Sınıf Öğretmenlerinin Program Uyarlamaları: İlkokul Matematik Dersi Öğretim Programına İlişkin Bir Durum Çalışması

Year 2025, Volume: 15 Issue: 2, 183 - 210, 31.12.2025

Berkay Kılıç , Dilşat Ünal

https://doi.org/10.31704/ijocis.1557381

https://izlik.org/JA37GX67ZS

Abstract

Keywords

program uyarlama , programa bağlılık

Ethical Statement

For the conduct of this research, research and implementation permissions were obtained from the Yozgat Bozok University Social and Humanities Ethics Committee and Yozgat Provincial Directorate of National Education

Supporting Institution

N/A

Thanks

N/A

Adaptation of Curriculum by Classroom Teachers: A Case Study of Mathematics Curriculum

https://izlik.org/JA37GX67ZS

Abstract

The purpose of this study is to investigate the adaptation of the national primary school mathematics curriculum through the lesson plans designed and their implementations in class by classroom teachers and the factors affecting these adaptation processes. To achieve this purpose, a case study design was used. Using the maximum variation sampling method, data were collected from 12 classroom teachers in the central district of a city located in Türkiye's Central Anatolia Region. The data sources consisted of semi-structured interviews, lesson plans, weekly schedules, daily practice evaluation forms, teaching materials, lecture notes, student assignments, worksheets, activities, and supplementary resources. The thematic content analysis approach was used to analyze the data. The findings showed that teachers did not strictly adhere to the official curriculum; instead, they adapted it at a modest level. Their adaptations included extending content, omitting surface-level material, and replacing or revising content elements. Teachers´ adaptations of the curriculum were primarily affected by teacher-related factors, followed by student-, school-, parent-, and curriculum-related considerations.

Keywords

Curriculum adaptation , Mathematics curriculum , Classroom teachers , Case study

Ethical Statement

This study was approved by Yozgat Bozok University Institutional Ethical Review Board. All procedures in this study were conducted in accordance with Yozgat Bozok University Institutional Review Board's approved protocols. Written informed consent was obtained from the participants for their anonymized information to be published in this article.

