ENFLASYON GÖSTERGELERİ VE PARA POLİTİKASI TEPKİSİ: TÜRKİYE’DE POLİTİKA FAİZİ KARARLARI

Öz

Bu çalışma, Haziran 2013-Eylül 2025 dönemi için Türkiye’de politika faizi kararlarının belirleyicilerini sıralı probit modeli kullanarak analiz etmektedir. Politika kararları faiz artışı, indirimi veya sabit tutulması şeklinde ayrık tercihler olarak modellenmiştir. Bulgular, hedefe göre tanımlanan enflasyon açığının politika kararları üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığını göstermektedir. Diğer yandan çıktı açığı, döviz kuru açığı ve beklenen enflasyon ile gerçekleşen enflasyon arasındaki fark biçiminde tanımlanan enflasyon açığı değişkenlerinin politika faizi kararları üzerindeki etkisi istatistiksel olarak anlamlı tahmin edilmektedir. Ayrıca, kısa ve orta vadeli enflasyon beklentilerinin politika kararlarını açıklamada gerçekleşen enflasyona kıyasla daha yüksek bilgi içeriği taşıdığı görülmüştür. Sonuçlar, Türkiye’de para politikasının resmi hedeflerden ziyade ileriye dönük göstergelere, makroekonomik konjonktüre ve döviz kuru dinamiklerine duyarlı bir yapı sergilediğine işaret etmektedir. Genel olarak değerlendirildiğinde, bu çalışma Türkiye’de para politikasının katı bir enflasyon hedeflemesi çerçevesinden kısmen uzaklaştığını göstermekte ve ilan edilen enflasyon hedefinin incelenen dönemde politika yapıcılar açısından kısa vadede bağlayıcı bir çıpa işlevi görmediğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Para Politikası
• Enflasyon Beklentileri
• Sıralı Probit Model
• Türkiye

INFLATION INDICATORS AND MONETARY POLICY RESPONSE: POLICY INTEREST RATE DECISIONS IN TÜRKİYE

Öz

This paper examines the determinants of monetary policy decisions in Türkiye over the period June 2013-September 2025 using an ordered probit model. Policy actions are modeled as discrete choices between interest rate hikes, cuts, and no change. The results indicate that target-based inflation gaps do not have a significant effect on policy decisions. On the other hand, the effects of the output gap, the exchange rate gap, and the inflation gap, defined as the difference between expected and realized inflation on policy interest rate decisions are estimated to be statistically significant. Moreover, shortand medium-term inflation expectations contain more information than realized inflation, highlighting the forward-looking nature of monetary policy decisions. The findings suggest that monetary policy in Türkiye responds more to forward-looking indicators. macroeconomic conditions, and exchange rate dynamics rather than to formal inflation targets. Overall, this study shows that monetary policy in Türkiye partially departed from a strict inflation-targeting framework and indicates that the announced inflation target did not serve as a binding short-term anchor for policymakers during the period under review.

Anahtar Kelimeler

• Monetary Policy
• Inflation Expectations
• Ordered Probit Model
• Türkiye

Kaynakça

1. Aizenman, J., Hutchison, M., & Noy, I. (2011). Inflation targeting and real exchange rates in emerging markets. World Development, 39(5), 712-724. https://doi.org/10.1016/j.worlddev.2010.11.005.
2. Albayrak, N., & Abdioğlu, Z. (2015). Geriye ve ileriye dönük para politikası reaksiyon fonksiyonlarının tahmini: Taylor kuralı. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20(4), 141-163.
3. Bal, H., Tanrıöver, B., & Erdoğan, E. (2016). Taylor kuralı kapsamında merkez bankası politika faiz oranlarının belirlenmesi: Stokastik trend yaklaşımı. International Journal of Academic Value Studies, 2(6), 95-106. https://izlik.org/JA98UB88JR.
4. Bernanke, B. S., & Mishkin, F. S. (1997). Inflation targeting: A new framework for monetary policy? Journal of Economic Perspectives, 11(2), 97-116. https://doi.org/10.1257/jep.11.2.97.
5. Boeckx, Jef (2011). Estimating monetary policy reaction functions: A discrete choice approach, NBB Working Paper, No. 210, National Bank of Belgium, Brussels.
6. Calvo, G. A., & Reinhart, C. M. (2002). Fear of floating. Quarterly Journal of Economics, 117(2), 379- 408. https://doi.org/10.1162/003355302753650274.
7. Clarida, R., Galí, J., & Gertler, M. (1998). Monetary policy rules in practice: Some international evidence. European Economic Review, 42(6), 1033-1067. https://doi.org/10.1016/S0014-2921(98)00016-6.
8. Clarida, R., Galí, J., & Gertler, M. (2000). Monetary policy rules and macroeconomic stability: Evidence and some theory. Quarterly Journal of Economics, 115(1), 147-180. https://doi. org/10.1162/003355300554692.

