Kürk Mantolu Madonna ve Almanca Çevirisi “Die Madonna im Pelzmantel” Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz

Öz

Çeviri çalışmaları Antik Yunan ve Roma’ya kadar dayanır. İnsanlar tarihin başlangıcından bu yana çeşitli sebeplerle etkileşim içinde olmuş, birbirlerini etkilemiş ve birbirlerinden etkilenmişlerdir. Dillerin ortaya çıkışı, insanların farklı coğrafyalara yerleşmesi ve sonrasında savaş, ticaret, anlaşmalar gibi kültürel faaliyetlerde bulunmaları farklı kültürleri bir araya getirmiş, insanların birbirini anlaması ve kabul etmesi gerekliliğini doğurmuştur. Edebi çeviri çalışmaları ise toplumların tarihini, kültürlerini, düşünce yapılarını ve hayatı algılama biçimleri ile gelenek ve göreneklerinin ürünleri olan eserleri tanıma ve anlama, farklı toplum ve fikirlere saygılı olunması gibi kazanımlarla ön plana çıkmaktadır. Edebi çeviriler sayesinde yabancı kültürü ve insanı anlama, küreselleşen dünyada değişik konuların farklı edebi türler aracılığıyla anlatım zenginliği kolaylıkla tanınmakta, yerel edebiyata katkı sağlayacak yeni türler ve eserler ortaya çıkmaktadır. Kendi kültürümüze ait edebi eserlerin yabancı dillere çevrilmesi ise bizim kültürümüzün tanıtılması, edebiyat dünyamızın zenginliğinin anlaşılması ve kültürümüzün başka kültürlere yansıması açısından önemlidir. Sabahattin Ali’nin Kürk Mantolu Madonna eseri ise çok farklı dillere çevrilmiş, dünya edebiyatı arasında çok satanlar listesine girmiş ve çağının ötesini aşmış, ünü ve okur kitlesi günden güne artan eserlerden biri haline gelmiştir. Bu çalışmada Kürk Mantolu Madonna eserinin Almanca çevirisi edebi çeviri eleştirisi çerçevesinde ele alınacak, eserin dilsel ve kültürel unsurları üzerinde durulacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Sabahattin Ali
• Kürk mantolu madonna
• Çeviri
• Çeviri stratejileri
• Çeviri kuramları
• Edebi çeviri

A Comparative Analysis on Madonna in Fur Coat and its German Translation “Die Madonna im Pelzmantel”

Abstract

Translation studies date back to Ancient Greece and Rome. Since the beginning of history, people have interacted for various reasons, influenced and affected each other. The emergence of languages, the settlement of people in different geographies and the subsequent cultural activities such as war, trade and agreements brought different cultures together and led to the necessity for people to understand and accept each other. Literary translation studies, on the other hand, come to the forefront with gains such as recognizing and understanding the works that are the products of the history, cultures, mentality and life perception of societies and their traditions and customs, and respecting different societies and ideas. Thanks to literary translations, understanding foreign culture and people, the richness of expression of different subjects through different literary genres in the globalizing world are easily recognized, and new genres and works that will contribute to local literature are emerging. The translation of literary works belonging to our own culture into foreign languages is important in terms of introducing our culture, understanding the richness of our literary world and reflecting our culture to other cultures. Sabahattin Ali's Madonna in a Fur Coat, on the other hand, has been translated into many different languages, entered the bestseller list among world literature, and has become one of the works whose reputation and readership are increasing day by day. In this study, the German translation of Madonna in a Fur Coat will be discussed within the framework of literary translation criticism, and the linguistic and cultural elements of the work will be emphasized.

Keywords

• Sabahattin Ali
• Translation
• Literary translation
• Madonna in a fur coat
• Translation theories
• Translation strategies

Kaynakça

1. Ali, S. (2021). Kürk Mantolu Madonna. İstanbul: YKY.
2. Ali, S. (2018). Madonna im Pelzmantel. Çevirmen: Ute Birgi-Knellesen. Ullstein Taschenbuch.
3. APEL, Friedmar: (1982) Sprachbewegung, Eine historisch poetologische Untersuchung zum Problem des Übersetzers, Heidelberg.
4. Demirekin, M. (2014). Çeviriyorum: Türkçede Çeviri Sorunları ve Eş değerlik. Konya: Eğitim Yayınevi. s. 4.
5. Göktürk, A. (2016). Çeviri: Dillerin Dili. 12. baskı. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 15-16.
6. Göktürk, A. (2010). Çeviri: Dillerin Dili, İstanbul: YKM Yayınları.
7. Gürçağlar, Ş. T. (2015). The “official” view on translation in Turkey. Tradition, Tension and Translation in Turkey, 118, 125.
8. Klöpfer, R. (1967). Die Theorie der literarischen Übersetzung, Romanisch- Deutscher Sprachbereich. München: Wilhelm Filk Verlag