References

• Akbulut Taş, M. (2022). Dezavantajlı ortaokullarda çalışan öğretmenlerin program uyarlama çabalarının incelenmesi [An investigation of curriculum adaptation efforts of teachers working in disadvantaged secondary schools.] Pegem Journal of Education & Instruction, 12(1), 10-24. https://doi.org/10.47750/pegegog.12.01.02
• An, F. (2020). İngilizce öğretmenlerinin program uyumluluğunu sağlama durumlarının incelenmesi (An investigation of the cases of english teachers to ensure program alignment) (Thesis No: 616652)[Gaziantep University, Master’s Thesis]. Turkish Council of Higher Education Theses Center.
• Arslan Çelik, F. M. (2020). Ortaokul ingilizce öğretmenlerinin öğretim programına bağlılıklarının incelenmesi (An investigation of secondary school english teachers' curriculum fidelity). (Thesis No: 646523) [Hacettepe University, Master’s Thesis]. Turkish Council of Higher Education Theses Center.
• Asri, S. (2018). Ortaöğretim din kültürü ve ahlak bilgisi öğretiminde öğretim programı ders kitabı uyumu. Türkiye Din Eğitimi Araştırmaları Dergisi, 5, 9-50. https://dergipark.org.tr/en/pub/tudear/issue/38687/449608
• Avcu, R., & Haser, Ç. (2020). Matematik öğretmenlerinin çözümlü örneklerinin ve yazılı sınav sorularının öğretim programında yer alan kazanımlarla uyumunun belirlenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi -20(1),-20-41. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2020.20.52925-505016
• Aykaç, N., & Ulubey, Ö. (2012). Öğretmen adaylarının ilköğretim programının uygulanma düzeyine ilişkin görüşleri [Pre-service teachers’ opinions about the application level of elementary school program]. Journal of Faculty of Educational Sciences, 45(1), 63-82. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000001236
• Baş, G., & Şentürk, C. (2019). Teaching-learning conceptions and curriculum fidelity: A relational research [Öğretim-öğrenme kavramları ve program sadakati: ilişkisel bir araştırma]. International Journal of Curriculum and Instruction, 11(2), 163-180. https://eric.ed.gov/?id=EJ1232775
• Batmaz, G. (2017). Sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma öğrencilerine yönelik yaptıkları öğretimsel düzenlemeler (Instructional arrangements made by primary school teachers for inclusion students). (Thesis No: 454679) [Pamukkale University, Master’s Thesis]. Turkish Council of Higher Education Theses Center.
• Bilgiç, E., & Batu, E. S. (2023). Kaynaştırma uygulamalarında gerçekleştirilebilecek uyarlamalar eğitiminin sınıf öğretmenlerinin uyarlamaların önemine ilişkin görüşlerine etkisi [The effect of ınstructional adaptations training within ınclusive practices on classroom teachers' opinions about the ımportance of ınstructional adaptations]. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 24(3), 401-418. https://doi.org/10.21565/OZELEGITIMDERGISI.1116380
• Brown, M. W. (2009). The teacher-tool relationship: Theorizing the design and use of curriculum materials. In J. T. Remillard, B. A. Herbel-Eisenmann, & G. M. Lloyd (Eds.), Mathematics teachers at work: Connecting curriculum materials and classroom instruction (pp. 17–36). Routledge.
• Bümen, N. T., Çakar, E., & Yıldız, D. G. (2014). Türkiye’de öğretim programına bağlılık ve bağlılığı etkileyen etkenler [Curriculum fidelity and factors affecting fidelity in the Turkish context]. Educational Sciences: Theory and Practice, 14(1), 219-228. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1086542
• Bümen, N. T., & Holmqvist, M. (2022). Teachers’ sense-making and adapting of the national curriculum: A multiple case study in Turkish and Swedish contexts. Journal of Curriculum Studies, 54(6), 832-851.https://doi.org/10.1080/00220272.2022.2121178
• Bümen, N. T., & Yazıcılar, Ü. (2020). Öğretmenlerin öğretim programı uyarlamaları üzerine bir durum çalışması: Devlet ve özel lise farklılıkları. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(1), 183-224. https://doi.org/10.17152/GEFAD.595058
• Creswell, J. W. (2013). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (M. Bütün, S. B. Demir, Ed. & Trans..;3rd ed.). Siyasal Kitabevi.
• Creswell, J. W., & Plano Clark, V. (2014). Karma yöntem araştırmaları tasarımı ve yürütülmesi (Y. Dede & S. B. Demir, Ed.& Trans..; 4th. ed.). Anı Yayıncılık.
• Dikbayır, A. (2018). Tasarlanan, uygulanan ve ölçülen lise matematik programlarındaki uyumun incelenmesi (Investigation of the alignment between designed, taught and tested high school mathematics curriculum). (Thesis No: 528683) [Ege University, Doctoral Dissertation]. Turkish Council of Higher Education Theses Center.
