VUCA ORTAMINDA ÇALIŞANLARIN ÇEVİK LİDERLİK BECERİSİ ALGISI: BİR ÖLÇEK GELİŞTİRME ÇALIŞMASI VE SAHA ARAŞTIRMASI

Öz

Bilgi ve teknoloji alanındaki hızlı gelişmeler, değişen müşteri talepleri, çalışma koşulları, çalışan beklentileri, ekonomik dalgalanmalar, son dönemdeki pandemi ortamının getirdiği belirsizlikler gelecek dönemler için planlama ve öngörü yapmayı zorlaştırmaktadır. VUCA olarak ifade edilen bu ortamlarda yeni yönetsel yaklaşımlara evrilmeye ihtiyaç vardır. Bu yaklaşımlardan birisi çevik liderlik ve becerisi ile algılamasıdır. Bu araştırmada çevik liderlik becerisi algısını belirlemeye yönelik bir ölçme aracı geliştirmek amaçlanmıştır. VUCA algısının çevik liderlik becerisi algısı üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Araştırmada geliştirilen ölçeğin çevik liderlik becerisi algısı ile ilgili yapılacak çalışmalara ve örgütsel davranış alanına katkı sağlayacağı değerlendirilmektedir. Araştırma TR 62 (Adana–Mersin) Bölgesindeki özel sektörlerde faaliyet gösteren işletmelerde çalışanların katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda çevik liderlik becerisi algısını belirlemeye yönelik geçerli ve güvenilir bir ölçek geliştirilmiştir. Değişkenlik algısının çevik liderlik becerisi algısı üzerinde pozitif etkisi bulunmuştur. Bu doğrultuda, çalışanların değişkenlik algısı arttıkça çevik liderlik becerisi algısının arttığı ifade edilebilmektedir. Değişimin karşısında örgütlerin çevik kabiliyetlerinin geliştirilmesine dönük olarak, başta liderlik olmak üzere örgütsel yeteneklerin geliştirilmesinde karar verme prosedürlerinin daha esnek hale getirilmesi ve kurumsal çözüm üretme kabiliyetinin hız tabanlı olarak geliştirilmesi gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• değişkenlik
• çevik liderlik becerisi
• algı
• özel sektör
• VUCA

AGILE LEADERSHIP SKILL PERCEPTION OF EMPLOYEES IN VUCA ENVIRONMENT: A SCALE DEVELOPMENT STUDY AND FIELD RESEARCH

Öz

The rapid advances in technology and information, fluxional customer demands, work conditions, employee expectations, economic fluctuations, uncertainties brought by the pandemic environment recently make difficult to plan and predict for future periods. In this VUCA environments, it is necessary to evolve a new approaches. One of this approach is agile leadership, its skill and perception. In this study, it was aimed to develop a measurement tool for determining agile leadership skill perception. It was researched the effect of VUCA perception on agile leadership skill perception. It has evaluated the scale will contribute to both the studies on the perception of agile leadership skills and the field of organizational behavior. The research was conducted businesses’ employees in private sectors at TR62 (Adana-Mersin) region. As a result a valid and reliable measurement tool is developed to determine agile leadership skill perception. It is found the positive effect of volatility perception on agile leadership skill perception. When the volatility perception increases, the agile leadership skill perception raises. In reply to volatility, for improving the agile capabilities, it is necessary to make the decision-making procedures more flexible, and institutional solution of organization must a speed-based basis.

Anahtar Kelimeler

• volatility
• agile leadership skill
• perception
• private sector

Kaynakça

1. Abbasi, S. & Ruf, T. (2020). Reduction of the fluctuation rate in multi-project organizations through agile leadership. Management Studies, 8(2), 128-133. https://doi.org/10.17265/2328-2185/2020.02.005.
