ARAP DİLİNDE SU VE YAĞMUR ÖZELİNDE KELİMELERİN ANLAM NÜANSLARI

Öz

Arapça, oldukça zengin kelime dağarcığı ve karmaşık dil yapısıyla bilinen bir dildir. Bu zenginliğin en önemli nedenlerinden birisi, sahip olduğu lehçe çeşitliliğidir ve özellikle varlık, nesne ve olayların farklı açılardan adlandırılmasında kendini gösterir. Varlık, nesne ve olayların; farklı özelliklerine, işlevlerine veya durumlarına göre çeşitli adlarla ifadesinde görülen zenginlik, dilin esnekliğini ve ifade gücünü artırır. Bu durum, edebî eserlerde, günlük konuşmada ve bilimsel metinlerde dilin etkili bir şekilde kullanılmasını sağlar. Şairler ve yazarlar, özellikle edebî eserlerinde dilin bu zenginliğinden faydalanarak derin ve çok katmanlı anlamlar ortaya koyarlar. Çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; “Arap dilinde kelimelerin anlam nüansları hakkında yapılmış çalışmalar” başlığı altında Arapça kelime ve sözlük çalışmaları kapsamında özellikle semantik, leksikoloji, diyalektoloji, sarf, nahiv, vaz῾, belâgat ve Kur’ân ilimleri alanında yapılmış çalışmalar hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde ise Arap dilinde su ve yağmurun; nitelik, zaman, azlık-çokluk, şiddet, biçim, hız, yoğunluk gibi vasıf ve özellikleri ile akış ve yağış biçimlerini belirten fiillerin nüansları verilerek Arapçanın söz ve anlam zenginliği gözler önüne serilmeye çalışılmıştır. Arapçanın kelime hazinesi ile ilgili araştırmalar, bu dilin inceliklerini ve nüanslarını keşfetmek isteyenler için derinlemesine bir dil deneyimi sağlayarak ifade gücünü ortaya koyar.

Anahtar Kelimeler

• Arap Dili ve Belagatı
• nüans
• furûk
• su
• yağmur

Meaning Nuances of Words Specific to Water and Rain in Arabic Language

Öz

Arabic is a language known for its rich vocabulary and complex language structure. This richness is especially evident in the naming of beings, objects and events from different perspectives. The richness seen in the expression of beings, objects and events with various names according to their different characteristics, functions or situations increases the flexibility and expressive power of the language. This situation enables the effective use of the language in literary works, daily conversation and scientific texts. Especially in literature, poets and writers take advantage of this linguistic richness to create deep and multi-layered meanings. The study consists of two parts. In the first part, under the title of “Studies on the nuances of the meaning of words in the Arabic language”, information is given about the studies on Arabic vocabulary and dictionary studies, especially in the fields of semantics, lexicology, dialectology, morphology, syntax, wad῾, rhetoric and Qur’anic sciences. In the second part, the richness of Arabic’s vocabulary and meaning was tried to be revealed by giving the qualities and characteristics of water and rain in Arabic language such as quality, time, scarcity, intensity, form, speed, intensity and the nuances of the verbs indicating the forms of flow and precipitation. Research into the vocabulary of Arabic reveals the expressive power of this language by providing an in-depth language experience for those who want to discover its subtleties and nuances.

