TÜRKİYE’DE NÜKLEER ENERJİNİN ENERJİ GÜVENLİĞİ VE DIŞA BAĞIMLILIK BAĞLAMINDA EKONOMİK TEMELLENDİRİLMESİ

Öz

Enerji arzının sürekliliği ve maliyet istikrarı, özellikle enerji ithalatına yüksek düzeyde bağımlı ülkelerde makroekonomik istikrarın temel bileşenleri arasında yer almaktadır. Fosil yakıt fiyatlarında yaşanan oynaklık, jeopolitik riskler ve küresel enerji piyasalarındaki belirsizlikler, enerji politikalarının yalnızca teknik kapasite ve üretim tercihleri üzerinden değil, bu tercihlerin iktisadi sonuçlarıyla birlikte değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu çerçevede nükleer enerji, Türkiye’de resmî politika belgelerinde enerji arz güvenliğini güçlendiren ve ekonomik kırılganlıkları azaltmayı hedefleyen stratejik bir seçenek olarak sunulmaktadır. Ancak nükleer enerji tercihlerinin hangi ekonomik gerekçeler üzerinden meşrulaştırıldığı meselesi, literatürde sınırlı ölçüde ele alınmaktadır. Bu çalışma, Türkiye’de nükleer enerjinin resmî politika metinlerinde hangi iktisadi sorunlara çözüm olarak konumlandırıldığını ve bu sorunların nasıl bir söylemsel çerçeve içinde anlamlandırıldığını incelemektedir. Araştırma, nitel doküman incelemesi desenine dayanmaktadır. Analiz kapsamında kalkınma planları, ulusal enerji strateji belgeleri ve kamuya açık resmî sektör raporları söylem analizi perspektifiyle ele alınmıştır. Metinler, enerji ekonomisi literatüründe öne çıkan kavramlar doğrultusunda oluşturulan tematik bir kodlama çerçevesi aracılığıyla çözümlenmiş; kodlama süreci dedüktif ve indüktif yaklaşımların birlikte kullanıldığı hibrit bir yöntemle yürütülmüştür. Elde edilen bulgular, nükleer enerjinin politika söyleminde enerji güvenliği, dışa bağımlılığın azaltılması, cari açığın kontrolü, uzun vadeli maliyet istikrarı ve yüksek teknolojiye dayalı stratejik yatırım hedefleri etrafında çerçevelendiğini göstermektedir. Çalışma, nükleer enerjinin teknik bir üretim tercihi olmanın ötesinde, makroekonomik istikrarı önceleyen bir politika anlatısı içinde inşa edildiğini ortaya koyarak enerji ekonomisi literatürüne nitel temelli bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Nükleer Enerji
• Enerji Güvenliği
• Söylem Analizi
• Enerji Politikaları
• Türkiye Ekonomisi

Destekleyen Kurum

Bu araştırma, herhangi bir kamu kurumu, özel kuruluş veya fon sağlayıcı tarafından maddi ya da ayni olarak desteklenmemiştir. Çalışma tamamen yazarların kendi akademik çabalarıyla yürütülmüştür.

Etik Beyan

Bu çalışma, yalnızca ikincil veri kaynaklarına dayalı olarak yürütülmüştür. Araştırma sürecinde insan veya hayvan denekler, anket, mülakat, deney ya da klinik uygulamalar kullanılmamıştır. Bu nedenle etik kurul onayı gerektiren herhangi bir durum bulunmamaktadır. Çalışma, araştırma ve yayın etiği ilkelerine uygun olarak hazırlanmıştır.

Teşekkür

Bu çalışmanın hazırlanması sürecinde herhangi bir kişi, kurum veya kuruluştan akademik, teknik ya da maddi destek alınmamıştır.