9. Koller, W. (1992). Einführung in die Übersetzungswissenschaft. Heidelberg: Quelle Mayer Verlag.
10. Koller, W. (1987). Einführung in die Übersetzungswissenschaft, Heidelberg, Quelle und Mayer.
11. Koller, V. (2004). Metaphor and Gender in Business Discourse: A Critical Cognitive Study. New York: Palgrave Macmillan.
12. Koller, V. (2001). Einführung in die Übersetzungswissenschaft. Institut für Translationswissenschaft, Graz.
13. KRAUSE, Edith. H. (1989) Theoder Fontane, Eine rezeptionsgeschichtliche und übersetzungskritische Untersuchung Peter Lang, Frankfurt.
14. KUSSMAUL, P. (1990). Die Übersetzung von Sprachakten in Textsorten, In: Deutschunterricht I, S. 1722
15. Kussmaul, Paul (1986) „Übersetzen als Entscheidungsprozeß, Die Rolle der Fehleranalyse in der Übersetzungsdidaktik“, in: Snell-Hornby ed. 1986, 206- 229.
16. Kussmaul, Paul (1993) „Empirische Grundlagen einer Übersetzungsdidaktik: Kreativität im Übersetzungsprozeß“, in: Holz-Mänttäri + Nord eds. 1993, 275- 286.
17. Kussmaul, Paul (1995) Training the Translator. Amsterdam and Philadelphia: Benjamins (Benjamins Translation Library).
18. Kussmaul, Paul (2000) Kreatives Übersetzen. Tübingen: Stauffenburg (Studien zur Translation 100).
19. LEVY, Jiri: (1969) Die Literarische Übersetzung, Theorie einer Kunstgattung, Frankfurt am Main, Athenäum.
20. Möckelmann, R. (2004): YAŞAR KEMAL im Gespräch mit seinem Übersetzer CORNELIUS BISCHOFF und interessiertem Publikum im Deutschen Generalkonsulat am 22. Januar 2004. Broschüre des Generalkonsulats der Bundesrepublik Deutschland in Istanbul.
21. Reiss, K. and Vermeer, H. (1984). Grundlagen einer allgemeinen Übersetzungstheorie. Tübingen: Niemeyer.
22. Reiss, K. (1981). Type, kind and individuality of text: Decision making in translation. Poetics Today, 2(4), 121-131.
23. Reiss, K. (1971). Möglichkeiten und Grenzen der Übersetzungskritik. Munich: Hueber.
24. Reiss, K. (2004). Translation criticism: The potentials & limitations. Translated from German by Erroll Rhodes. Shanghai: Shanghai Foreign Language Education Press.
25. Schleiermacher, F. (1973), Methoden des Übersetzens, Darmstadt.
26. Snell-Hornby, M. (1985). Translation as a means of integrating language teaching and linguistics. C. Titfod ve A. E. Hieke (Ed.), Translation in Foreign Language Teaching and Testing (21–28). Narr: Gunter Narr Verlag Tubingen.
27. Snell-Hornby, M. (2006). The turns of translation studies: New paradigms or shifting viewpoints? Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.
28. Snell-Hornby,M. (Hrsg.). (1986). Übersetzungswissenschaft- Rine Neuorientierung zur Integrierung von Theorie und Praxis, Tübingen Francke Verlag, (UTB 1415).
29. Snell-Hornby,Mary (Hrsg.): (1994). Übersetzungswissenschaft-Eine Neuorientierung zur Integrierung von Theorie und Praxis, Tübingen.
30. Snell-Horby, M. Hönig, H. Kussmaul, P. (1998.) Handbuch Translation, Almanya: Stauffenburg, Handbücher.
31. Stolze, Radegundis (1994) Übersetzungstheorien. Eine Einführung. Tübingen: Narr [Yeni basım 1997].
32. Tanrıkulu, L. (2016). 19. Yüzyıldan Günümüze Çeviri Bilimi Konusundaki Araştırmalara Kısa Bir Bakış. Electronic Turkish Studies, 11(14).
33. TDK (2019). Türk Dil Kurumu. Erişim: 23.5.2022, http://www.tdk.gov.tr
34. Uyanık, G. B. (2019). Ardil Çevi̇ri̇de Kültürel Referanslarin Aktarımı.Yayınlanmış doktora tezi.
35. UYANIK, A., & Uslu, Z. (2013). Almanca Öğretiminde Yazınsal Metin Çevirisinin Yeri. Electronic Turkish Studies, 8(4).
36. Vardar, B. (1981). Çeviri konuşmaları, Yazko Çeviri, 2, 172-173.
37. Wills, W. (1977) Übersetzungswissenschaft Probleme und Methoden, Stuttgart: Ernst Klett Verlag.
38. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2005). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri, Ankara. Seçkin Yay.