LİSE ÖĞRENCİLERİNİN GÖZÜNDEN OKULUN ANLAMI İLE OKUL MÜDÜRLERİNİN LİDERLİK BECERİLERİ ARASINDAKİ İLİŞKİ

Öz

Bu araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin okula yükledikleri anlam ile okul müdürlerinin liderlik becerilerine yönelik görüşleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. İlişkisel tarama modelindeki araştırmanın çalışma grubunu, 2025-2026 eğitim-öğretim yılında Bolu merkez ilçe liselerinde öğrenim gören ve araştırmaya gönüllü olarak katılan 268 öğrenci oluşturmaktadır. Veriler, Lise Öğrencilerinin Gözünden Okulun Anlamı Ölçeği ve Okul Müdürlerinin Liderlik Becerisi Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde ortalama, standart sapma, Mann Whitney U, Kruskal Wallis H ve Spearman Rho Korelasyon testleri kullanılmıştır. Araştırmaya göre öğrencilerin okula yükledikleri anlam ölçek genelinde ve gereksiz kurum okul alt boyutunda “katılıyorum”, kültürleşme ve toplumsallaştırma aracı ile meslek edinme kaynağı olarak okul boyutlarında “kararsızım” düzeyindedir. Öğrencilerin, okul müdürlerinin liderlik becerisine yönelik görüşleri ise ölçek geneli tüm alt boyutlarda “kararsızım” düzeyindedir. Cinsiyete göre kadın öğrencilerin, sınıfa göre 9. sınıf öğrencilerinin okula yükledikleri anlam ve yöneticilerin liderliğine yönelik görüşleri daha olumludur. Mesleki ve beceri odaklı liselerde okuyan, akademik başarı düzeyi nispeten düşük öğrencilerin, okulu bir meslek edinme kaynağı olarak görme eğilimleri daha yüksektir. Öğrencilerin okula yükledikleri anlam ile okul müdürlerinin liderlik becerileri arasında pozitif yönde, orta düzeyde ve anlamlı bir ilişki bulunmaktadır. Araştırmanın önerilerinden bazıları; öğrencilerin okulun kültürleşme ve toplumsallaştırma işlevine yönelik tutumlarını olumluya çevirmek için müdürlerin sosyal liderlik rollerini ön plana çıkarmaları, 11-12. sınıf öğrencilerinde görülen motivasyon düşüşünü önlemek için sınav odaklı akademik süreçlerin yanı sıra öğrencilerin yönetime katılımı ve okula aidiyetini artıracak iletişime dayalı yönetsel uygulamalara ağırlık verilmesi şeklindedir.

Anahtar Kelimeler

• Okulun anlamı
• okul müdürünün liderlik becerileri
• lise öğrencileri

The Relationship Between the Meaning of School in the Eyes of High School Students and the Leadership Skills of School Principals

Öz

The purpose of this study is to examine the relationship between high school students' perceptions of the meaning they attribute to school and their views on school principals' leadership skills. The study group for this correlational survey model consists of 268 students who voluntarily participated in the study and were enrolled in high schools in the central district of Bolu during the 2025-2026 academic year. Data were collected using the Meaning of School Scale from the Perspective of High School Students and the School Principals' Leadership Skills Scale. Mean, standard deviation, Mann Whitney U, Kruskal Wallis H, and Spearman Rho Correlation tests were used in the analysis of the data. According to the research, the meaning students attribute to school is at the “agree” level overall and in the “unnecessary institution” sub-dimension, and at the ‘undecided’ level in the “instrument of acculturation and socialization” and “source of vocational training” dimensions. By gender, female students and by grade level, 9th grade students have a more positive perception of the meaning they attach to school and their views on the leadership of administrators. Students attending vocational and skills-focused high schools with relatively low academic achievement levels are more likely to view school as a source for acquiring a profession. There is a positive, moderate, and meaningful relationship between the meaning students attach to school and the leadership skills of school principals. Some of the recommendations of the study are: to turn students' attitudes towards the school's acculturation and socialization functions into positive ones, principals should emphasize their social leadership roles and prevent the decline in motivation seen in 11th and 12th To prevent the decline in motivation observed in 11th and 12th grade students, emphasis should be placed on communication-based administrative practices that increase student participation in management and their sense of belonging to the school, in addition to exam-focused academic processes.

Anahtar Kelimeler

• The meaning of school
• the principal's leadership skills
• high school students

Kaynakça

1. Argon, T. ve Açıkgöz, A. (2015). MEB yönetici atama ve uygulamalarında lisans üstü eğitimin önemi, VI. Uluslararası Türkiye Eğitim Araştırmaları Kongresi Tam Metin Bildiri Kitabı, 58-73.
2. Bakan, İ. & Doğan, İ. F. (2013). Liderlik: Güncel konular ve yaklaşımlar. Gazi Kitabevi.
3. Bilge, B. (2013). Öğrenci başarısını arttırmada okul müdüründen beklenen liderlik özellikleri. Anadolu Eğitim Liderliği ve Öğretim Dergisi [Anatolian Journal of Educational Leadership and Instruction]. 1(2), 12-23.
4. Demir, R. (2024). Ergenlerde okul anlamı, güçlü yönleri kullanma, akran zorbalığı, akademik iyi oluş, öznel iyi oluş arasındaki ilişkilerin incelenmesi. [Doktora tezi]. Gaziantep Üniversitesi.
5. Döş, İ. (2016). Lise öğrencilerinin görüşlerine göre okul müdürlerinin liderlik becerisi ölçeğinin geliştirilmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 36(1), 113-139.
6. Fullan, M. (2001). Leading in a culture of change. Jossey-Bass.
7. Graen, G. B. & Uhl-Bien, M. (1995). Relationship-based approach to leadership: Development of leader-member exchange (LMX) theory of leadership over 25 years: Applying a multi-level multi-domain perspective. The Leadership Quarterly, 6(2), 219–247. https://doi.org/10.1016/1048-9843(95)90036-5.
8. Hoy, W. K. & Miskel, C. G. (2010). Eğitim yönetimi: Teori, araştırma ve uygulama (S. Turan, Çev. Ed.). Nobel Yayıncılık.

9. Karasar, N. (2016). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Akademik Yayıncılık.
10. Leithwood, K., Harris, A. & Hopkins, D. (2008). Seven strong claims about successful school leadership. School Leadership & Management, 28(1), 27–42. https://doi.org/10.1080/13632430701800060.
11. Mısırlıoğlu, S. E. (2019). Anadolu liseleri öğrencilerinin eğitimlerine ilişkin beklentileri ve eğitimlerine yükledikleri anlamların eleştirel perspektif bağlamında çözümlenmesi. [Yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
12. Sert, İ. (2022). Lise öğrenci görüşlerine göre okul müdürlerinin liderlik davranışlarını yerine getirme düzeylerinin incelenmesi. Journal of Social and Humanities Sciences Research, 9(89), 2430-2438.http://dx.doi.org/10.26450/jshsr.3354.
13. Şahin, E. (2019). Anaokulunun öğrenci velilerine ifade ettiği anlamın incelenmesi. [Yüksek lisans tezi], Akdeniz Üniversitesi.
14. Toraman, Ç. & Korkmaz, G. (2023). What is the "Meaning of School" to high school students? A scale development and implementation study based on IRT and CTT. SAGE Open, 13(3), 1–15. https://doi.org/10.1177/21582440231199054