2. Abelli, H. (2021, January 8). Resilience: The competency every leader should cultivate. Forbes.
3. Akartek, E. (2020, Ağustos). VUCA nedir? VUCA dünyasında nasıl hayatta kalırsınız?. Blogager. https://blog.adgager.com/vuca-nedir-vuca-dunyasinda-nasil-hayatta-kalirsiniz/ Erişim Tarihi: 14.04.2021
4. Akdemir, A., Günaydın, S.C., ve İnal, İ.H. (2007). Pandemi sonrası oluşan VUCA ortamının çalışan insan kaynakları kaygı düzeyi ve verimliliği üzerine etkisi. Yönetim Bilimleri Dergisi, 19(39). https://doi.org/10.35408/comuybd.769685.
5. Akkaya, B. (2020). Review of leadership styles in perspective of dynamic capabilities: An empirical research on managers in manufacturing firms. Journal of Administrative Sciences, 18(36), 389-407. https://doi.org/10.35408/comuybd. 681427.
6. Antonacopoulou, E.P. (2018b). Organisational learning for and with VUCA: Learning leadership revisited. Teoria e Prática em Administração, 8(2), 10-32. DOI: http://dx.doi.org/10.21714/2238-104X2018v8i2S-40869.
7. Atam, S., Dindar, Z., ve Alan, H. (2020). Değişime dirençte yönetici hemşirenin rolü. Sağlık ve Hemşirelik Yönetimi Dergisi, 2(7), 316-322. https://doi.org/10.5222/SHYD.2020.69772.
8. Attar, M. & Abdul-Kareem, A. (2020). The role of agile leadership in organisational agility. Agile Business Leadership Methods for Industry 4.0. https://doi.org/10.1108/978-1-80043-380-920201011.

9. Baran, B.E. & Woznyj, H.M. (2020). Managing VUCA:The human dynamics of agility. Organizational Dynamics. https://doi.org/10.1016/j.orgdyn.2020.100787.
10. Bartolomeo, M. (2019, November). VUCA prime – The answer to a VUCA dynamic. The Axelos Blog. https://www.axelos.com/news/blogs/november-2019/vuca-prime-the-answer-to-a-vuca-dynamic. Erişim Tarihi: 11.02.2021
11. Bellack, R. (2020, June 17). 15 key qualities that define an ‘agile’ leader. Forbes. https://www.forbes.com/sites/forbescoachescouncil/2020/06/17/15-key-qualities-that-define-an-agile-leader/?sh=31f186917f31. Erişim Tarihi: 20.05.2021
12. Bennett, N. & Lemoine, G. J. (2014). What a difference a word makes: Understanding threats to performance in a VUCA world. Business Horizons, 57(3), 311-317.
13. Bennett, N. & Lemoine, G. J. (2020, July/August). Vanquishing VUCA. BizEd AACSB Internatıonal, 38-41.
14. Bernstein, L. E. (2014). The perceived importance of vuca-driven skills for 21st century leader success and the extent of integration of those skills into leadership development programs. (Doctoral dissertation). Drake University.
15. Berthon, P., Ewing, M., & Hah, L. L. (2005). Captivating company: dimensions of attractiveness in employer branding. International Journal of Advertising, 24(2), 151-172.
16. Bilim, H.G. (2020). Yöneticilerin duygusal zeka seviyelerinin kullandıkları çatışma yönetim stillerine etkisi. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 189-209.
17. Bollen, K. A., & Stine, R. A. (1992). Bootstrapping goodness-of-fit measures in structural equation models. Sociological Methods & Research, 21(2), 205-229. https://doi.org/10.1177/0049124192021002004.
18. Breen, J.M. (2017). Leadership resilience in a VUCA world. In Elkington, R., Steege, M.V.D., Glick-Smith, J. & Breen, J.M. (Eds.). Visionary leadership in a turbulent world (pp. 39-58). Emerald Publishing Limited. https://doi.org/10.1108/978-1-78714-242-820171003.