• Dikbayır, A., & Bümen, N. T. (2016). Dokuzuncu sınıf matematik dersi öğretim programına bağlılığın incelenmesi. Uluslararası Eğitim Programları ve Öğretim Çalışmaları Dergisi, 6(11), 17-38. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/208162/dokuzuncu-sinif-matematik-dersi-ogretim-programina-bagliligin-incelenmesi
• Döş, B., Bay, E., Kahramanoğlu, R., & Özpolat, E. T. (2017). Programa bağlılığı etkileyen faktörlerin analizi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 43, 110-137. https://doi.org/10.21764/efd.02208
• Drake, C. and Sherin, M. G. (2006). Practicing change: curriculum adaptation and teacher narrative in the context of mathematics education reform. Curriculum Inquiry, 36(2), 153-187. https://doi.org/10.1111/j.1467-873x.2006.00351.x
• Dursun, A. N. (2022). 6.sınıf sosyal bilgiler dersi EBA video ve sorularının sosyal bilgiler programıyla uyumunun incelenmesi (Examining the compliance of 6th grade social studies lesson EBA videos and questions in with the social studies curriculum). (Thesis No: 753108) [Necmettin Erbakan University, Master’s Thesis]. Turkish Council of Higher Education Theses Center.
• Gelmez Burakgazi, S. (2020). Curriculum adaptation and fidelity: A qualitative study on elementary teachers’ classroom practices. Issues in Educational Research, 30(3),920-942. https://search.informit.org/doi/10.3316/informit.465246677972448
• Glatthorn, A. A. (2000). The principal as curriculum leader: Shaping what is taught and tested (2nd ed.). Corwin Press.
• Güleş, E. (2022). İlkokul ve ortaokul öğretmenlerinin program okuryazarlıkları ve öğretim programına bağlılıklarının incelenmesi (Examination of primary and secondary teachers' program literacy and commitment to the curriculum). (Thesis No: 715738) [Nevşehir Hacı Bektaş Veli University, Master’s Thesis]. Turkish Council of Higher Education Theses Center.
• Gürbüz, Ç. (2020). Müzik öğretmenlerinin müzik dersi öğretim programına bağlılık düzeylerinin incelenmesi (Analysis of the levels of commitment of music teachers to the music lesson teaching program). (Thesis No: 654835) [Gaziantep University, Master’s Thesis]. Turkish Council of Higher Education Theses Center.
• Güzel Yüce, S. (2022). Öğretim programına bağlılık ve öğretim programını uyarlama ikilemini aşmak: Bir öğretmenin öğretim programını kullanma modeli. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 6(9), 1-21. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mkuefder/issue/70958/1037063
• Hacısalihoğlu Karadeniz, M. (2011). Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf içi matematik uygulamalarının okul öncesi eğitim programına uyumluluğu (Coherency between pre-school teachers? In-class mathematics applications and pre-school educational curriculum). (Thesis No: 300411) [Karadeniz Technical University, Doctoral Dissertation]. Turkish Council of Higher Education Theses Center.
• Hale, J. A. (2008). A guide to curriculum mapping: Planning, implementing, and sustaining the process. Corwin Press.
• İlhan, B. (2022). Farklı branşlardaki ortaokul öğretmenlerinin öğretim programını sınıfa uyarlama sürecinin incelenmesi (Investigating the curriculum adaptation process of the secondary school subject teachers). (Thesis No: 736689) [Ege University, Master’s Thesis]. Turkish Council of Higher Education Theses Center.
• İlhan, B., & Bumen, N. (2023). Ortaokul öğretmenlerinin öğretim programı uyarlamaları: örüntüler, nedenler ve sonuçlar [Secondary school teachers’ curriculum adaptations: patterns, causes,and consequences]. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 21(1), 303-334. https://doi.org/10.37217/tebd.1181074
• Kara, K., Karakoç, B., Yıldırım, İ., & Bay, E. (2017). Sekizinci sınıf matematik öğretiminde teori ve uygulama bağlamında program uyumluluğunun incelenmesi. Harran Education Journal, 2(1), 26-40. https://doi.org/10.22596/2017.0201.26.40
• Karabacak, E. (2018). İlkokul resmi İngilizce öğretim programı ile uygulamadaki program arasındaki uyumun incelenmesi (Analyzing the alignment between the primary school official English curriculum and the taught curriculum). (Thesis No: 523713) [Anadolu University, Master’s Thesis]. Turkish Council of Higher Education Theses Center.
• Karaca, E. E. (2022). Posner’ın program türlerine göre ortaokul İngilizce dersi öğretim programına ilişkin öğretmen görüş ve deneyimleri (Teachers' views and experiences on middle school English language teaching curriculum according to Posner's curriculum types). (Thesis No: 719711) [Hacettepe University, Master’s Thesis]. Turkish Council of Higher Education Theses Center.
