SENDİKAL MEMNUNİYET VE İŞ DOYUMU İLİŞKİSİ: KAMU SAĞLIK ÇALIŞANI MEMUR VE İŞÇİLER ARASINDA BİR KARŞILAŞTIRMA

Öz

Bu araştırma, kamu sağlık çalışanları arasında sendikal memnuniyet ile iş doyumu arasındaki ilişkiyi ve bu ilişkinin memur ile işçi statüsüne göre farklılaşmasını incelemektedir. Ayrıca, sendikal memnuniyetin iş doyumu üzerindeki etkisini ve demografik faktörlerin rolünü değerlendirmektedir. Bir üniversite hastanesinde 224 katılımcı ile yürütülen çalışmada, yüz yüze anketlerden elde edilen veriler SPSS ve AMOS yazılımlarıyla analiz edilmiştir. Yapısal Eşitlik Modellemesi (SEM), Pearson Korelasyon Katsayısı, Basit Doğrusal Regresyon Analizi ve MANOVA varyans analizi uygulanmış, anlamlı bulunan sonuçları açıklamak için ayrıca ANOVA ve Tukey HSD, Post Hoc testleri kullanılmıştır. Sendikal memnuniyet Fiorito ve diğerlerinin (1988), iş doyumu ise Brayfield ve Rothe’nin (1951) ölçekleriyle ölçülmüştür. Bulgular, yapısal eşitlik modellemesiyle gerçekleştirilen analizde, sendikal memnuniyet ile iş doyumu arasındaki ilişkinin uyum iyiliği değerlerinin sınırda kabul edilebilir seviyelerde olduğunu ortaya koymaktadır. Sendikal memnuniyetin iş doyumunu pozitif yönde ancak düşük düzeyde etkilediğini, cinsiyet ve statü gibi demografik değişkenlerin ise bu etkileşimde önemli bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. İşçiler memurlara göre daha yüksek sendikal memnuniyete sahipken, erkeklerin iş doyumu kadınlara kıyasla daha yüksektir. Sendika üyelik süresi ve gelir düzeyi sendikal memnuniyeti anlamlı şekilde etkilemektedir. Araştırma, iş doyumunu artırmanın önemli yollarından birinin sendikal memnuniyetle ilişkili olduğunu ve sendikaların, statü ve demografik farklılıkları dikkate alarak hizmet politikalarını uyarlamaları gerektiğini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sendikal Memnuniyet
• İş Doyumu
• Kamu Sağlık Çalışanları.

THE RELATIONSHIP BETWEEN UNION SATISFACTION AND JOB SATISFACTION: A COMPARISON BETWEEN PUBLIC HEALTH WORKER CIVIL SERVANTS AND LABORERS

Abstract

This research investigates the relationship between union satisfaction and job satisfaction among public healthcare workers, focusing on differences based on employee status (officer vs. worker). It also examines the impact of union satisfaction on job satisfaction and the role of demographic factors. In this study conducted with 224 participants at a university hospital, the data collected from face-to-face surveys were analysed using SPSS and AMOS software. Structural Equation Modelling (SEM), Pearson Correlation, Simple Linear Regression, and MANOVA were applied, with ANOVA and Tukey HSD Post Hoc tests used to explain significant results. Union satisfaction was measured using Fiorito et al.'s (1988) scale, and job satisfaction was measured using Brayfield and Rothe’s (1951) scale. Findings indicate that the relationship between union satisfaction and job satisfaction shows borderline acceptable fit in SEM analysis. Union satisfaction has a positive but low impact on job satisfaction, with demographic variables such as gender and status playing a significant role. Workers report higher levels of union satisfaction compared to officers, and men have higher job satisfaction than women. Union membership duration and income level significantly influence union satisfaction. The study emphasizes highlights that improving job satisfaction is closely related to union satisfaction, suggesting unions adapt their policies considering status and demographic differences.

Keywords

• Union Satisfaction
• Job Satisfaction
• Public Health Employees.