9. Çağlayan, E., & Astar, M. (2012). Interest reaction function of the central bank: The case of Czech Republic. International Journal of Business and Social Science, 3(10), 1-9.
10. Doğdu, A. (2023). Türkiye’de enflasyon hedeflemesi ve genişletilmiş Taylor kuralının 2008-2023 yılları arasında geçerliliğinin test edilmesi. Toplum, Ekonomi ve Yönetim Dergisi, 4(Özel), 166-183. https://doi.org/10.58702/teyd.1357546.
11. Dueker, M. (1999). Measuring monetary policy inertia in target fed funds rate changes. Federal Reserve Bank of St. Louis Review, September, 3-10. https://doi.org/10.3886/ICPSR01212.v1.
12. Dupor, B., Mizoev, T., & Conley, T. (2004). Does the Federal Reserve do what it says it expects to do? Ohio: Departamento de Economía, Ohio State University.
13. Gascoigne, J., & Turner, P. (2004). Asymmetries in Bank of England monetary policy. Applied Economics Letters, 11(10), 615-618. https://doi.org/10.1080/1350485042000227296.
14. Gerlach, S. (2007). Interest rate setting by the ECB, 1999-2006: Words and deeds. International Journal of Central Banking, 3(3), 1-45.
15. Jansen, D. J., & De Haan, J. (2009). Has ECB communication been helpful in predicting interest rate decisions? An evaluation of the early years of the Economic and Monetary Union. Applied Economics, 41(16), 1995-2003. https://doi.org/10.1080/00036840802167384.
16. Kara, H. (2012). Turkish experience with implicit inflation targeting. Central Bank Review, 12(1), 1-16.
17. Karagöl, V., & Doğan, B. (2022). Türkiye’de para politikasına farklı bir bakış: Finansal çevrimlerle genişletilmiş Taylor kuralı. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(3), 1-21. https://doi.org/10.53443/anadoluibfd.1105523.
18. Kim, H., Shi, W., & Hwang, K. M. (2016). Estimating interest rate setting behaviour in Korea: A constrained ordered choices model approach. Applied Economics, 48(23), 2199-2214. https://doi.org/10 .1080/00036846.2015.1117045.
19. Kotlowski, J. (2005). Reaction functions of the Polish central bankers: A logit approach (Working Paper No. 1-05). Warsaw School of Economics.
20. Lapp, J. S., Pearce, D. K., & Laksanasut, S. (2003). The predictability of FOMC decisions: Evidence from the Volcker and Greenspan chairmanships. Southern Economic Journal, 70(2), 327-345. https:// doi.org/10.1002/j.2325-8012.2003.tb00572.x.
21. Lebe, F., & Bayat, T. (2011). Taylor kuralı: Türkiye için bir vektör otoregresif model analizi. Ege Akademik Bakış, 11(Özel Sayı), 95-112.
22. Lien, N. T. H. (2015). A multinomial logit model and the direction of monetary policy in Vietnam. South East Asia Journal of Contemporary Business, Economics and Law, 7(3), 30-38.
23. Mishkin, F. S. (2008). Can inflation targeting work in emerging market countries? IMF Working Paper No. 08/124. International Monetary Fund. DOI 10.3386/w10646
24. Mohanty, M. S., & Klau, M. (2004). Monetary policy rules in emerging market economies: Issues and evidence (BIS Working Paper No. 149). Bank for International Settlements. http://dx.doi. org/10.2139/ssrn.901388.
25. Omay, T., & Hasanov, M. (2010). Türkiye için reaksiyon fonksiyonunun doğrusal olmayan modelle tahmin edilmesi. Çankaya University Journal of Humanities and Social Sciences, 7(2), 467-490. https://izlik.org/JA26LY97DE.
26. Öruç, E. (2019). Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası para politikası reaksiyon fonksiyonu tahmini. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(1), 195-224. https://doi. org/10.18074/ckuiibfd.457515.
27. Pazarcı, Ş., & Akkoç, U. (2023). İki başkan tek kural: TCMB’nin Taylor tipi reaksiyon fonksiyonu tahmini. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 19(2), 260-278. https://doi.org/10.17130/ ijmeb.1194409.
28. Saadon, Y., Ben-David, N., & Ben-Zion, U. (2011). The estimation of central bank interest decisions as a dichotomous variable. Journal of Economic & Management Perspectives, 5(4), 339-346.
29. Svensson, L. E. O. (1997). Inflation forecast targeting: Implementing and monitoring inflation targets. European Economic Review, 41(6), 1111-1146. https://doi.org/10.1016/S0014-2921(96)00055-4.
30. Taş, S., & Özbek, S. (2021). Enflasyon hedeflemesi stratejisinde genişletilmiş Taylor kuralı’nın geçerliliği: Türkiye üzerine ampirik bulgular. Journal of Economics and Research, 2(1), 13-25. https:// izlik.org/JA92MX38BS.
31. Taylor, J. B. (1993). Discretion versus policy rules in practice. Carnegie-Rochester Conference Series on Public Policy, 39, 195-214. https://doi.org/10.1016/0167-2231(93)90009-L.
32. Tetik, M., & Bari, B. (2022). Reaction of monetary policy to cost-push inflation in Turkey: A Leaning against wind?. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 17(1), 256- 271. https://doi.org/10.17153/oguiibf.992149.
33. Woodford, M. (2003). Interest and prices: Foundations of a theory of monetary policy. Princeton University Press.
34. Xiong, W. (2012). Measuring the monetary policy stance of the People’s Bank of China: An ordered probit analysis. China Economic Review, 23(3), 512-533. https://doi.org/10.1016/j.chieco.2011.04.002.
35. Yalçınkaya, Ö., & Yazgan, Ş. (2020). Taylor kuralı kapsamında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası para politikası tepkilerinin belirlenmesi: Doğrusal ve doğrusal olmayan zaman serisi analizi (2002:Q1-2019Q:2). Akdeniz İİBF Dergisi, 20(1), 35-65. https://doi.org/10.25294/auiibfd. 734200.