19. Brown, T.A. (2006). Introduction to CFA. Confirmatory factor analysis for applied research (3rd Ed). The Guilford Press.
20. Bursal, M. (2019). SPSS ile temel veri analizleri (Gen.2.bs.). Ankara: Anı Yayıncılık.
21. Bushuyeva, N., Bushuiev, D., & Bushuieva, V. (2019). Agile leadership of managing innovation projects. Innovative Technologies and Scientific Solutions for Industries, 4(10), 77-84. https://doi.org/10.30837/2522-9818.2019.10.077.
22. Büyüköztürk, Ş. (2002). Faktör analizi: Temel kavramlar ve ölçek geliştirmede kullanımı. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, (32), 470-483.
23. Büyüköztürk, Ş. (2015). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (21. bs.). Ankara: Pegem Akademi.
24. Büyüköztürk, Ş. (2016). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (22.bs.). Ankara: Pegem Akademi.
25. Byrne, B.M. (2011). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming (3th Ed.). Routledge.
26. Bywater, J.& Lewis, J. (2019). Leadership: What competencies does it take to remain engaged as a leader in a VUCA world?. Assessment & Development Matters, 11(3).
27. Caligiuri, P. (2013). Developing culturally agile global business leaders. Organizational Dynamics, 42. https://doi.org/10.1016/j.orgdyn.2013.06.002.
28. Cattell, R. B. (1978). The scientific use of factor analysis in behavioral and life sciences. Plenum.
29. Chakraborty, D. (2019). Versatile performance in VUCA world: A case study. Ushus-Journal of Business Management, 18(4), 1-8.
30. Chauhan, R., Rani, R., & Pranali (2020). VUCA world and environmental law. International Journal of Psychosocial Rehabilitation, 24(3), 1607-1611. https://doi: 10.37200/IJPR/V24I3/PR200908.
31. Chen, X.H., Tee, K., & Chang, V. (2022). Accelerating innovation efficiency through agile leadership: The CEO network effects in China. Technological Forecasting & Social
32. Change, 179. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2022.121602.
33. Cingöz, İ. (2020, 29 Nisan). Salgın sonrası yeni dünya düzeni. Ticari Hayat, s.1-2.
34. Cinnioğlu, H. ve Salha, H. (2019). VUCA dünyasında turizm işletmeleri ve çevik liderlik. 3. Uluslararası Turizmin Geleceği Kongresi: İnovasyon, Girişimcilik ve Sürdürebilirlik Kongresi (Futourism 2019) Bildiriler Kitabı, s. 92-96.
35. Codreanu, A. (2016). A VUCA action framework for a VUCA environment. Leadership challenges and solutions. Journal of Defense Resources Management (JoDRM), 7(2), 31-38.
36. Coleman, J. (2017, January 04). The best strategic leaders balance agility and consistency. Harvard Business Review, pp. 1–5
37. Costello, A.B. & Osborne, J.W. (2005). Best practices in exploratory factor analysis: Four recommendations for getting the most from your analysis. Practical Assessment, 10(7), 1-9
38. Cousins, B. (2018). Design thinking: Organizational learning in VUCA environments.Academy of Strategic Management Journal, 17(2), 1–18. Retrieved from https://www.abacademies.org/articles/design-thinking-organizational-learning-in-vuca-environments-7117.html. Erişim Tarihi: 12.01.2021
39. Creswell, J.W. (2017). Araştırma deseni (S.B. Demir, Çev.; 3.bs.). Ankara: Eğiten Kitap Yayıncılık.
40. Çapan, A. (2019, Temmuz). Vuca dünyasında liderlik. Sektörüm Akıllı İşler Dergisi.
41. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G. ve Büyüköztürk, Ş. (2016). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik SPSS ve LISREL uygulamaları (4.bs.). Ankara: Pegem Akademi.
42. Davis. L.L. (1992). Instrument review: Getting the most from a panel of experts. Applied Nursing Research, 5, 194-197.
