THE MEDIATING ROLE OF NORMATIVE COMMITMENT IN THE EFFECT OF SERVANT LEADERSHIP ON PROSOCIAL MOTIVATION

Yıl 2025, Cilt: 21 Sayı: 4, 1651 - 1664, 25.12.2025

Sefa Ceyhan

https://doi.org/10.17130/ijmeb.1627043

Öz

In this study, it is aimed to determine the effect of servant leadership on prosocial motivation through normative commitment. For this purpose, field research was conducted on health sector employees. During the field research, data were collected by using convenience and snowball sampling methods within quantitative research designs. The data set of 337 participants was analyzed by statistical methods. As a result of the analyses, it was found that normative commitment has a full mediating role in the effect of servant leadership on prosocial motivation. This result shows that as servant leadership increases among service sector employees, both normative commitment and prosocial motivation also increase. These results make significant contributions to understanding the relationship between leadership styles and motivational processes of service sector employees. In addition, inferences are made that will strengthen the servant leadership approaches of managers and organizations and indirectly encourage employees to prosocial motivation.

Anahtar Kelimeler

Servant leadership , Prosocial motivation , Normative commitment , Organizational behavior.

Etik Beyan

Ethical approval was obtained from the İstanbul Nişantaşı University, Ethics Committee, Approval Code: SOSETKK2024-09; Approval Date: 21 November 2024. The procedures used in this study adhere to the tenets of the Declaration of Helsinki.

HİZMETKÂR LİDERLİĞİN PROSOSYAL MOTİVASYON ÜZERİNDEKİ ETKİSİNDE NORMATİF BAĞLILIĞIN ARACI ROLÜ

Öz

Bu araştırmada, hizmetkâr liderliğin normatif bağlılık aracılığıyla prososyal motivasyon üzerindeki etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda sağlık sektörü çalışanları üzerinde alan araştırması yapılmıştır. Alan araştırması sırasında nicel araştırma tasarımlarından kolayda ve kartopu örnekleme yöntemi tercih edilerek anket aracılığıyla veri toplanmıştır. Elde edilen 337 kişilik veri seti, istatistiki yöntemlerle analize tabi tutulmuştur. Gerçekleştirilen analizler sonucunda, hizmetkâr liderliğin prososyal motivasyon üzerindeki etkisinde normatif bağlılığın tam aracı role sahip olduğu bulgulanmıştır. Bu sonuç, hizmet sektörü çalışanlarında hizmetkâr liderlik arttıkça normatif bağlılık ve prososyal motivasyonun da arttığını göstermektedir. Elde edilen bu sonuçlar özellikle hizmet sektörü çalışanlarının liderlik tarzları ve motivasyonel süreçleri arasındaki ilişkiyi anlamak noktasında dikkate değer katkılar sunmaktadır. Ayrıca yöneticilerin ve örgütlerin hizmetkâr liderlik yaklaşımlarını güçlendirecek ve dolaylı yoldan çalışanları prososyal motivasyona teşvik edecek çıkarımlarda bulunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Hizmetkar liderlik , Prososyal motivasyon , Normatif bağlılık , Örgütsel davranış.

Etik Beyan

Etik onay İstanbul Nişantaşı Üniversitesi Etik Kurulu'ndan alınmıştır, Onay Kodu: SOSETKK2024-09; Onay Tarihi: 21 Kasım 2024. Bu çalışmada kullanılan prosedürler Helsinki Bildirgesi'nin ilkelerine uygundur.

