Yabancılara Türkçe Öğretiminde Akademik Türkçe Kitapları Çerçevesinde Üstsöylemsel Bir İnceleme

Üstsöylem, bir söylemin ya da yazarın metnin içeriğine veya okuyucuya olan uzaklığını düzenlemek için kullandığı dilsel kaynaklardır. Genellikle yazar tarafından, belli bir bağlamı paylaşan okuyucu topluluğunun, yazarın ürettiği metni anlayabilmesi ve söz konusu metnin, metin dünyasına girebilmesi amacıyla kullanılmaktadır. Bir başka tanımda ise üstsöylem; “Yazarın, metinde ne söylemek istediğini belirginleştirmek için yaptığı gönderimler ve söylemi vurgulayarak ortaya koyduğu dilsel ve retorik manifestodur.” şeklinde tanımlanmaktadır. Bunu yaparken yazar, birtakım üstsöylemsel araçlar kullanmaktadır. Üstsöylem belirleyicileri (metadiscourse markers) olarak anılan bu araçlar, yazarın ortaya koyduğu metnin içeriği ile doğrudan ilişkili olmasa da yazarın, metnin alıcısı ile iletişim kurmayı amaçladığını ve metnin anlamsal içeriğini kavrama konusunda metin alıcısının ihtiyaçlarının farkında olduğunu göstermektedir. Dil öğretiminde, özellikle akademik dil öğretiminde üstsöylem ögelerinin kullanımı, dilin işlemlenme süreçlerinde (processing) önemli rol oynamaktadır. Bu bağlamda bu çalışmanın amacı, yabancılara Türkçe öğretimi alanında akademik Türkçe öğretimini amaçlayan kitaplardaki üstsöylem belirleyicileri kullanımlarının incelenmesidir. Bu doğrultuda çalışmanın derlemini, yabancılara Türkçe öğretimi alanında yazılmış akademik kitaplar oluşturmaktadır. Bu çalışmada incelenmiş olan derlemden elde edilen sonuçlar, yabancılara Türkçe öğretimi alanında, akademik Türkçe öğretimi bağlamında üstsöylem belirleyicilerinin yeterince ele alınmadığını ve göz önünde bulundurulmadığını ortaya koymaktadır.