• Karakuyu, A. (2023). The contribution of teachers’ curriculum literacy on their curriculum fidelity: Curriculum literacy - curriculum fidelity. International Journal of Curriculum and Instruction, 15(3), 1785-1800. https://ijci.net/index.php/IJCI/article/view/1381/673
• Kasap Erdal, D., Yazgan Sağ, G., & Argün, Z. (2023). Kaynaştırma sınıflarında öğretim ile ilgili uygulamaların incelenmesi: Ortaokul matematik öğretmenleri örneği [Examination of teaching practices in inclusive classrooms: The case of middle school mathematics teachers]. Ankara University Faculty of Educational Sciences Journal of Special Education, 24(1), 1-17. https://doi.org/10.21565/OZELEGITIMDERGISI.947139
• Kaya, E., Çetin, P. S., & Yıldırım, A. (2012). Merkeziyetçi öğretim programlarının sınıf-içi uygulamaya dönüştürülmesi: Öğretmen deneyimlerinin analizi [Transformation of centralized curriculum into classroom practice: An analysis of teachers’ experiences]. International Journal of Curriculum and Instructional Studies (IJOCIS), 2(3), 103-114. https://hdl.handle.net/11511/73897
• Koç, S. (2022). Özel eğitim öğretmenlerinin program uyarlamaları (Program adaptations of special education teachers). (Thesis No: 755847) [Kahramanmaraş Sütçü İmam University, Master’s Thesis]. Turkish Council of Higher Education Theses Center.
• Kurz, A., Elliott, S. N., Wehby, J. H., & Smithson, J. L. (2009). Alignment of the intended, planned, and enacted curriculum in general and special Education and its relation to student achievement. The Journal of Special Education, 44 (3), 131-145. https://doi.org/10.1177/0022466909341196
• Li, Z., & Harfitt, G. J. (2017). An examination of language teachers’ enactment of curriculum materials in the context of a centralised curriculum. Pedagogy, Culture and Society, 25(3), 403-416. https://doi.org/10.1080/14681366.2016.1270987
• McCarthey, S. J., & Woodard, R. (2018). Faithfully following, adapting, or rejecting mandated curriculum: Teachers’ curricular enactments in elementary writing instruction. Pedagogies: An International Journal, 13(1), 56-80. https://doi.org/10.1080/1554480X.2017.1376672
• Meidl, T., & Meidl, C. (2011). Curriculum integration and adaptation: Individualizing pedagogy for linguistically and culturally diverse students. Current Issues in Education, 14(1). https://cie.asu.edu/ojs/index.php/cieatasu/article/view/579
• Ministry of National Education. (2018). Matematik dersi öğretim programı (İlkokul ve ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar) [Mathematics curriculum (Primary and middle school grades 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, and 8)]. https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/201813017165445-MATEMAT%C4%B0K%20%C3%96%C4%9ERET%C4%B0M%20PROGRAMI%202018v.pdf
• Miller Day, M., Pettigrew, J., Hecht, M. L., Shin, Y. J., Graham, J., & Krieger, J. (2013). How prevention curricula are taught under real-world conditions: Types of and reasons for teacher curriculum adaptations. Health Education, 113(4), 324-344. https://doi.org/10.1108/09654281311329259/FULL/XML
• Molla, A. S., & Lee, Y.J. (2012). How much variation is acceptable in adapting a curriculum? Journal of Education Research, 6(1), 1-34. https://openurl.ebsco.com/EPDB%3Agcd%3A15%3A668927/detailv2?sid=ebsco%3Aplink%3Ascholar&id=ebsco%3Agcd%3A85445636&crl=c&link_origin=scholar.google.com.tr
• Muzata, K. K., & Mahlo, D. (2019). Teachers’ knowledge of curriculum adaptation and adaptation strategies for learners with special educational needs in Zambia. Journal of New Vision in Educational Research, 1(1), 17-35. https://gzuscholar.gzu.ac.zw/index.php/JoNVER/article/view/28
• OECD. (2023). Education at a glance 2023: OECD indicators. https://doi.org/10.1787/e13bef63-en
• Otukile Mongwaketse, M., Mangope, B., & Kuyini, A. B. (2016). Teachers’ understandings of curriculum adaptations for learners with learning difficulties in primary schools in Botswana: Issues and challenges of inclusive education. Journal of Research in Special Educational Needs, 16(3), 169-177. https://doi.org/10.1111/1471-3802.12069
• Özbaş, M. (2018). Dezavantajlı sosyolojik tabakalarda zorunlu eğitim sürecini etkileyen değişkenler [The variables affecting the compulsory education process in disadvantageous sociologic classes]. Kastamonu Eğitim Dergisi, 26(4), 1143-1154. https://doi.org/10.24106/kefdergi.434262
• Öztürk Akar, E. (2005). Lise biyoloji dersi öğretim programının uygulanmasında okul düzeyinde görülen farklılıklar. Eğitim Bilimleri ve Uygulama, 4(7), 51-67. https://ebuline.com/pdfs/7Sayi/7_4.pdf