Kaynakça

• Abdelmotaleb, M., Metwally, A., & Saha, S. K. (2022). Servant leadership and nurses’ upward voice behavior in an Egyptian hospital: Does prosocial motivation matter? Human Systems Management, 41(1), 47-58. https://doi.org/10.3233/HSM-220101
• Abdolmaleki, J., & Ghanbari, S. (2021). Investigate the role of servant leadership and team leadership in team performance mediated by team cohesion and team learning in the teams of secondary school teachers in Kurdistan province. School Administration, 9(4), 18-39.
• Akduru, H. E., & Semerciöz, S. G. F., (2024). Çalışanlarda prososyal motivasyon ile iş ve yaşam doyumu düzeyi ilişkisine dair bir araştırma. The Journal of Academic Social Science, 38(38), 375-391.
• Albrecht, S. L., Bakker, A. B., Gruman, J. A., Macey, W. H., & Saks, A. M. (2015). Employee engagement, human resource management practices and competitive advantage: An integrated approach. Journal of Organizational Effectiveness: People and Performance, 2(1), 7-35.
• Bakan, İ., & Doğan, İ. F. (2012). Hizmetkâr liderlik. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(2), 1-12.
• Bande, B., Fernández-Ferrín, P., Varela-Neira, C., & Otero-Neira, C. (2016). Exploring the relationship among servant leadership, intrinsic motivation and performance in an industrial sales setting. Journal of Business & Industrial Marketing, 31(2), 219-231.
• Baron, R. M., & Kenny, D. A. (1986). The moderator–mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of personality and social psychology, 51(6), 1173.
• Bentler, P. M., & Bonett, D. G. (1980). Significance tests and goodness of fit in the analysis of covariance structures. Psychological Bulletin, 88(3), 588.
• Bilgivar, O. O., & Topal, M. R. (2022). Okul müdürlerinin hizmetkâr liderlik davranışları ile çatışma yönetme stilleri arasındaki ilişki. SDU International Journal of Educational Studies, 9(2), 105-136.
• Blau, P. M. (1964). Exchange and power in social life. New York: Wiley.
• Can, M. & Aykaç, E. (2020). Mesleki bağlılığın prososyal motivasyon davranışı üzerindeki rolü: Mutfak çalışanları üzerine bir araştırma. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 8(3), 1836-1854.
• Chen, X., Huang, J., & Zhang, L. (2023). The effects of servant leadership on employees’ prosocial behaviors: The role of organizational culture and trust. Journal of Business Ethics, 179(1), 243-257.
• Demir, S., & Çobanoğlu, N. (2023). İşyeri ruhsallığının öğretmenlerin psikolojik sağlamlık ve prososyal motivasyon düzeylerine etkisi. E-International Journal of Educational Research, 14(4).
• Demirel, Y. (2008). Örgütsel güvenin örgütsel bağlılık üzerine etkisi: Tekstil sektörü çalışanlarına yönelik bir araştırma. Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(2), 179-194.
• Ekinci, S., & Kılıçoğlu, G. (2018). Kırsal bir bölgede hizmetkar liderliğin okul toplumu üzerindeki yansımalarının incelenmesi: Nitel bir araştırma. İlköğretim Online, 17(4), 2075-2090.
• Elagöz, M., & Bal, C. G. (2024). Prososyal motivasyon ve kurumsal itibar algısı ilişkisi: Kahramanmaraş’ta bulunan özel sağlık kurumları ve Kızılay çalışanlarına yönelik araştırma. İşletme Araştırmaları Dergisi, 16(3), 1753-1766.
• Erdoğan, İ. (2007). Pozitivist metodoloji: Bilimsel araştırma tasarımı, istatiksel yöntemler, analiz ve yorum. İstanbul: Erk Yayınları.
• Eva, N., Robin, M., Sendjaya, S., Van-Dierendonck, D., & Liden, R. C. (2019). Servant leadership: A systematic review and call for future research. The Leadership Quarterly, 30(1), 111-132.
• George, D., & Mallery, P. (2019). IBM SPSS statistics 26 step by step: A simple guide and reference. Routledge.
• Grant, A. M., & Mayer, D. M. (2009). Good soldiers and good actors: Prosocial and impression management motives as interactive predictors of affiliative citizenship behaviors. Journal of Applied Psychology, 94(4), 900–912.
• Grant, A. M., & Sumanth, J. J. (2009). Mission possible? The performance of prosocially motivated employees depends on manager trustworthiness. Journal of Applied Psychology, 94(4), 927-944.
• Greenleaf, R. K. (1977). Servant leadership: A journey into the nature of legitimate power and greatness. Paulist Press.
• Hayes, A. F. (2017). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach. Guilford Publications.
• Hayes, A. F. (2018). Partial, Conditional, and moderated mediation: Quantification, inference, and interpretation. Communication monographs, 85(1), 4-40.
• Kahya, C. (2013). Dönüştürücü ve etkileşimci liderlik anlayışları ile örgütsel sessizlik arasındaki ilişkide örgütsel güvenin rolü (Yayınlanmış Doktora Tezi). Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum.
• Kalaycı, I. (2021). The anxiety about aging scale: A validity and reliability study with Turkish menopausal women. Turkish Studies-Social Sciences, 16(5).
• Kalkan, T. İ., & Çavuş, M. F. (2024). The effect of servant leadership on work-family conflict and work-family positive spillover: The role of prosocial motivation. TWIST, 19(3), 273-287.
• Kesen, M., & Akyüz, B. (2016). Duygusal emek ve prososyal motivasyonun işe gömülmüşlüğe etkisi: Sağlık çalışanları üzerine bir uygulama. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 25(2), 233-250.
