Araştırma Makalesi

ÇEVRE KALİTESİ VE İNSANİ GELİŞME İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

Cilt: 22 Sayı: 2 27 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

ÇEVRE KALİTESİ VE İNSANİ GELİŞME İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR NEDENSELLİK ANALİZİ

Öz

Çevre ve insan, sürdürülebilir kalkınmanın iki temel bileşenidir. Bu nedenle çevre kalitesi ile insani gelişme arasındaki ilişki son yıllarda çok sayıda araştırmanın odağında yer almıştır. Literatürdeki çalışmaların büyük bir bölümü, çevre kalitesinin insani gelişme üzerindeki etkisine odaklanmakta; özellikle sera gazı emisyonlarının yol açtığı çevresel bozulmanın yaşam kalitesi göstergeleri üzerindeki etkisini incelemektedir. Buna karşın, insani gelişmenin çevre kalitesi üzerindeki etkisini ele alan çalışmalar oldukça sınırlıdır. Ayrıca mevcut araştırmalar genellikle iki değişken arasındaki etkileşimi yönsel olarak analiz etmekle birlikte, aralarındaki nedensellik ilişkisini kapsamlı biçimde ortaya koymamıştır. Bu çalışmanın amacı, çevre kalitesi ile insani gelişme arasındaki nedensellik yönünü ampirik olarak belirlemektir. Analiz, 2001–2021 döneminde Ekonomik İş Birliği ve Kalkınma Teşkilatı’na (OECD) üye 38 ülkeyi kapsamaktadır. Veriler, Yale Üniversitesi ve UNDP veri tabanlarından elde edilmiştir. Uygulanan Dumitrescu & Hurlin panel nedensellik testi sonuçlarına göre, çevre kalitesi ve insani gelişme değişkenleri arasında çift yönlü bir nedensellik ilişkisi bulunmaktadır. Elde edilen bulgular, sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmak isteyen ülkelerin çevresel ve insani boyutları birlikte ele alan, karşılıklı etkileşimi dikkate alan bütüncül politikalar geliştirmesi gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Acemoğlu, D., & Robinson, J. A. (2021). Dar koridor devletler, toplumlar ve özgürlüğün geleceği. (Y. Taşkın, Çev.). 23. Baskı, Doğan Egmont Yayıncılık.
  2. Acemoğlu, D., & Robinson, J. A. (2013). Ulusların düşüşü: Güç, zenginlik ve yoksulluğun kökenleri. (F. Rasim Velioğlu, Çev.). İstanbul: Doğan Egmont Yayıncılık.
  3. Acemoğlu, D., & Robinson, J.A. (2008). The role of ınstitutions in growth and development (Vol. 10). Washington DC: World Bank.
  4. Acemoğlu, D., & Robinson, J. A. (2006). Economic origins of dictatorship and democracy. England: Cambridge University Press.
  5. Acemoğlu, D., Johnson, S. & Robinson, J. A. (2005). Institutions as a fundamental cause of long-run growth. Handbook of Economic Growth 1: 385-472. DOI 10.3386/w10481.
  6. Acemoğlu, D., Johnson, S., Robinson, J., & Thaicharoen, Y. (2003). Institutional causes, macroeconomic symptoms: Volatility, crises and growth. Journal of Monetary Economics, 50(1), 49-123. https://doi.org/10.1016/S0304-3932(02)00208-8. Erişim Tarihi: 21.11.2022.
  7. Adeleye, B. N., & Tiwari, A. K. (2024). Empirical assessment of methane emissions, socioeconomic factors, and infant mortality in Europe. In natural resources forum. Oxford, UK: Blackwell Publishing Ltd.
  8. Adeleye, B. N., Tiwari, A. K., Shah, M. I., & Ullah, S. (2023). Analysing the impact of carbon emissions and non-renewable energy use on infant and under-5 mortality rates in europe: New evidence using panel quantile regression. Environmental Modeling & Assessment, 28(3), 389-403. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-1034508/v1 . Ak, Ö., & Genç, A. T. (2018). Üniversite öğrencilerinin geri dönüşüm bilinci üzerine bir araştırma: Sakarya Üniversitesi örneği. Uluslararası Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 4(2), 19-39. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ead/issue/48247/610773.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevre Ekonomisi, Sürdürülebilir Kalkınma

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

14 Nisan 2025

Kabul Tarihi

26 Şubat 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 22 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Taşdemir, Y. (2026). ÇEVRE KALİTESİ VE İNSANİ GELİŞME İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR NEDENSELLİK ANALİZİ. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 22(2), 979-999. https://doi.org/10.17130/ijmeb.1675585
AMA
1.Taşdemir Y. ÇEVRE KALİTESİ VE İNSANİ GELİŞME İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR NEDENSELLİK ANALİZİ. ijmeb. 2026;22(2):979-999. doi:10.17130/ijmeb.1675585
Chicago
Taşdemir, Yakup. 2026. “ÇEVRE KALİTESİ VE İNSANİ GELİŞME İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR NEDENSELLİK ANALİZİ”. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi 22 (2): 979-99. https://doi.org/10.17130/ijmeb.1675585.
EndNote
Taşdemir Y (01 Haziran 2026) ÇEVRE KALİTESİ VE İNSANİ GELİŞME İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR NEDENSELLİK ANALİZİ. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi 22 2 979–999.
IEEE
[1]Y. Taşdemir, “ÇEVRE KALİTESİ VE İNSANİ GELİŞME İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR NEDENSELLİK ANALİZİ”, ijmeb, c. 22, sy 2, ss. 979–999, Haz. 2026, doi: 10.17130/ijmeb.1675585.
ISNAD
Taşdemir, Yakup. “ÇEVRE KALİTESİ VE İNSANİ GELİŞME İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR NEDENSELLİK ANALİZİ”. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi 22/2 (01 Haziran 2026): 979-999. https://doi.org/10.17130/ijmeb.1675585.
JAMA
1.Taşdemir Y. ÇEVRE KALİTESİ VE İNSANİ GELİŞME İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR NEDENSELLİK ANALİZİ. ijmeb. 2026;22:979–999.
MLA
Taşdemir, Yakup. “ÇEVRE KALİTESİ VE İNSANİ GELİŞME İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR NEDENSELLİK ANALİZİ”. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, c. 22, sy 2, Haziran 2026, ss. 979-9, doi:10.17130/ijmeb.1675585.
Vancouver
1.Yakup Taşdemir. ÇEVRE KALİTESİ VE İNSANİ GELİŞME İLİŞKİSİ ÜZERİNE BİR NEDENSELLİK ANALİZİ. ijmeb. 01 Haziran 2026;22(2):979-9. doi:10.17130/ijmeb.1675585


88x31.png