Kaynakça

1. Altın, A. (2013). Kamu hizmeti anlayışında değişim. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 101-118.
2. Artz, B. (2010). The impact of union experience on job satisfaction. Industrial Relations: A Journal of Economy and Society, 49(3), 387–405. https://doi.org/10.1111/j.1468-232X.2010.00606.x
3. Artz, B. (2012). Does the impact of union experience on job satisfaction differ by gender? ILR Review, 65(2), 225-243. https://doi.org/10.1177/001979391206500202
4. Avcı, Y. E. (2021). Milli eğitim kararlarında sendikal etkiler: Memnuniyet ve kaygılar. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 20(79), 1235-1247.
5. Bilgin, N. (1995). Sosyal psikolojide yöntem ve pratik çalışmalar. İstanbul: Sistem Yayıncılık.
6. Blanchflower, D. G., & Bryson, A. (2020). Now unions increase job satisfaction and well-being. National Bureau Of Economic Research (NBER). (Working Paper No: 27720). https://doi.org/10.3386/w27720
7. Blanchflower, D. G., Bryson, A., & Green, C. (2022). Trade unions and the well‐being of workers. British Journal of Industrial Relations, 60(2), 255-277.
8. Berger, C. J., Olson, C. A., & Boudreau, J. W. (1983). Effects of unions on job satisfaction: The role of work-related values and perceived rewards. Organizational Behavior and Human Performance, 32(3), 289-324.