43. Dehon, C., Weems, C. F., Stickle, T. R., Costa, N. M., & Berman, S. L. (2005). A cross-sectional evaluation of the factorial invariance of anxiety sensitivity in adolescents and young adults. Behaviour Research and Therapy, 43(6), 799-810. https://doi.org/10.1016/j.brat.2004.06.008.
44. Durmuş, B., Yurtkoru, E.S. ve Çinko, M. (2016). Sosyal bilimlerde SPSS ile veri analizi (6.bs.). İstanbul: Beta Yayıncılık.
45. Ebel, R.L. (1965). Measuring educational achievement. Englewood Cliffs.
46. Erkorkmaz, Ü., Etikan, İ., Demir, O., Özdamar, K., ve Sanisoğlu, S. Y. (2013). Doğrulayıcı faktör analizi ve uyum indeksleri. Turkiye Klinikleri Journal of Medical Sciences, 33(1), 210-223. https://doi:10.5336/medsci.2011-26747.
47. Erkuş, A. (2016). Psikolojide ölçme ve ölçek geliştirme-I (3.bs.). Ankara: Pegem Akademi.
48. Erkuş, A., Sünbül, Ö., Ömür Sünbül, S., Yormaz, S. ve Aşiret, S. (2017). Psikolojide ölçme ve ölçek geliştirme-II (1.bs.). Ankara: Pegem Akademi.
49. Fernández, J.A. (2005). The agile leader: Conditions for succeeding in China. In W.H. Mobley & E. Weldon (Eds.). Advances in Global Leadership (pp. 255-275). Emerald
50. Group Publishing Limited. https://doi.org/10.1016/S1535-1203(06)04017-2.
51. Fornell, C. & Larcker, D. F. (1981). Structural equation models with unobservable variables and measurement error: Algebra and statistics. https://doi.org/10.1177/002224378101800313.
52. Franz, A. (2020, June 17). 15 key qualities that define an ‘agile’ leader. Forbes.
53. Gallotti, A. (2021, September 14). Four ways to become more resilient. Forbes.
54. George, D., & Mallery, M. (2010). SPSS for windows step by step: A simple guide and reference, 17.0 update (10a Ed.). Pearson
55. Gilman, D. (2017). Outsmarting VUCA: Achieving success in a volatile, uncertain, complex, and ambiguous world. Advantage.
56. Gleeson, B. (2021, April 13). Resilience in leadership: How to lead and win despite change and obstacles. Forbes.
57. Goranson. H. T. (1999). The agile virtual enterprise. Praeger.
58. Gunasekaran, A., McGaughey, R., & Wolstenerft, V. (2001). Agile manufacturing: Concepts and framework. In A. Gunasekaran (Ed.) Agile manufacturing: The 21st century competitive strategy.(pp.25-49). Elseiver Science.
59. Guzmán, V. E., Muschardb, B., Gerolamo, M., Kohl, H., & Rozenfeld, H. (2020). Characteristics and skills of leadership in the context of ındustry 4.0. Procedia Manufacturing, 43 (2020), 543–550. https://10.1016/j.promfg.2020.02.167. Erişim Tarihi: 10.01.2021
60. Güriş, S. ve Astar, M. (2015). SPSS ile istatistik (Gen.2.bs.). İstanbul: Der Yayınları.
61. Güven, Ç. (2021, 16 Eylül). Psikolojik dayanıklılık (resilience) ve liderlik. http://reelpiyasalar.com/. Erişim Tarihi: 14.04.2021
62. Hair, J. F., Black, W., Babin, B., & Anderson, R. (2009). Multivariate data analysis, upper saddle river. Prentice Hall.
63. Hair, J.F., Black, W.C., Babin, B.J., Anderson, R.E., & Tatham, R.L. (2013). Multivariate data analysis. Pearson.
64. Hall, R.D. & Rowland, C.A. (2016). Leadership development for managers in turbulent times. Journal of Management Development, 35(8), 1-14. http://dx.doi.org/10.1108/JMD-09-2015-0121.