• Kılınç, T., & Sis Çelik, A. (2021). Relationship between the social support and psychological resilience levels perceived by nurses during the covid‐19 pandemic: A study from Turkey. Perspectives in Psychiatric Care, 57(3), 1000-1008.
• Küçük, B., & Yavuz, E. (2021). Hizmetkâr liderlik ve örgütsel sinizm arasındaki ilişkinin incelenmesi: Hizmet sektöründe bir araştırma. Alanya Akademik Bakış, 5(1), 453-472.
• Lee, S., Lyubovnikova, J., & Yi, Y. (2023). The impact of servant leadership on prosocial behavior: The role of psychological safety and team identification. Journal of Business Ethics, 184, 369-384.
• Liden, R. C., Wayne, S. J., Meuser, J. D., Hu, J., Wu, J., & Liao, C. (2015a). Servant leadership: Validation of a Short Form of the SL-28. The Leadership Quarterly, 26(2), 254-269.
• Liden, R. C., Wayne, S. J., & Liao, C. (2015b). Servant leadership and serving culture: Influence on individual and unit performance. Academy of Management Journal, 58(5), 1438–1458. https://doi.org/10.5465/amj.2013.0034
• Mehmet, C., & Aykaç, E. (2020). The role of vocational commitment on prosocial motivation behavior: A research on kitchen employees. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 8(3), 1836-1854.
• Meyer, J. P., & Allen, N. J. (1991). A Three-component conceptualization of organizational commitment. Human Resource Management Review, 1(1), 61–89.
• Meyer, J. P., Allen, N. J., & Smith, C. A. (1993). Commitment to organizations and occupations: Extension and test of a three-component conceptualization. Journal of applied psychology, 78(4), 538.
• Örücü, E., & Kışlalıoğlu, R. S. (2014). Örgütsel bağlılık üzerine bir alan çalışması. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 10(22), 45-65.
• Öter, Ö. M., & Dağlı, A. (2023). Hizmetkâr liderlik davranışı ile örgüt sağlığı ve yaşam doyumu arasındaki ilişki. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 22(88), 1922-1938.
• Özutku, H. (2008). Örgüte duygusal, devamlılık ve normatif bağlılık ile iş performansı arasındaki ilişkinin incelenmesi. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 37(2), 79–97.
• Preacher, K. J., Rucker, D. D., & Hayes, A. F. (2007). Addressing moderated mediation hypotheses: Theory, methods, and prescriptions. Multivariate behavioral research, 42(1), 185-227.
• Saleem, F., Zhang, Y. Z., Gopinath, C., & Adeel, A. (2020). Impact of servant leadership on performance: The mediating role of affective and cognitive trust. Sage Open, 10(1), 2158244019900562.
• Sinaiko, H. W., & Brislin, R. W. (1973). Evaluating language translations: Experiments on three assessment methods. Journal of Applied Psychology, 57(3), 328.
• Srimulyani, V. A. (2023). The relationship of servant leadership on knowledge sharing behavior with organizational culture and organizational citizenship behavior as mediation. Journal Bina Praja: Journal of Home Affairs Governance, 15(3), 521-541.
• Tabachnick, B. G., Fidell, L. S., & Ullman, J. B. (2013). Using multivariate statistics, 6, 497-516, Boston, MA: Pearson.
• Taşlıyan, M., Yeşil, S., Özbağış, A., & Gökyar, A. (2024). Pro-sosyal ve pro-aktif çalışma davranışının işe adanmışlık üzerine etkisi: Otel çalışanları üzerine bir alan araştırması. Vizyoner Dergisi, 15(43).
• Terzis, V., & Economides, A. A. (2011). The acceptance and use of computer-based assessment. Computers & Education, 56(4), 1032-1044.
• Uyguç, N. E., & Çımrın, D. (2004). DEÜ Araştırma ve uygulama hastanesi merkez laboratuvarı çalışanlarının örgüte bağlılıklarını ve işten ayrılma niyetlerini etkileyen faktörler. Dokuz Eylül Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 19(1), 91–99.
• Xu, A. J., Loi, R., & Chow, C. W. C. (2022). Why and when proactive employees take charge at work: The role of servant leadership and prosocial motivation. European Journal of Work and Organizational Psychology, 31(1), 117-127. https://doi.org/10.1080/1359432X.2022.2061345
• Yalçıntaş, M., & Feyza, E. (2017). Hizmetkar liderlik ile iş tatmini arasındaki ilişki: Bir havayolu şirketi örneği. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 851-864.
• Yıldız, H. (2015). Pozitif psikolojik sermaye, örgütsel güven ve örgütsel vatandaşlık davranışı arasındaki ilişkinin incelenmesi: Bir alan araştırması (Yayınlanmış Doktora Tezi). Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İşletme Anabilim Dalı, Balıkesir.
• Yoshida, D. T., Sendjaya, S., Hirst, G., & Cooper, B. (2014). Does servant leadership foster creativity and innovation? A multi-level mediation study of identification and prototypicality. Journal of Business Research, 67(7), 1395-1404.
• Zhao, X., Lynch Jr, J. G., & Chen, Q. (2010). Reconsidering baron and kenny: Myths and truths about mediation analysis. Journal of consumer research, 37(2), 197-206.
• Zhao, X., Xiao, W., & Zhang, J. (2022). L2 Motivational self-system, international posture and the sustainable development of l2 proficiency in the covid-19 era: A case of English majors in China. Sustainability, 14(13), 8087.