9. Bluen, S. D., & van Zwam, C. (1987). Trade union membership and job satisfaction. South African Journal of Psychology, 17(4), 160-164. https://doi.org/10.1177/008124638701700407
10. Borjas, G. (1979). Job satisfaction, wages, and unions. Journal of Human Resources, 14(1), 21–40.
11. Budd, J. W. (2021). Labor relations: Striking a balance (6th ed.). New York: McGraw-Hill Irwin.
12. Brayfield, A. H., & Rothe, H. F. (1951). An index of job satisfaction. Journal of Applied Psychology, 35(5), 307-311.
13. Cerev, G., & Tosun, S. (2022, Aralık). Kamu sektöründe sağlık çalışanlarının sendikal örgütlenmesi ve sorunları. Gökkaya, Ö. (Ed.), International Marmara Social Sciences Congress (Imascon Autumn 2022) içinde, (s.150-157), Kocaeli Üniversitesi, Kocaeli.
14. Currall, S. C., Towler, A. J., Judge, T. A., & Kohn, L. (2005). Pay satisfaction and organizational outcomes. Personnel Psychology, 58(3), 613-640.
15. ÇSGB. (2024). T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Hayatı İstatistikleri Aylık E-Bülteni Ekim 2024. https://www.csgb.gov.tr/media/96179/calisma-hayati-istatistikleri-aylik-e-bulten-ekim-2024.pdf sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 10.10.2024.
16. Demirbilek, T., & Çakır, Ö. (2004). Sendikal bağlılık. İstanbul: Petrol-İş Yayınları.
17. Düzenli, F., & Demir, M. (2022). Türkiye’de sendika algısının kuşaklar üzerinden ölçülmesi. Journal of Social Policy Conferences, 83(1), 393-421.
18. Ebbinghaus, B. (1995). The development of trade unions in Western Europe: Global convergence or cross-national diversity? Eurodata Newsletter, 2(Autumn 1995), 1-8.
19. Fiorito, J., Gallagher, D. G., & Fukami, C. V. (1988). Satisfaction with union representation. ILR Review, 41(2), 294–307.
20. Freeman, R. B. (1978). Job satisfaction as an economic variable. American Economic Review, 68(2), 135–141.
21. Glick, W., Mirvis, P., & Harder, D. (1977). Union satisfaction and participation. Industrial Relations: A Journal of Economy and Society, 16(2), 145–151.
22. Goerke, L., & Huang, Y. (2022). Job satisfaction and trade union membership in Germany. Labour Economics, 78, 102238. https://doi.org/10.1016/j.labeco.2022.102238
23. Gould-Williams, J., & Davies, F. (2005). Using social exchange theory to predict the effects of HRM practice on employee outcomes: An analysis of public sector workers. Public Management Review, 7(1), 1–24. https://doi.org/10.1080/1471903042000339392
24. Gürbüz, S., & Şahin, F. (2014). Research methods in social sciences: Philosophy-methods-analysis. Ankara: Seçkin Publishing House.
25. Gürbüz, S. (2019). AMOS ile Yapısal Eşitlik Modellemesi. Ankara: Seçkin Yayınevi.
26. Güler, B. K., & Sarıipek, D. B. (2018). Göç ile sendika üyeliği etkileşiminin yaşam memnuniyeti üzerindeki etkisi: Kocaeli örneği. Çalışma İlişkileri Dergisi, 9(1), 1-23.
27. Hammer, T. H., & Avgar, A. C. (2005). The impact of unions on job satisfaction, organizational commitment, and turnover. Journal of Labor Research, 26(2), 241-266.
28. Himarios, J. S. (1988). Determinants of labor union members' satisfaction with their unions (Doctoral Dissertation). Virginia Polytechnic Institute and State University, Virginia.
29. Hipp, L., & Givan, R. K. (2015). What do unions do? A cross-national reexamination of the relationship between unionization and job satisfaction. Social Forces, 94(1), 349-377.
30. Jung, H., Kim, K. J., & Shin, I. (2024). Different but synergistic effects of union and manager leadership on member job satisfaction. Behavioral Sciences, 14(4), 287. https://doi.org/10.3390/bs14040287
31. Karacaoğlu, K., & İyilikli, H. H. (2023). Sendikal memnuniyetin, sendikal bağlılık ve sendikal vatandaşlık davranışı üzerindeki etkileri: Kesitsel bir araştırma. Sosyal Güvenlik Dergisi, 13(1), 15-32.
32. Kalaycı, E. (2009). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Ankara: Asil Yayıncılık.
33. Kavoğlu, S. (2023). Memur sendikalarında yönetişim ve halkla ilişkiler: Sorun alanları üzerine betimsel bir analiz. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 15(28), 21-39.
34. Keyes, A., Russell, Z. A., & Fiorito, J. (2023). The union experience: Workplace instrumentality, prosocial unionism, and union satisfaction. Economic and Industrial Democracy, 44(4), 1239-1265.
35. Kılıç, S., & Yıldız, K. (2015). İş arayanların sendika talebi ve sendika algısı: Türkiye’deki temsil boşluğu hakkında bazı işaretler. Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 3(1), 191–204.
36. Kline, R. B. (2016). Principles and Practice of Structural Equation Modeling (4th ed.). New York. NY: The Guilford Press.
37. Laroche, P. (2016). A meta‐analysis of the union–job satisfaction relationship. British Journal of Industrial Relations, 54(4), 709-741.
38. Laroche, P. (2017). Union membership and job satisfaction: Initial evidence from French linked employer–employee data. Human Resource Management Journal, 27(4), 648-668.
39. Locke, E. A. (1976). The nature and causes of job satisfaction. In M. D. Dunnette (Ed.), Handbook of industrial and organizational psychology (pp. 1297–1349). Chicago: Rand McNally.
40. Meyer, J. P., & Allen, N. J. (1991). A three-component conceptualization of organizational commitment. Human Resource Management Review, 1(1), 61-89. https://doi.org/10.1016/1053-4822(91)90011-Z
41. Meyer, J. P., Becker, T. E., & Vandenberghe, C. (2004). Employee commitment and motivation: A conceptual analysis and integrative model. Journal of Applied Psychology, 89(6), 991–1007. https://doi.org/10.1037/0021-9010.89.6.991
42. Özbilek, H. V. (2019). Kamu çalışanlarının sendika memnuniyetine ve sendika algısına yönelik bir alan araştırması: Düzce ili örneği. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
43. Uçkan Hekimler, B. (2023). Türkiye’de kamu görevlileri sendikacılığı ve gelişim süreci: Tarihsel bir değerlendirme. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(1), 55–73.
44. Ural, A., & Kılıç, İ. (2006). Bilimsel araştırma süreci ve SPSS ile veri analizi. Ankara: Detay Yayıncılık.
45. Tosun, S. (2023). Hemşirelerde ücret tatmin düzeylerinin sendikal algı ve sendikal beklentiye etkisi (Yayımlanmamış Doktora tezi). Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
46. Yenihan, B., & Cerev, G. (2016). Sendikalı kadınlar ve yaşadıkları sorunlar: Kocaeli Gölcük'te kamu çalışanları sendikaları üzerine nitel bir araştırma. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 14(4), 150-164.
47. Yılmaz, Y. G., Keser, D. A., & Yorgun, Y. S. (2010). Konaklama işletmelerinde çalışan sendika üyelerinin iş ve yaşam doyumunu belirlemeye yönelik bir alan araştırması. Paradoks Ekonomi Sosyoloji ve Politika Dergisi, 5(2), 115-130.
48. Yiğit, Ö., Ayaz, M. A., Yiğit, A. & Güngör, E. (2022). Öğretmenlerin sendika memnuniyeti ile örgütsel bağlılığı arasındaki ilişkinin incelenmesi, Cihanşümul Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(4), 20-29.