• Öztürk, İ. H. (2012). Öğretimin planlanmasında öğretmenin rolü ve özerkliği: Ortaöğretim tarih öğretmenlerinin yıllık plan hazırlama ve uygulama örneği. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 12(1), 271-299. https://www.academia.edu/download/37375349/kuyeb.pdf
• Roehrig, G. H., Kruse, R. A., & Kern, A. (2007). Teacher and school characteristics and their influence on curriculum implementation. Journal of Research in Science Teaching, 44(7), 883-907. https://doi.org/10.1002/TEA.20180
• Seitz, P. (2017). Curriculum alignment among the intended, enacted, and assessed curricula for grade 9 mathematics. Journal of the Canadian Association for Curriculum Studies, 15(1), 72-94. https://doi.org/10.25071/1916-4467.40286
• Štolcová, K., Hanus, M., & Řezníčková, D. (2023). Geography curriculum fidelity in map-skills development: Examining teachers’ personal concepts, lesson objectives, and observed lessons. Geografie, 128(4), 397-418. https://doi.org/10.37040/geografie.2023.016
• Tan-Şişman, G. (2021). Öğretmenlerin Öğretim programına yönelik görüşleri ve deneyimleri. In The Ninth International Congress on Curriculum and Instruction Conference Proceedings (p.92-104) https://icci-epok.ege.edu.tr/files/icci-epok/icerik/Icci_Epok_2021_Proceedings.pdf#page=94
• Tarr, J. E., Chávez, Ó., Reys, R. E., & Reys, B. J. (2006). From the written to the enacted curricula: The intermediary role of middle school mathematics teachers in shaping students’ opportunity to learn. School Science and Mathematics, 106(4), 191-201. https://doi.org/10.1111/J.1949-8594.2006.TB18075.X
• Tekbıyık, A., & Akdeniz, A. R. (2008). İlköğretim fen ve teknoloji dersi öğretim programını kabullenmeye ve uygulamaya yönelik öğretmen görüşleri. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 2(2), 23-37. https://dergipark.org.tr/en/pub/balikesirnef/issue/3367/46487
• Tokgöz Can, M., & Bümen, N. T. (2021). Turkish teachers’ autonomy in using and adapting curriculum: A mixed methods study. Issues in Educational Research, 31(4), 1270-1292. https://www.iier.org.au/iier31/tokgoz-can.pdf
• Turan Özpolat, E. (2015). Program uyumluluğu ve program uyumluluğunu etkileyen faktörlere yönelik literatür taraması [A literature study of curriculum alignment and the factors affecting to the curriculum alignment] . Route Educational and Social Science Journal, 2, 200-200. https://doi.org/10.17121/ressjournal.444
• Uludağ Çınar, E. (2023). Ortaokul öğretmenlerinin öğretim programına bağlılıklarını yordayan değişkenlerin incelenmesi (An investigation of the variables predicting secondary school teachers' curriculum fidelity). (Thesis No: 762266) [Sivas Cumhuriyet University, Master’s Thesis]. Turkish Council of Higher Education Theses Center.
• Ünver, G. (2021). Program çalışmaları için öğretmen eğitimi. Öğretmen Eğitimi ve Öğretim, 2(2), 30-55. https://doi.org/10.55661/jnate.952088
• Ünsal, S., & Çetin, A. (2019). Özel okul ve devlet okulunda görev yapmış sınıf öğretmenlerinin öğretim programlarını uygulamada karşılaştıkları farklılıklar [Differences encountered by classroom teachers who worked at private and state schools in the implementation of the curriculum] . Kastamonu Eğitim Dergisi, 27(4), 1541-1551. https://doi.org/10.24106/kefdergi.3131
• Yazıcılar Nalbantoğlu, Ü. (2021). Öğretim programını sınıfa uyarlama becerilerine yönelik bir mesleki gelişim programının öğretmenlere katkılarının incelenmesi (Examining the contributions of a professional development program to teachers in adapting the curriculum to the classroom). (Thesis No: 695410) [Ege University, Doctoral Dissertation]. Turkish Council of Higher Education Theses Center.
• Yazıcılar, Ü. (2016). Öğretmenlerin matematik dersi öğretim programını uyarlama sürecinin incelenmesi (Investigation of the teachers' adaptation process of the mathematics curricula). Thesis No: 428064) [Ege University, Master’s Thesis]. Turkish Council of Higher Education Theses Center.
• Yazıcılar, Ü., & Bümen, N. (2019). Crossing over the brick wall: Adapting the curriculum as a way out. Issues in Educational Research, 29, 583-609. https://www.iier.org.au/iier29/yazicilar.pdf
• Yeşilpınar Uyar, M., & Eti, İ. (2022). Curriculum fidelity of Turkish preschool teachers in school-based practices. Education 3-13 International Journal of Primary, Elementary and Early Years Education, 51(5), 820–835. https://doi.org/10.1080/03004279.2021.2024867
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12th ed.). Seçkin Yayıncılık.