Anahtar Kelimeler

• Arabic Language and Rhetoric
• nuance
• furûk
• water
• rain

Kaynakça

1. Askerî, E. H. (1988). Cemheratu’l-Emsâl. C. 1. Dâru’l-Kütübi’l-῾ilmiyye.
2. Ayverdi, İ. (2016). Misalli büyük Türkçe sözlük. Kubbealtı Yayınları.
3. Cengi̇z, E. (2019). Siirt Arapçasının korunmasında sözlü kültürün rolü. Artuklu Akademi, 6(1), 67-88. https://doi.org/10.34247/artukluakademi.558047
4. Cengi̇z, E. (2022). Terâdüf ve furûk ilmi bağlamında Kur’ân’ın anlam inceliklerini keşfetmek. İlahiyat Yayınları.
5. Çi̇ftçi̇, M. F. (2022). İsmail Hakkı Bursevî’nin furûk ilmine katkıları (Furûk-ı Hakkî örneği). BEÜ İlahiyat Fakültesi Dergisi, 9(1), 51-73. https://doi.org/10.33460/beuifd.1083049
6. Develi, H. (2017). Türkçede yağmur adları üzerine. Istanbul University Faculty of Letters Journal of Turkish Language and Literature, 57 (57), 81-106. https://doi.org/10.26561/iutded.369184
7. Dîneverî, İ. K. (1997). Kitabu’l-cerasim (C. 1). Vezaretü’s-Sekafe.
8. Durmuş, İ. (2020). Fıkhü’l-luga. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (C. Ek-1, ss. 451-454). TDV Yayınları. https://islamansiklopedisi.org.tr/fikhul-luga

9. Ebû Ubeyd, K. b. S. (2005). El-Garibü’l-musannef. Darü’l-Feyha.
10. Ebû Zeyd, S. b. E. el-Ensârî. (1908). Kitabu’l-matar. El-Bulğa fi şuzuri’l-luğa içinde. el-Matbaatu’l-Kasulikiyye. Ege, R. ve Kahraman, A. E. (2020). Arap dili ve belâgatında sözlük-sözlük çeşitleri ve terim sözlükleri. Turkish Research Journal of Academic Social Science, 3(1), 39-47.
11. Israfilova, F. (2022). Furûku’l lügaviyye açısından Kur’ân-ı Kerim’de geçen yağmur ile ilgili lafızlar. Şırnak Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 29, 212-230. https://doi.org/10.35415/sirnakifd.1174202
12. İmru’u’l-Kays. (2004). Dîvânu imru’i’l-kays. Dâru’l-Ma’rife.
13. Karagöz, M. (2017). Kur’an kavramlarının anlamını belirlemede artzamanlı ve eşanlamlı semantiğin rolü.
14. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 31(43), 313-363.
15. Kılıç, H. (1996). Furûk. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (C. 13, ss. 222-223). TDV Yayınları. https://islamansiklopedisi.org.tr/furuk--arap-dili
16. Diyanet İşleri Başkanlığı (2009). Kur’ân-ı Kerîm Meâli (H. Altuntaş & M. Şahin, Çev. ). Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
17. Lebâbîdî, A. b. M. (t.y.). Mu’cemü esmâi’l-eşyâ. Dâru’l-Fadîle.
18. Mertoğlu, M. S. (2013). Vücûh ve nezâir. TDV İslâm Ansiklopedisi (C. 43, ss. 141-143). TDV Yayınları. https://islamansiklopedisi.org.tr/vucuh-ve-nezair
19. Râzî, M. b. E. B. (1999). Muhtaru’s-sıhâh (5. bs). el-Mektebetu’l-Asriyye.
20. Seâlibî, E. M. A. M. (2000). Fıkhü’l-luga ve Sırrü’l-Arabiyye. el-Mektebetu’l-Asriyye.
21. Seber, A. (2014). Semantik-delâlet kavramlarının mukayesesi ve anlambilim kavramının muhtevasının tespiti. Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 17(2), 97-130.
22. Şidyak, A. F. (1299). El-Lefif fi külli ma῾nen tarif (2. bs). Cevaib Matbaası.
23. Yakıt, İ. (2009). Semantik analizler ışığında Kur’an’da “reyb” ve ‘yakin’ kavramları. Kader Kelam Araştırmaları Dergisi, 1/2, 49-56. https://doi.org/10.18317/kader.70755
24. Zebîdî, M. b. M. (2001). Tâcu’l-‘arûs min cevâhiri’l-kâmûs. C. 10. Vizaretu’l-İrşad ve’l Enba.