THE ECONOMIC JUSTIFICATION OF NUCLEAR ENERGY IN TÜRKİYE IN THE CONTEXT OF ENERGY SECURITY AND EXTERNAL DEPENDENCY

Öz

Continuity of energy supply and cost stability are important for macroeconomic stability, particularly in countries that are highly dependent on energy imports. Volatility in fossil fuel prices, geopolitical risks, and uncertainties in global energy markets necessitate evaluating energy policies together with their economic implications. This study examines which economic problems nuclear energy is positioned to address in Türkiye’s official policy documents and how these problems are constructed within a discursive framework. The research is based on a qualitative document analysis design. Development plans, national energy strategy documents, and publicly available official sector reports were examined from a discourse-analytic perspective. The texts were analyzed through a thematic coding framework developed in line with key concepts in the energy economics literature, employing a hybrid approach that combines deductive and inductive coding. The findings indicate that nuclear energy is framed in policy discourse around energy security, the reduction of external dependence, control of the current-account deficit, long-term cost stability, and strategic investment based on advanced technologies. The study contributes to the energy economics literature on a qualitative basis by demonstrating that nuclear energy is constructed within a policy narrative prioritizing macroeconomic stability, beyond merely being a technical production choice.

Anahtar Kelimeler

• Nuclear Energy
• Energy Security
• Discourse Analysis
• Energy Policies
• Turkish Economy

Destekleyen Kurum

This research did not receive any financial or in-kind support from public institutions, private organizations, or funding agencies. The study was carried out entirely through the authors’ own academic efforts.

Etik Beyan

This study is based solely on secondary data sources. No human or animal subjects, surveys, interviews, experiments, or clinical applications were involved at any stage of the research. Therefore, ethics committee approval was not required. The study was conducted in accordance with the principles of research and publication ethics.

Teşekkür

No academic, technical, or financial support was received from any individual, institution, or organization during the preparation of this study.

Kaynakça

1. Apergis, N., & Payne, J. E. (2010). A panel study of nuclear energy consumption and economic growth. Energy Economics, 32(3), 545–549. http://dx.doi.org/10.1016/j.eneco.2009.09.015
2. Balkan-Şahin, S. (2019). Nuclear energy as a hegemonic discourse in Turkey. Journal of Balkan and Near Eastern Studies, 21(4), 443–461. http://dx.doi.org/10.1080/19448953.2018.1506282
3. Energy Institute. (2023). Statistical Review of World Energy 2023 (72nd ed.). London: Energy Institute. https://energyinst.org/__data/assets/pdf_file/0004/1055542/EI_Stat_Review_PDF_single_3.pdf sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 30.11.2025.
4. Ekonomi ve Dış Politika Araştırmalar Merkezi. (2011). Nükleer enerjiye geçişte Türkiye modeli. Ankara. https://edam.org.tr/wp-content/uploads/2011/10/edamraporunukleer.pdf sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 30.11.2025.
5. Erdoğan, S. (2016). Enerji arz güvenliği bağlamında Türkiye'de nükleer enerji. Liberal Ekonomi Dergisi, 79–98. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/790416 sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 30.11.2025.
6. Foucault, M. (1972). The archaeology of knowledge. New York: Pantheon Books.
7. Furuncu, Y. (2016). Türkiye'nin enerji bağımlılığı ve Akkuyu nükleer enerji santrali. Cumhuriyet Üniversitesi Fen Fakültesi Fen Bilimleri Dergisi, 37, 199–207.
8. International Energy Agency. (2022). World Energy Outlook 2022. Paris: OECD Publishing. https://www.iea.org/reports/world-energy-outlook-2022 sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 30.11.2025.