65. Hanson, W. (2020, June 17). 15 key qualities that define an ‘agile’ leader. Forbes.
66. Harrington D. (2009). Assessing confirmatory factor analysis model fit and model revision. Confirmatory factor analysis (1st Ed). Oxford University Press.
67. Hayward, S. (2018). The agile leadership. How to create an agile business in the digital age. Kogan Page Limited.
68. Heinonen, S., Karjalainen, J., Ruotsalainen, J., & Steinmüller, K. (2017). Surprise as the new normal: Implications for energy security. European Journal of Futures Research, 5(1), 1-13. https://doi:10.1007/s40309-017-0117-5.
69. Henson, R. K. & Roberts, J. K. (2006). Use of exploratory factor analysis in published research: Common errors and some comment on improved practice. Educational and Psychological measurement, 66(3), 393-416.
70. Highsmith, J. (2002). Agile software development ecosystems. Addison-Wesley..
71. Homey, N., Pasmore B., &. O’Shea T. (2010). Leadership agility: A business imperative for a VUCA world. People and Strategy, 33(4), 32-38.
72. Hooper D., Coughlan J., & Mullen M. R. (2008). Structural equation modelling: Guidelines for determining model fit. Electronic Journal of Business Research Methods, 6 (1), 53-6.
73. Horney, N., & O’Shea, T. (2015). Focused, fast, and flexible: Creating agility advantage in a VUCA world. Oceanside, CA: Indie.
74. Horney, N., Pasmore, B. & O’Shea, T. (2010). Leadership agility: A business ımperative for a VUCA world. People and Strategy, 33 (4), 32-38.
75. Hu, L. T., & Bentler, P. M. (1999). Cutoff criteria for fit indexes in covariance structure analysis: Conventional criteria versus new alternatives. Structural Equation Modeling: A Multidisciplinary Journal, 6(1), 1-55. https://doi.org/10.1080/10705519909540118.
76. Jackson, M. & Johansson, C. (2003). An agility analysis from a production system. Integrated Manufacturing Systems, 14(6), 482-488. https://doi:10.1108/09576060310491342.
77. Johansen, B. & Euchner, J. (2013). Navigating the VUCA world. Research-Technology Management, 56(1), 10-15. https://doi.org/10.5437/08956308X5601003.
78. Johansen, B. (2007). Get there early: Sensing the future to compete in the present. San Berrett-Koehler.
79. Johnson, A. J. & Veldsman, T. H. (2017, October, 2). The future of leadership. In A.J. Johnson & T.H. Veldsman (Eds.), Leadership dynamics and well being: Perspectives from the front line. KR Publishing.
80. Joiner, B. & Josephs, S. (2007). Leadership agility-five levels of mastery for anticipating and initiating change. John Wiley & Sons, Inc.
81. Joiner, B. (2019). Creating a culture of agile leaders:A developmental approach. People & Strategy, 32(4), 29-35.
82. Kırpık, G. (2020a). COVID-19 pandemisinin insan kaynakları üzerindeki etkisinin akademi, medya ve iş dünyası perspektifinden incelenmesi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 9(4), 2394-2406.
83. Kırpık, G. (2020b). Örgütsel davranış çalışmalarında yeni kavramlar: Google Akademik (2019) ve SCI (2020) veri tabanlarına yönelik sistematik literatür taraması. M. Avcı ve E. Kara (Ed.) Örgütsel davranış üzerine güncel çalışmalar içinde. İstanbul: Hiperyayın
84. Kidd, P. T. (1994, July 1). Agile manufacturing: Forging new frontiers (1st ed.). Addison-Wisley.
85. Kinsinger, P. & Walch, K. (2012). Living and leading in a VUCA world. Thunderbird University.
86. Kline, P. (1994). An easy guide to factor analysis. London: Routledge.
87. Kline, P. (2000). Handbook of psychological testing (2nd Ed.). London: Routledge https://doi.org/10.4324/9781315812274.
