Araştırma Makalesi

ÇEVRESEL BOZULMAYI NE BELİRLER? SEÇİLMİŞ ÜLKELER İÇİN İKTİSADİ BÜYÜME, DIŞ TİCARET, KENTLEŞME VE YENİLENEBİLİR ENERJİNİN MALZEME AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Cilt: 21 Sayı: 1 26 Mart 2025
PDF İndir
TR EN

ÇEVRESEL BOZULMAYI NE BELİRLER? SEÇİLMİŞ ÜLKELER İÇİN İKTİSADİ BÜYÜME, DIŞ TİCARET, KENTLEŞME VE YENİLENEBİLİR ENERJİNİN MALZEME AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ

Öz

Bu çalışma; üretim ve tüketim süreçlerinde önemli ölçüde malzeme tüketimi gerçekleştiren on ülke için 1990-2022 döneminde, çevresel bozulmanın önemli bir göstergesi olan malzeme ayak izini belirleyen iktisadi faktörleri analiz etmektedir. İnceleme kapsamındaki ülkeler; uluslararası ticaretteki önemli rollerinden dolayı Almanya, ABD, Brezilya, Çin, Hindistan ve Japonya; çevreye duyarlı ve sürdürülebilir politikalara verdikleri önem nedeniyle Danimarka ve İsveç; doğal kaynaklara dayalı ekonomilere sahip olmaları dolayısıyla ise Avustralya ve Güney Afrika olarak seçilmiştir. Panel eş bütünleşme testi, kişi başına düşen gelir düzeyi, dış ticaret, kentleşme ve yenilenebilir enerji tüketimi ile malzeme ayak izi arasındaki uzun dönemli ilişkileri analiz etmektedir. Elde edilen bulgular, ekonomik büyümenin malzeme ayak izini anlamlı bir şekilde artırdığını, ticari açıklık ve yenilenebilir enerji tüketiminin ise bu izi azalttığını ortaya koymaktadır. Kentleşmenin ise malzeme ayak izi üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi bulunamamıştır. Ülkeye özgü analizler, söz konusu faktörlerin etkilerinin ülkeler arasında farklılık gösterdiğini ortaya koymaktadır. Genel anlamda gelirin malzeme ayak izini arttırıcı, dış ticaretin ise azaltıcı etkisi bulunmaktadır. Ülke bazındaki farklılıklar arasında, yenilenebilir enerji tüketimi çoğu ülkede malzeme ayak izini azaltmasına karşın, Brezilya ve Japonya’da bu izi arttırıcı etkide bulunduğu dikkat çekmektedir. Ayrıca kentleşmenin Avustralya ve İsveç’te malzeme ayak izini azaltıcı, Brezilya’da ise artırıcı etkisi olduğu görülmektedir. Sonuçlar, çevresel bozulmayı azaltmak ve kaynak verimliliğini artırmak için, her ülkenin ekonomik ve yapısal koşullarına uygun çevre politikaları geliştirmesinin ve ekonomik ve ticari politikaların çevresel sürdürülebilirlik ile uyumlu hale getirilmesinin önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Adebayo, T. S., Akinsola, G. D., Odugbesan, J. A., & Olanrewaju, V. O. (2021). Determinants of environmental degradation in Thailand: Empirical evidence from ARDL and wavelet coherence approaches. Pollution, 7(1), 181-196.
  2. Agnolucci, P., Flachenecker, F., & Söderberg, M. (2017). The causal impact of economic growth on material use in Europe. Journal of Enviromental Economics and Policy, 6(4), 415-432.
  3. Alola, A. A., Akadiri, S. S., & Usman, O. (2021). Domestic material consumption and greenhouse gas emissions in the EU-28 countries: Implications for environmental sustainability targets. Sustainable Development, 29, 388-397.
  4. Ansari, M. A., Haider, S., & Khan, N. A. (2020). Enviromental Kuznets curve revisited: An analysis using ecological and material footprint. Ecological Indicators, 115(106416), 1-14.
  5. Ansari, M. A., Haider, S., Kumar, P., Kumar, S., & Akram, V. (2022). Main determinants for ecological footprint: An econometric perspective from G20 countries. Energy, Ecology and Environment, 7(3), 250-267.
  6. Anwar, A., Chaudhary, A. R., & Malik, S. (2023). Modeling the macroeconomic determinants of environmental degradation in E‐7 countries: The role of technological innovation and institutional quality. Journal of Public Affairs, 23(1), 2834.
  7. Baltagi, B. H. (2005). Econometric Analysis of Panel Data. England: John Wiley&Sons Ltd. West Sussex. Breusch, T. S., & Pagan, A. R. (1980). The lagrange multiplier test and its applications to model specification in econometrics. The Review of Economic Studies, 47(1), 239-253.
  8. Burki, U., & Tahir, M. (2022). Determinants of environmental degradation: Evidenced-based insights from ASEAN economies. Journal of Environmental Management, 306(114506), 1-10.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevre Ekonomisi, Uluslararası İktisat (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

