Tabular: Stephen King’in Salem Lot Adlı Romanı Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz

Öz

Çeviri her zaman bir toplumda var olan kültürel olaylardan, dini inançlardan ve politik ideolojilerden etkilenmiştir. Bu nedenledir ki, hemen hemen tüm tarihsel koşullarda, çevirmenler hem sosyal hem de kişisel açılardan kabul edilebilir olanı yeniden yazma eğiliminde olmuşlardır. Çevirmen, hangi kültürel öğelerin önemli olduğuna ve bunları hedef dile çevirmenin ne kadar gerekli olduğuna karar verirken her açıdan kapsamlı ve titiz bir çalışma yürütür. Başka bir deyişle, çevrilen bir metnin olası kültürel çıkarımlarını göz önünde bulundurmak, tüm bu sorunlardan haberdar olmayı ve her bir duruma özgü en uygun çeviri stratejisini uygulamayı gerektirir. Çevirmenin içinde yaşadığı kültür ve toplum arasında bulunan işbirliği göz önüne alındığında, kaynak metinde uygulanan sansürün arkasındaki gerekçeler anlaşılabilir. Çevirmenler için dilsel tabular büyük sorunlar teşkil eder ve tabu diline yönelik sansür tabu ifadelerin tercümesinde önemli bir rol oynar. Buna göre, bu çalışmanın temel amacı tabu, sansür ve tabu çeviri stratejilerini Stephen King’in ünlü romanı Salem Lot (1975) aracılığıyla tartışmaktır. Bu bağlamda, farklı yayınevleri tarafından farklı zamanlarda yayınlanmış olan iki Türkçe çeviri (1975/2017), dönemin sosyal, kültürel, siyasal koşulları dikkate alınarak ve çevirmenlerin kullandığı stratejiler açısından incelenmiştir. Bu makalede teorik çerçeve kapsamında, çeviri stratejilerinin sınıflandırılmasında Keith Allan ve Kate Burridge (2006) tarafından yapılan sınıflandırma ile Siobhan Brownlie (2007) tarafından yapılan sınıflandırma kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Çeviri
• tabu
• sansür
• Stephen king
• Salem Lot

Taboos as Cultural Constraints in Translation: A comparative Analysis on Stephen King’s Salem Lot

Abstract

The translation has always been influenced by cultural events, religious beliefs and political ideologies. Therefore, almost in all historical conditions, translators tend to rewrite what is acceptable from both social and personal angles. The translator conducts a thorough study when deciding which cultural elements are important and how necessary it is to translate them into the target language. In other words, considering the possible cultural implications of a translated text requires being aware of all these issues and implementing the most appropriate translation strategy specific for each situation. When the cooperation between the culture and society in which the translator lives in is considered, the rationale behind the censorship applied in the source text can be understood. For translators, linguistic taboos impose major struggles and censorship of taboo language plays an important role in the translation of taboo expressions. Accordingly, the primary purpose of this work is to discuss taboo, censorship and taboo translation strategies through Stephen King’s famous novel Salem Lot (1975). In this context, two Turkish translations published by different publishing houses at different times are analyzed in terms of strategies used by the translators, taking into account the social, cultural and political conditions of the period. In the categorization of translation strategies, the classification carried out by Keith Allan and Kate Burridge (2006), together with the classification conducted by Siobhan Brownlie (2007) has been utilized for the theoretical framework of this paper.

Keywords

• Translation
• taboo
• censorship
• Stephen king
• Salem Lot

Kaynakça

1. Allan, K. and Burridge, K. (2006). Forbidden Words: Taboo and the Censoring of Language. New York: Cambridge University Press
2. Altın Kitaplar Yayınevi “Kurumsal”. (2020, June 23) Altın Kitaplar 1959-2020 Altın Kitaplar Yayınevi ve Ticaret A.Ş Retrieved from https://www.altinkitaplar.com.tr/kurumsal/
3. Arslan, D. U.2016. Translation, Obscenity and Censorhip in Turkey: Avni İnsel as a Translator and Patron Erotic Literature. M.A. Dissertation. İzmir: Dokuz Eylül University.
4. Baker, M. (2018). In other words: A course book on translation. London, New York: Routledge.
5. Bangor Daily News 1992 “Two King Novels Banned in Florida Middle School- Parents Claim Books ‘inappropriate’ https://archive.bangordailynews.com/1992/03/14/two-king-novels-banned-inflorida-middle-schools-parents-claim-books-inappropriate/ received June 18, 2020