88. Koçel, T. (2015). İşletme yöneticiliği (16.bs.). İstanbul: Beta Yayınları.
89. Kostrad, D. A. (2019). The role of leadership agility and organızational commitment toward organizational readiness for changes in public Islamıc universities of central java in conditions of VUCA era. Russian Journal of Agricultural and Socio-Economic Sciences, 7(91), 206-211. https://doi:10.18551/rjoas.2019-07.23.
90. Lawrence, K. (2013). Developing leaders in a VUCA environment. UNC Executive Development, pp.1-15.
91. McKenzie, J. & Aitken, P. (2012). Learning to lead the knowledgeable organization: Developing leadership agility. Strategic HR Review, 11(6), 329-334. https://doi:10.1108/14754391211264794.
92. Mergel, I.M. (2016). Agile innovation management in government: A research agenda. Erschienen in: Government Information Quarterly, 33, 516-523. https://dx.doi.org/10.1016/j.giq.2016.07.004.
93. Meydan, C.H. ve Şeşen, H. (2015). Yapısal eşitlik modellemesi AMOS uygulamaları (2.bs.). Ankara: Detay Yayıncılık.
94. Morgan, J. (2020). The future leader. Hoboken, New Jersey: John Wiley & Sons, Inc.
95. Narayan, S. (2021, February). Agile leadership in a complex world. Railway Gazette International.
96. Özdemir, A.N. (2020). Okul yöneticilerinin çevik liderlik özelliklerinin örgütsel bağlılığa etkisi: İngiltere ve Türkiye okullarında karşılaştırmalı bir analiz. (Doktora tezi). Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
97. Özen, M.T. ve Koç, M. (2021). Çevik Yönetime dair bazı tespitler: Yazılım sektöründe hazırlanan raporlar kapsamında dönemsel bir analiz. Uluslararası Yönetim Akademisi Dergisi, 4(2), 385-408.
98. Parker, D. W., Holesgrove, M., & Pathak, R. (2015). Improving productivity with self-organised teams and agile leadership. International Journal of Productivity and Performance Management, 64(1), 112-128.
99. Petry, T. (2018). Digital leadership. In K. North, R. Maier & O. Haas (Eds.). Knowledge management in digital change (pp.209-218). Springer. https://doi:10.1007/978-3-319-73546-7_12.
100. Petzer, M. (2020). Coronavirus and the workforce: how can we limit redundancies? http://researchonline.ljmu.ac.uk/iFd/eprint/12960/1/coronavirus-workforceredundancies_20200402T170659.pdf. Erişim Tarihi: 10.02.2021
101. Raghuramapatruni, R., & Kosuri, S. R. (2017). The straits of success in a VUCA world. IOSR Journal of Business and Management, 16–22.
102. Redelinghuis, H. (2018). Storytelling as a mechanism for driving the employee engagement of knowledge workers in a VUCA environment. (Araştırma projesi). University of Pretoria. http://hdl.handle.net/2263/68794. Erişim Tarihi: 10.02.2021
103. Richardson, J. (2022). Agile project management: Thinking differently. https://pmi-portland.org/ Erişim Tarihi: 10.02.2021
104. Rimita, K. (2019). Leader readiness in a volatile, uncertain, complex, and ambiguous (VUCA) business environment. (PhD Thesis). Walden University.
105. Rodriguez, A., & Rodriguez, Y. (2015). Metaphors for today’s leadership VUCA world, millennial and “Cloud Leaders.” Journal of Management Development, 34(7), 854–866. https://doi10.1108jmd-09-2013-0.
106. Saleh, A. & Watson, R. (2017). Business excellence in a volatile, uncertain, complex and ambiguous environment (BEVUCA). Total Quality Management, 29(5), 705-724.