24 Mart 2025

Yayımlanma Tarihi

26 Mart 2025

Gönderilme Tarihi

6 Kasım 2024

Kabul Tarihi

19 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 21 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Mukiyen Avcı, G. (2025). ÇEVRESEL BOZULMAYI NE BELİRLER? SEÇİLMİŞ ÜLKELER İÇİN İKTİSADİ BÜYÜME, DIŞ TİCARET, KENTLEŞME VE YENİLENEBİLİR ENERJİNİN MALZEME AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 21(1), 343-366. https://doi.org/10.17130/ijmeb.1580181
AMA
1.Mukiyen Avcı G. ÇEVRESEL BOZULMAYI NE BELİRLER? SEÇİLMİŞ ÜLKELER İÇİN İKTİSADİ BÜYÜME, DIŞ TİCARET, KENTLEŞME VE YENİLENEBİLİR ENERJİNİN MALZEME AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. ijmeb. 2025;21(1):343-366. doi:10.17130/ijmeb.1580181
Chicago
Mukiyen Avcı, Gizem. 2025. “ÇEVRESEL BOZULMAYI NE BELİRLER? SEÇİLMİŞ ÜLKELER İÇİN İKTİSADİ BÜYÜME, DIŞ TİCARET, KENTLEŞME VE YENİLENEBİLİR ENERJİNİN MALZEME AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ”. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi 21 (1): 343-66. https://doi.org/10.17130/ijmeb.1580181.
EndNote
Mukiyen Avcı G (01 Mart 2025) ÇEVRESEL BOZULMAYI NE BELİRLER? SEÇİLMİŞ ÜLKELER İÇİN İKTİSADİ BÜYÜME, DIŞ TİCARET, KENTLEŞME VE YENİLENEBİLİR ENERJİNİN MALZEME AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi 21 1 343–366.
IEEE
[1]G. Mukiyen Avcı, “ÇEVRESEL BOZULMAYI NE BELİRLER? SEÇİLMİŞ ÜLKELER İÇİN İKTİSADİ BÜYÜME, DIŞ TİCARET, KENTLEŞME VE YENİLENEBİLİR ENERJİNİN MALZEME AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ”, ijmeb, c. 21, sy 1, ss. 343–366, Mar. 2025, doi: 10.17130/ijmeb.1580181.
ISNAD
Mukiyen Avcı, Gizem. “ÇEVRESEL BOZULMAYI NE BELİRLER? SEÇİLMİŞ ÜLKELER İÇİN İKTİSADİ BÜYÜME, DIŞ TİCARET, KENTLEŞME VE YENİLENEBİLİR ENERJİNİN MALZEME AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ”. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi 21/1 (01 Mart 2025): 343-366. https://doi.org/10.17130/ijmeb.1580181.
JAMA
1.Mukiyen Avcı G. ÇEVRESEL BOZULMAYI NE BELİRLER? SEÇİLMİŞ ÜLKELER İÇİN İKTİSADİ BÜYÜME, DIŞ TİCARET, KENTLEŞME VE YENİLENEBİLİR ENERJİNİN MALZEME AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. ijmeb. 2025;21:343–366.
MLA
Mukiyen Avcı, Gizem. “ÇEVRESEL BOZULMAYI NE BELİRLER? SEÇİLMİŞ ÜLKELER İÇİN İKTİSADİ BÜYÜME, DIŞ TİCARET, KENTLEŞME VE YENİLENEBİLİR ENERJİNİN MALZEME AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ”. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, c. 21, sy 1, Mart 2025, ss. 343-66, doi:10.17130/ijmeb.1580181.
Vancouver
1.Gizem Mukiyen Avcı. ÇEVRESEL BOZULMAYI NE BELİRLER? SEÇİLMİŞ ÜLKELER İÇİN İKTİSADİ BÜYÜME, DIŞ TİCARET, KENTLEŞME VE YENİLENEBİLİR ENERJİNİN MALZEME AYAK İZİ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ. ijmeb. 01 Mart 2025;21(1):343-66. doi:10.17130/ijmeb.1580181

Cited By


88x31.png