9. International Energy Agency. (2024). World Energy Outlook 2024. Paris: OECD Publishing. https://www.iea.org/reports/world-energy-outlook-2024 sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 30.11.2025.
10. International Energy Agency. (2025). World Energy Outlook 2025. Paris: OECD Publishing. https://www.iea.org/reports/world-energy-outlook-2025 sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 30.11.2025.
11. Liu, L. (2024). Exploring the emerging trends of energy discourse: A bibliometric analysis. Energy Strategy Reviews, 52, 101338. http://dx.doi.org/10.1016/j.esr.2024.101338
12. Mercan, M. C., & Aygün, A. İ. (2025). Türkiye's nuclear energy ambitions: Past efforts, present strategies, and future directions. Düzce University Journal of Technical Sciences, 3(1), 14–29. http://dx.doi.org/10.70081/duted.1641366
13. Muhammad Amir, R., & Zeler, I. (2024). Discourses on the sustainability of nuclear energy: A semi-systematic literature review of scientific production. Discover Sustainability, 5, 503. http://dx.doi.org/10.1007/s43621-024-00596-6
14. Özdemirkol, M. (2025). Gençlerin nükleer enerji santrallerine yönelik tutumları: Türkiye'de yapılan çalışmaların içerik analizi. Uluslararası Ekonomi, İşletme ve Politika Dergisi, 9(2), 743–761. http://dx.doi.org/10.29216/ueip.1694809
15. Saylan, E., & Aygün, C. (2024). Thermoeconomic analysis and environmental impact assessment of the Akkuyu nuclear power plant. Journal of Thermal Analysis and Calorimetry, 149, 6531–6550. http://dx.doi.org/10.1007/s10973-024-13237-x
16. Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı. (2017). Türkiye'nin enerji güvenliği raporu. İstanbul: SETA. https://media.setav.org/tr/dosya/2017/09/rapor-kuresel-denklemde-turkiyenin-enerji-guvenligi.pdf sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 30.11.2025.
17. Sovacool, B. K. (2011). Contesting the future of nuclear power: A critical global assessment of atomic energy. Singapore: World Scientific.
18. Soytaş, U., & Sarı, R. (2003). Energy consumption and GDP: Causality relationship in G-7 countries and emerging markets. Energy Economics, 25(1), 33–37. http://dx.doi.org/10.1016/S0140-9883(02)00009-9
19. T.C. Cumhurbaşkanlığı. (2010–2023). Enerji politikalarına ilişkin üst düzey konuşmalar ve resmî açıklamalar. https://www.tccb.gov.tr/konusmalar/ sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 30.11.2025.
20. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2018). Orta Vadeli Program (2019–2021). Ankara. https://www.sbb.gov.tr/orta-vadeli-program-2019-2021-aciklandi/ sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 15.11.2025.
21. T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2019). On Birinci Kalkınma Planı (2019–2023). Ankara. https://www.sbb.gov.tr/kalkinma-planlari/ sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 30.11.2025.
22. T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. (tarihsiz). Nükleer enerji. https://enerji.gov.tr/bilgi-merkezi-enerji-nukleer-enerji sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 15.11.2025.
23. T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. (2019). 2019 Faaliyet Raporu. Ankara. https://enerji.gov.tr/Media/Dizin/SGB/tr/Faaliyet_Raporlari/2019/ETKB2019YiliFaaliyetRaporu.pdf sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 15.11.2025.
24. T.C. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı. (2023). Enerji sektörü strateji ve politika belgeleri. Ankara. https://enerji.gov.tr/Media/Dizin/SGB/tr/Faaliyet_Raporlari/2023/ETKB2023FR.pdf sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 30.11.2025.
25. T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı. (2019). Yeni Ekonomi Programı (Orta Vadeli Program) 2020–2022. Ankara. https://www.sbb.gov.tr/wp-content/uploads/2021/08/YeniEkonomiProgrami_OVP_2020-2022.pdf sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 15.11.2025.
26. T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı & T.C. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı. (2021). Orta Vadeli Program (2022–2024). Ankara. https://www.sbb.gov.tr/orta-vadeli-program-2022-2024/ sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 15.11.2025.
27. T.C. Kalkınma Bakanlığı. (2006). Dokuzuncu Kalkınma Planı (2007–2013). Ankara. https://www.sbb.gov.tr/kalkinma-planlari/ sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 30.11.2025.
28. T.C. Kalkınma Bakanlığı. (2013). Onuncu Kalkınma Planı (2014–2018). Ankara. https://www.sbb.gov.tr/kalkinma-planlari/ sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 30.11.2025.
29. Türkiye Sınai Kalkınma Bankası (TSKB). (2023). Enerji Görünümü 2023 (6. Yayın). https://www.tskb.com.tr/uploads/file/enerji-gorunumu-2023.pdf sayfasından erişilmiştir. Erişim Tarihi: 15.11.2025.
30. Van Dijk, T. A. (1998). Ideology: A multidisciplinary approach. London: SAGE Publications.
31. Van Dijk, T. A. (2008). Discourse and power. New York: Palgrave Macmillan.
32. Wolde-Rufael, Y., & Menyah, K. (2010). Nuclear energy consumption and economic growth in nine developed countries. Energy Economics, 32(3), 550–556. http://dx.doi.org/10.1016/j.eneco.2010.01.004