107. Sarıçam, E. (2017). Lider yönetici. İstanbul: AZ Yayıncılık.
108. Sarkar, A. (2016). We live in a VUCA World The importance of responsible leadership. Development and Learning in Organizations An International Journal, 30(3), 9-12.
109. Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., & Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8(2), 23-74.
110. Schumacher R.E. & Lomax R.G. (2004). A beginner’s guide to structural equation modeling (2nd Ed). Lawrenge Erlbaum Associates.
111. Seçer, İ. (2015). Psikolojik test geliştirme ve uyarlama süreci; SPSS ve LISREL uygulamaları. Ankara: Anı Yayıncılık.
112. Seçer, İ. (2015). SPSS ve LISREL ile pratik veri analizi (2.bs.). Ankara: Anı Yayıncılık.
113. Shevlin, M., Banyard, P., Davies, M., & Griffiths, M. (2000). The validity of student evaluation of teaching in higher education: Love me, love my lectures?. Assessment & Evaluation in Higher Education, 25(4), 397-405. https://doi.org/10.1080/713611436.
114. Simon, D., Kriston, L., Loh, A., Spies, C., Scheibler, F., Wills, C., & Härter, M. (2010). Confirmatory factor analysis and recommendations for improvement of the Autonomy‐Preference‐Index (API). Health Expectations, 13(3), 234-243. https://doi.org/10.1111/j.1369-7625.2009.00584.x.
115. Stiehm, J. H. (2002). The U.S. Army War College: Military education in a democracy. Philadelphia: Temple University Press.
116. Streiner, D.L. (1994). Figuring out factors:The use and misuse of factor analysis. Canadian Journal of Psychiatry, 39(3), 135-140.
117. Suhr, D. D. (2006). Exploratory or confirmatory factor analysis?. Statistical and Data Analyses, 1-17.
118. Sullivan, J. (2012). VUCA: The new normal for talent management and workforce planning. https://www.eremedia.com/. Erişim Tarihi: 10.02.2021
119. Şeker, H. ve Gençdoğan, B. (2014). Psikolojide ve eğitimde ölçme aracı geliştirme. Ankara: Pegem.
120. Vijaybaskar, L. (2020). A new leadership model for millennial leaders in the innovation age. The Journal-Contemporary Management Research, 14(1), 1-17.
121. Wan, H.L. & Tan, N.N. (2021). Agile leadership and bootlegging behavior: Does leadership coping dynamics matter? In N. Ferreira, I.L. Potgieter & Coetzee, M. (Eds.), Agile coping in the digital workplace (pp.187-202). Springer.
122. Wooten, L.P. & James, E.H. (2008). Linking crisis management and leadership competencies: The role of human resource development. Advances in Developing Human Resources, 10(3), 352-379. https://doi.org/10.1177/1523422308316450.
123. Worthington, R. L & Whittaker, T. A. (2006). Scale development research: A content analysis and recommendations for best practices. The Counseling Psychologist, 34(6), 806-838.
124. Wouter, W. (2019). Surviving in a VUCA world. AFMA Matrix.
125. Yaşlıoğlu, M.M. (2017). Sosyal bilimlerde faktör analizi ve geçerlilik: Keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizlerinin kullanılması. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 46, 74,-85.
126. Yılmaz, F.Ç. (2021). Okul müdürlerinin çevik liderlik özellikleri ile okul etkililiği arasındaki ilişki. (Yüksek lisans tezi) İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü.
127. Yurdasever, E. (2019). Yöneticilerde yeni liderlik becerileri ile stres ilişkisi: KOMB (VUCA) ve öz yeterlilik etkileşimi. (Doktora tezi). Karabük Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
128. Zink, P. (2020, June 17). 15 key qualities that define an ‘agile’ leader. Forbes.
129. https://stat.utexas.edu/software-faqs/amos Erişim Tarihi: 10.07.2021